Năm 18 tuổi, tôi đã tận mắt chứng kiến một chuyện khó tin. Trong nhà vệ sinh nữ, Phó Lâm Châu đang lúng túng giúp một nữ sinh cài lại khuy áo ngực.
Khi ấy, tôi không hề biết giữa họ có quan hệ gì, cũng chẳng muốn tìm hiểu. Tôi chỉ nhớ mãi dáng vẻ anh cúi đầu chỉnh lại trang phục cho cô gái, cùng vẻ bối rối hiếm thấy trên gương mặt thường ngày luôn lạnh lùng kia.
Kể từ hôm đó, hình tượng nam thần hoàn hảo trong mắt tôi ít nhiều đã rạn nứt.
Tôi cứ ngỡ chuyện này sẽ mãi là bí mật của riêng mình, cho đến tận năm năm sau, khi mẹ ép tôi đi xem mắt.
Và người ngồi đối diện tôi hôm ấy chính là Phó Lâm Châu.
Vừa trông thấy anh, tôi đã muốn đứng dậy bỏ đi ngay lập tức.
Không phải vì anh không đủ xuất sắc.
Ngược lại, Phó Lâm Châu quá mức hoàn hảo. Từ ngoại hình, gia thế, học vấn cho đến sự nghiệp, xét ở góc độ nào, anh cũng là đối tượng kết hôn lý tưởng trong mắt các bậc phụ huynh.
Đáng tiếc là tôi lại nắm giữ một bí mật mà có lẽ anh chẳng bao giờ muốn tôi khơi lại.
Còn anh, dường như hoàn toàn không hay biết rằng tôi từng bắt gặp cảnh tượng xấu hổ kia.
Anh cứ bình thản ngồi đó, ánh mắt dừng trên mặt tôi lâu hơn mức cần thiết.
"Lâu rồi không gặp."
01.
Năm năm sau khi tốt nghiệp cấp ba, tôi gặp lại Phó Lâm Châu trong buổi xem mắt do mẹ sắp đặt.
Vừa nhìn thấy anh, tôi đã muốn đứng dậy rời đi.
Phó Lâm Châu ngồi bên cửa sổ, diện chiếc áo sơ mi trắng, cổ tay áo cài cúc ngay ngắn. Anh đang chăm chú xem thực đơn, nghe tiếng động mới ngẩng đầu lên.
Ánh mắt chạm nhau, anh thoáng khựng lại.
"Lâu rồi không gặp."
Tôi kéo ghế ngồi xuống, cố gắng giữ vẻ mặt bình thản.
"Đúng là lâu thật rồi."
Năm năm trôi qua, anh gần như chẳng thay đổi chút nào. Vẫn gương mặt đó, vẫn phong thái điềm tĩnh khiến người khác khó lòng đoán được tâm tư.
Chỉ có mình tôi biết, vỏ bọc hoàn hảo ấy từng khiến tôi hiểu lầm đến nhường nào.
Năm mười tám tuổi, tôi tình cờ bước vào nhà vệ sinh nữ và bắt gặp cảnh anh đang giúp một nữ sinh cài lại khuy áo ngực.
Cô gái quay lưng về phía cửa, còn anh thì cúi đầu, những ngón tay đang lóng ngóng loay hoay phía sau lưng cô.
Tôi không nghe thấy họ nói gì, cũng chẳng biết chuyện gì đã xảy ra trước đó.
Tôi chỉ nhìn thấy thoáng qua rồi lặng lẽ rời đi.
Kể từ đó, mỗi khi có ai nhắc đến Phó Lâm Châu, tôi đều nhớ ngay đến chuyện này.
Thế mà giờ đây, người ấy lại trở thành đối tượng xem mắt của tôi.
"Cậu vẫn sống ở thành phố này à?" Anh lên tiếng hỏi.
"Ừ."
"Công việc thế nào?"
"Cũng ổn."
Cuộc trò chuyện nhạt nhẽo đến mức chẳng khác nào hai người lạ mặt đang cố hoàn thành các thủ tục xã giao tối thiểu.
Phó Lâm Châu không hề tỏ ra mất kiên nhẫn. Anh gọi món, hỏi tôi muốn uống gì, thậm chí còn nhớ rõ tôi vốn không ăn được rau mùi.
Tôi nhìn đĩa thức ăn được đặt trước mặt, không khỏi ngạc nhiên.
"Anh vẫn nhớ à?"
Anh ngước mắt nhìn tôi.
"Nhớ cái gì?"
"Chuyện tôi không ăn được rau mùi."
Anh im lặng một lát rồi đáp:
"Chuyện đó khó nhớ lắm sao?"
Tôi im bặt.
Có lẽ với anh, đây chỉ là một chuyện nhỏ nhặt. Nhưng thực tế, tôi và Phó Lâm Châu vốn chẳng thân thiết đến mức phải ghi nhớ sở thích của nhau sau tận năm năm.
Tôi quyết định không suy diễn thêm nữa.
Dù sao, mục tiêu lớn nhất bây giờ là kết thúc buổi xem mắt này.
Đợi người phục vụ rời đi, tôi đặt đũa xuống.
"Phó Lâm Châu, tôi nghĩ chúng ta nên nói thẳng với nhau một câu."
Anh nhìn tôi.
"Em cứ nói đi."
"Tôi không muốn kết hôn chỉ vì sự sắp đặt của gia đình. Nếu anh cũng không có ý định này, chúng ta có thể nói với hai bên là không hợp."
Anh không trả lời ngay.
Một lúc sau, anh hỏi:
"Em không muốn kết hôn với tôi sao?"
Tôi không ngờ anh lại hỏi trực diện như vậy, nhưng vẫn gật đầu.
"Đúng vậy."
Phó Lâm Châu nhìn tôi hồi lâu, cuối cùng chỉ nói nhẹ nhàng:
"Vậy thì em cứ thong thả suy nghĩ thêm đi."
Tôi sững người.
"Tôi đã suy nghĩ kỹ rồi."
"Vậy thì cứ ăn xong bữa này đã."
Giọng anh vẫn bình tĩnh lạ thường, cứ như thể người vừa bị từ chối không phải là mình.
Nhìn thái độ của anh, tôi bỗng cảm thấy buổi xem mắt hôm nay sẽ chẳng kết thúc dễ dàng như mình mong đợi.
02.
Tôi vốn đinh ninh rằng sau buổi hôm đó, Phó Lâm Châu sẽ chủ động rút lui.
Dù sao với điều kiện của anh, muốn tìm một người kết hôn phù hợp chẳng phải là việc gì khó khăn.
Thế nên khi mẹ gọi điện hỏi kết quả, tôi trả lời dứt khoát:
"Con thấy không hợp."
Mẹ tôi im lặng một lúc lâu.
"Nhưng mẹ nghe mẹ của Lâm Châu nói, thằng bé rất hài lòng về con."
Tôi tưởng mình nghe nhầm.
"Anh ấy nói thế thật ạ?"
"Ừ. Còn bảo nếu con đồng ý, hai đứa có thể gặp nhau thêm vài lần nữa."
Tôi cầm điện thoại, nhất thời không biết nên phản ứng sao cho phải.
Phó Lâm Châu hài lòng với tôi?
Chúng tôi ngồi đối diện nhau chưa đầy hai tiếng, phần lớn thời gian chỉ toàn câu xã giao. Tôi thậm chí còn từ chối anh thẳng thừng như thế.
Rốt cuộc, anh hài lòng ở điểm nào chứ?
Tôi chẳng hiểu nổi, mà cũng chẳng buồn tìm hiểu làm gì.
"Con sẽ nói chuyện lại với anh ấy."
Cúp máy, tôi mở khung chat với Phó Lâm Châu. Sau khi trao đổi số điện thoại tại nhà hàng, ngoài lời chào ban đầu ra, chúng tôi chưa hề nhắn thêm tin nào.
Tôi bắt đầu gõ một dòng tin nhắn.
[Phó Lâm Châu, chuyện xem mắt hôm nay, tôi nghĩ chúng ta không cần tiếp tục qua lại nữa.]
Tôi nhìn chằm chằm vào dòng chữ ấy một lúc rồi mới nhấn gửi đi.
Chưa đầy một phút sau, anh đã phản hồi.
[Lý do?]
Tôi suy nghĩ một hồi rồi trả lời:
[Tôi cảm thấy chúng ta không hợp.]
Lần này, anh mất khá nhiều thời gian mới nhắn lại.
[Vì chúng ta không đủ thân thiết?]
Tôi nhìn màn hình, phải thừa nhận rằng anh đã chạm đúng vấn đề.
[Đúng vậy.]
Tin nhắn vừa gửi đi, phía bên kia lại chìm vào im lặng khá lâu.
Tôi tưởng anh đã hiểu ý mình nên định thoát khỏi khung trò chuyện, thì điện thoại bỗng rung lên.
[Vậy thì chúng ta bắt đầu tìm hiểu nhau đi.]
Tôi hơi ngẩn người.
Phó Lâm Châu lại tiếp tục nhắn tới:
[Tôi không vội chuyện kết hôn. Nhưng nếu là em, tôi sẵn lòng thử xem sao.]
Tôi đọc đi đọc lại những dòng chữ ấy, cảm giác càng lúc càng thấy khó hiểu.
Tôi và anh chỉ là bạn học cũ. Suốt những năm cấp ba, giữa chúng tôi gần như chẳng có bất kỳ giao tình nào đáng kể cả.
Nếu bắt buộc phải nhớ lại một chuyện gì đó liên quan đến anh, thì đó lại chính là chuyện trong nhà vệ sinh nữ năm ấy.
Tôi không dám nói là mình có thành kiến sâu sắc với anh, nhưng cũng chẳng thể làm như chưa từng chứng kiến cảnh tượng đó.
Cuối cùng, tôi đành trả lời:
[Để tôi suy nghĩ thêm đã.]
Phó Lâm Châu cũng không hề thúc ép.
Anh chỉ nhắn lại vỏn vẹn một chữ:
[Được.]
Tôi đặt điện thoại xuống, tự trấn an bản thân rằng cứ giữ khoảng cách thế này, chuyện này sớm muộn cũng sẽ trôi vào quên lãng.
Tôi đâu biết rằng, ngay sau khi nhận được câu trả lời ấy, Phó Lâm Châu đã mở lại khung chat với tôi.
Anh nhìn chằm chằm vào dòng tin nhắn cuối cùng rất lâu, rồi mới lưu số của tôi vào danh bạ.
Tên liên hệ chỉ gói gọn trong hai chữ:
**Tri Ý.**
Năm năm trước, anh đã từng muốn tiến lại gần tôi.
Chỉ tiếc là khi đó, tôi lại chẳng hề hay biết.
03.
Ba ngày trôi qua, Phó Lâm Châu không hề nhắn thêm một chữ nào cho tôi.
Lẽ ra tôi phải thấy nhẹ nhõm mới đúng. Thế nhưng, mỗi khi mẹ hỏi anh có liên lạc không, tôi lại vô thức mở điện thoại ra kiểm tra theo phản xạ.
Mẹ nhìn thấu hành động ấy, chỉ cười đầy ẩn ý.
"Con đang đợi tin nhắn à?"
"Con đang xem tin tức công việc thôi ạ."
Tôi đáp lại thật lòng. Ít nhất thì, một nửa là sự thật.
Tôi đang làm biên tập ảnh cho một xưởng sáng tạo nhỏ có tên là Khoảng Sáng. Xưởng vừa nhận được dự án ghi chép lại khu phố Vĩnh An trước khi cải tạo. Đó cũng chính là nơi cửa hàng đóng khung của mẹ tôi đã tồn tại gần hai mươi năm nay, nơi mà bố từng treo những bức ảnh đầu tiên của mình lên trên mặt kính.
Vào buổi chiều, trưởng xưởng đưa cho tôi danh sách những người phụ trách phía kiến trúc.
Cái tên đứng thứ ba chính là Phó Lâm Châu.
Tôi nhìn chằm chằm vào tờ giấy ấy rất lâu.
Chị Hạ, trưởng xưởng của tôi, đang nhai dở miếng bánh mì, ngước mắt lên hỏi:
"Người quen à?"
"Bạn học cũ thời cấp ba ạ."
"Tốt quá rồi. Vậy lát nữa họ có gửi hồ sơ chậm thì em nhắc cậu ấy giúp chị nhé."
Chị ấy nào có biết, người bạn cũ đó còn mang một thân phận khó xử hơn: đối tượng xem mắt vừa bị tôi từ chối thẳng thừng.
Tôi quyết định gọi cho anh vào giờ nghỉ trưa.
Anh bắt máy chỉ sau hai hồi chuông.
"Tri Ý?"
Không hiểu sao, nghe chính cái tên mình thốt ra từ giọng anh, những câu từ tôi đã chuẩn bị sẵn bỗng dưng nghẹn lại trong cổ họng.
Tôi cố gắng hắng giọng.
"Dự án phố Vĩnh An, anh có tham gia ạ?"
"Ừ. Anh phụ trách khảo sát thực địa cùng với kỹ sư trưởng."
"Vậy về vấn đề công việc..."
"Mọi thứ sẽ được gửi qua email của xưởng em. Anh đã cung cấp đầu mối liên hệ cho chị Hạ rồi."
Anh trả lời rành mạch, nhanh gọn, như thể biết rõ tôi đang lo lắng điều gì.
Tôi im lặng, những đầu ngón tay vô thức miết lên cạnh bàn.
"Còn chuyện hôm trước," anh nói thêm, "anh đã nhờ mẹ nói lại với dì là em vẫn cần thêm thời gian. Hai nhà sẽ không đề cập chuyện cưới xin nữa đâu."
"Tôi đâu có bảo anh là..."
Tôi khựng lại.
Mình không bảo anh điều gì cơ? Không bảo anh dừng lại ư? Rõ ràng chính tôi là người đã nói không cần gặp lại nữa mà.
Phía bên kia đầu dây vang lên tiếng lật giấy.
"Tri Ý, nếu em chỉ muốn giữ mối quan hệ bạn học cũ, thì cứ như vậy đi. Anh cam đoan sẽ không vì chuyện cá nhân mà gây khó dễ cho công việc của em."
Lần đầu tiên kể từ lúc gặp lại, tôi cảm thấy bản thân đã hơi bất công với anh.
Chỉ một cảnh tượng không đầy một phút, vậy mà tôi lại ghi tạc trong lòng suốt năm năm. Trong suốt ngần ấy thời gian, tôi chưa từng hỏi han lấy một câu, nhưng đã âm thầm dùng nó để định kiến về con người anh.
"Tôi hiểu rồi." Tôi đáp lời khẽ khàng.
Trước khi tắt máy, anh bỗng hỏi:
"Cửa hàng của dì vẫn nằm ở số mười bảy đúng không?"
"Vâng. Sao anh biết?"
"Hồi đó em từng mang ảnh chụp cửa hàng đến câu lạc bộ mà."
Tôi đưa mắt nhìn tấm ảnh bố đặt trên bàn làm việc.
Ngày cấp ba, tôi là thành viên của câu lạc bộ nhiếp ảnh. Phó Lâm Châu thì ở đội tuyển vật lý. Hai căn phòng hoạt động nằm ở hai phía cuối hành lang, chúng tôi cùng lắm chỉ chào nhau vào những hôm trực nhật chung mà thôi.
Một người vốn xa cách như vậy, thế mà lại nhớ được cửa hàng nhà tôi nằm ở số mười bảy.
Chiều hôm đó, tài liệu của anh được gửi đến rất đúng giờ. Mọi hạng mục đều được phân chia rõ ràng, những ngôi nhà cần xin phép chụp đều được chú thích cẩn thận. Cuối thư, không có lấy một dòng nào ngoài công việc.
Tôi đọc hết một lượt, rồi gõ một chữ cảm ơn.
Vài phút sau, anh đáp lại:
[Không có gì. Chúc em làm việc thuận lợi nhé.]
Tôi nhìn dòng chữ kia, tự nhiên lại cảm thấy bực bội một cách khó hiểu.
Người này vậy mà thật sự nghe lời tôi.
Anh đã chủ động lùi lại rồi.
Thế mà người không quen với khoảng cách ấy, hóa ra lại là tôi.
04.
Ngày khảo sát đầu tiên, trời đổ mưa từ sớm.
Tôi có mặt tại phố Vĩnh An lúc vừa tám giờ. Trước cửa hàng, mẹ đang dùng chậu nhựa để hứng nước dột từ trên mái xuống.
"Mái nhà lại hỏng rồi hả mẹ?" tôi hỏi.
"Vẫn là chỗ cũ thôi. Con đừng đứng ở dưới đó."
Tôi vừa ngẩng đầu lên thì đã thấy có người phía sau nắm lấy quai túi máy ảnh của mình.
"Dịch sang trái một bước."
Đó là giọng của Phó Lâm Châu.
Tôi vội làm theo. Một mảnh vữa nhỏ rơi xuống đúng chỗ tôi vừa đứng, vỡ tan tành cạnh giày.
Anh buông tay ra ngay lập tức, cúi xuống kiểm tra vết nứt trên tường rồi chụp ảnh gửi cho kỹ sư trưởng. Sau đó, anh cùng đồng nghiệp căng dây tạm thời, hướng dẫn mẹ tôi di chuyển chỗ ngồi.
Không có một cử chỉ dư thừa nào. Cũng chẳng có câu trách móc kiểu như sao em lại bất cẩn thế.
Mẹ nhìn anh, ánh mắt đã trở nên thân thiện hơn hẳn.
"Lâm Châu này, con ăn sáng chưa? Dì vẫn còn cháo đấy."
"Dạ cháu ăn rồi ạ."
Bụng tôi đúng lúc lại kêu lên một tiếng.
Cả ba người bỗng dưng im bặt.
Mẹ quay sang nhìn tôi đầy ẩn ý.
Tôi lảng tránh bằng cách nhìn vào thùng đựng ô.
Phó Lâm Châu quay mặt đi chỗ khác, nhưng tôi vẫn kịp thấy khóe môi anh hơi cong lên.
Sau bữa cháo bất đắc dĩ, chúng tôi bắt đầu đi chụp mặt tiền các căn nhà. Anh không tranh mang túi giúp tôi, chỉ hỏi thiết bị nào cần giữ khô ráo. Tôi đưa anh túi chân máy. Anh nhận lấy, xắn tay áo lên rồi đi về phía bên ngoài, nhường phần sát mái hiên cho tôi.
Gần trưa, chúng tôi dừng chân trước tiệm may cũ.
Bà chủ tiệm nhận ra anh ngay.
"Cậu là cháu ngoại của cô Tống phải không? Ngày bé bà cậu hay dắt cậu qua đây sửa cặp lắm."
Anh gật đầu, ánh mắt thoáng chốc trở nên dịu dàng.
"Bà dạo này vẫn khỏe chứ ạ?"
"Bà cháu mất được hai năm rồi."
Tôi đang định tháo nắp ống kính, bàn tay bỗng khựng lại.
Bà chủ thở dài, lấy từ trong ngăn kéo ra một chiếc khăn tay màu xanh.
"Bà cháu gửi lại, bảo lần sau đến lấy. Ai ngờ đâu..."
Phó Lâm Châu đón lấy chiếc khăn bằng cả hai tay.
Tiếng mưa rơi rả rích ngoài hiên, gõ nhịp trên mái tôn. Tôi lặng lẽ hạ máy ảnh xuống, không nỡ chụp lại khoảnh khắc ấy.
Khi vừa ra khỏi hiệu may, anh lên tiếng hỏi:
"Sao em không chụp?"
"Có những khoảnh khắc, người ta cần được chìm đắm vào ký ức của riêng mình."
Anh chăm chú nhìn tôi.
Một lúc lâu sau, anh mới nói:
"Em vẫn giống như ngày trước."
"Ngày trước tôi thế nào?"
Anh định trả lời thì điện thoại chợt đổ chuông.
Cái tên hiện lên màn hình: Gia Ninh.
Anh bước ra xa vài bước để nghe máy.
Tôi nghe loáng thoáng tiếng một cô gái, rồi nghe thấy giọng anh dịu dàng đáp lại:
"Đừng sợ. Anh qua ngay đây. Em cứ ở đó chờ anh."
Lúc quay lại, anh bảo có việc gia đình nên cần đi trước. Tôi chỉ gật đầu, không hỏi thêm lời nào.
Anh để lại chiếc ô lớn, thay vào đó cầm lấy chiếc ô gấp bị lệch một nan trong thùng của mẹ tôi.
"Anh mượn tạm cái này, chiều sẽ trả lại."
"Cái ô đó hỏng rồi mà."
"Vẫn che được mà."
Tôi nhìn theo dáng anh bước nhanh vào làn mưa, một bên vai áo anh lập tức sẫm màu nước.
Đến khi bóng anh khuất hẳn, tôi mới nhận ra lòng bàn tay mình đã hằn sâu vết móng tay từ lúc nào.
Tôi tự nhủ với lòng: anh ấy có cuộc sống riêng của mình.
Gia Ninh là ai, tại sao anh lại dịu dàng với người đó như thế, tất cả vốn chẳng liên quan gì tới tôi.
Thế nhưng tối hôm đó, khi tôi đăng bức ảnh phố mưa lên trang cá nhân, người đầu tiên nhấn thích vẫn là anh.
Anh nhắn tin:
[Ô vẫn còn ở cửa hàng. Ngày mai anh ghé lấy được chứ?]
Tôi gõ phím đáp lại:
[Bạn gái anh ổn rồi chứ?]
Gõ xong, nhìn lên màn hình, mặt tôi bỗng nóng bừng.
Chưa kịp xóa thì điện thoại đã trượt khỏi tay.
Tin nhắn đã được gửi đi mất rồi.
05.
Phó Lâm Châu gọi tới ngay lập tức.
Tôi nhìn chiếc điện thoại đang rung trên chăn, chỉ muốn trùm gối lên đầu giả vờ như không thấy.
Nhưng đã là người trưởng thành thì phải chịu trách nhiệm cho sự tò mò của bản thân.
Tôi đành bắt máy.
"Em vừa hỏi ai đấy?" anh lên tiếng.
"Tôi chỉ hỏi thăm xã giao thôi. Không tiện thì anh cũng không cần phải trả lời đâu."
"Hứa Gia Ninh là em họ anh."
Tôi lặng thinh.
"Con gái của dì ruột anh," anh giải thích thêm. "Hôm nay em ấy mở phòng thiết kế, bên vận chuyển làm hỏng một lô ma nơ canh, giao hàng còn gây gổ với nhân viên. Anh qua đó hỗ trợ thôi."
"À."
"Anh không có bạn gái."
Tôi bối rối túm chặt góc chăn.
"Tôi đâu có hỏi chuyện đó đâu."
"Rõ ràng là em vừa mới hỏi."
Tôi nhắm nghiền mắt lại.
Người này suốt năm năm qua chắc hẳn đã học được cách dồn người khác vào bước đường cùng mà giọng điệu vẫn giữ vẻ lịch sự.
Anh không tiếp tục trêu đùa tôi nữa. Một lát sau, anh lên tiếng:
"Nếu em muốn biết điều gì về anh, cứ hỏi trực tiếp."
Tôi nhìn về phía ô cửa sổ tối đen.
Chuyện năm mười tám tuổi chực trào nơi đầu lưỡi, rồi cuối cùng tôi lại nuốt ngược vào trong.
Tôi sợ câu hỏi ấy quá đột ngột. Sợ mình đã hiểu lầm, mà cũng sợ rằng mình chẳng hề hiểu lầm chút nào.
Cuối cùng, tôi chỉ hỏi khẽ:
"Anh và Gia Ninh học cùng trường cấp ba à?"
Đầu dây bên kia chìm vào tĩnh lặng.
Sự im lặng lần này khác hẳn những lần trước đó.
"Ừ," anh đáp. "Học cùng khóa."
Tôi nhớ lại cô gái quay lưng trong nhà vệ sinh năm nào.
Mái tóc ngang vai, chiếc vòng bạc ở cổ tay phải, và vết bớt nhỏ sau gáy.
Chưa để tôi hỏi thêm, anh đã nói tiếp:
"Tri Ý, có vài chuyện liên quan đến em ấy. Anh có thể giải thích phần của mình, nhưng không tiện tự ý kể chuyện riêng của Gia Ninh. Đợi khi nào em ấy đồng ý, anh sẽ nói rõ ràng."
"Tôi hiểu rồi."
Tôi đáp rất nhanh, nhanh đến mức nghe như một người đang hờn dỗi.
Sau khi cúp máy, tôi ngồi thẫn thờ trên giường một lúc lâu.
Tôi vốn nghĩ chỉ cần một lời giải thích là đủ. Nhưng khi câu trả lời chưa tới ngay lập tức, những suy đoán cũ kỹ lại bắt đầu tìm đường trỗi dậy.
Sáng hôm sau, tôi ghé trường cũ để lấy tư liệu cho dự án. Thư viện đang trong giai đoạn chuyển kho, cô giáo phụ trách đã đồng ý cho tôi xem lại những cuốn album ảnh cũ.
Tôi lật đến những trang ảnh chụp lễ hội nghệ thuật năm cuối cấp.
Trong một góc ảnh, một cô gái mặc váy xanh đang đứng cạnh cây đàn piano. Cổ tay phải đeo chiếc vòng bạc quen thuộc.
Dưới tấm ảnh ghi rõ tên: Hứa Gia Ninh.
Tôi nhìn gương mặt ấy, những mảnh ký ức dần khớp lại với nhau.
Đúng là cô gái của ngày đó.
"Em vẫn còn nhớ Gia Ninh sao?" cô giáo hỏi.
Tôi ngẩng đầu lên.
"Bạn ấy sau này thế nào ạ?"
Cô giáo chưa kịp trả lời thì một giọng nữ đã vang lên phía sau lưng:
"Không ngờ cậu vẫn còn để tâm đến chuyện đó."
Tôi quay người lại.
Lương Tư Dao đứng ngay cửa, tay cầm một tập hồ sơ tài trợ. So với thời đi học, cô ta trông càng sắc sảo hơn, mái tóc dài được uốn lượn sóng khéo léo, chiếc áo khoác màu kem sang trọng không dính một hạt bụi.
Cô ta liếc nhìn bức ảnh trên bàn, mỉm cười nhạt.
"Mình cứ tưởng chuyện giữa Gia Ninh và Lâm Châu, ai cũng đã ngầm hiểu rồi chứ."
Tôi khép cuốn album lại.
"Ngầm hiểu điều gì cơ?"
"Cậu thật sự không biết sao?"
Lương Tư Dao bước tới, mùi nước hoa nồng đượm ngọt lịm bao vây lấy tôi.
"Năm đó, hai người họ đâu chỉ thân thiết như anh em bình thường đâu."
Tôi nhìn thẳng vào cô ta.
Lần đầu tiên, câu chuyện mà tôi chôn giấu suốt năm năm qua lại được chính miệng người khác nói ra.
Và kỳ lạ thay, tôi lại không cảm thấy đây là một sự xác nhận.
Tôi chỉ cảm thấy lạnh buốt trong lòng.
06.
"Họ là anh em họ mà," tôi lên tiếng.
Nụ cười của Lương Tư Dao thoáng khựng lại.
"À, hóa ra Lâm Châu đã nói với cậu rồi sao."
"Đó là sự thật, hay chỉ là lời giải thích anh ấy bịa ra?"
"Mình đâu có nói là bịa. Chỉ là có những chuyện mà người trong cuộc không muốn nhắc lại thôi..."
"Vậy thì cậu cũng đừng nhắc thay họ."
Giọng tôi lớn hơn dự định ban đầu. Cô giáo đang xếp sách ở bàn gần đó cũng quay lại nhìn.
Tôi vội xin lỗi cô, rồi ôm album chuyển sang bàn bên cạnh. Lương Tư Dao đứng lặng người một lúc rồi cũng chậm rãi đi theo.
"Tri Ý, cậu vẫn nhạy cảm như xưa. Mình chỉ nhắc để cậu cẩn thận hơn thôi. Nghe nói hai gia đình đang bàn chuyện của cậu với anh ấy à?"
"Không bàn nữa rồi."
Cô ta tỏ vẻ nhẹ nhõm hẳn đi.
Sự nhẹ nhõm ấy của cô ta còn đáng chú ý hơn bất kỳ lời nói nào trước đó.
Lương Tư Dao từng là trưởng ban văn nghệ, nổi tiếng là người dịu dàng và biết thu xếp. Khi tôi bị mất suất triển lãm ảnh năm cuối, chính cô ta là người mang thông báo đến an ủi, bảo rằng thầy cô muốn dành cơ hội cho tác phẩm phù hợp với chủ đề hơn.
Tôi đã từng tin sái cổ.
Rất nhiều chuyện năm mười tám tuổi, tôi đều dễ dàng tin vào những người có vẻ ngoài ôn hòa nhất.
Đến chiều, tôi bất ngờ nhận được tin nhắn từ một số lạ.
[Chào em, chị là Hứa Gia Ninh đây. Lâm Châu cho chị số của em sau khi đã hỏi ý kiến em ở xưởng, chắc em vẫn nhớ chứ. Nếu tiện, chiều mai mình đi cà phê nhé? Chị muốn cảm ơn em vì chuyện chiếc ô hôm trước.]
Tôi đọc đi đọc lại tin nhắn ba lần mới nhớ ra buổi trưa chị Hạ có hỏi: "Em họ bên kiến trúc muốn tìm em để trao đổi về ảnh, chị chuyển số nhé?" Khi đó đang bận chỉnh màu nên tôi chỉ gật đầu đại khái.
Hứa Gia Ninh bằng tuổi tôi, nhưng cách nói chuyện của cô ấy khiến người đối diện cảm thấy gần gũi rất nhanh.
Tôi đồng ý.
Địa điểm hẹn là phòng thiết kế của cô ấy. Khi tôi đến, cửa đang mở rộng, bên trong có hai nhân viên đang miệt mài cắt vải. Một cô gái tóc ngắn đang cúi người dưới bàn tìm thước đo, nghe tiếng chuông cửa liền vội vàng đứng bật dậy.
"Tri Ý phải không?"
Cô ấy mặc chiếc áo sơ mi màu xanh, cổ tay phải vẫn đeo chiếc vòng bạc năm nào.
Trong trí nhớ của tôi, cô gái ấy lúc nào cũng trong dáng vẻ quay lưng lại.
Giờ đây, cuối cùng tôi đã nhìn thấy gương mặt cô ấy một cách rõ ràng.
"Xin lỗi vì đã hẹn em tới đây nhé. Chị đang bị khách giục gấp mẫu quá, sợ ra ngoài không về kịp."
"Không sao đâu chị, chị cứ làm việc đi ạ."
Gia Ninh pha trà, đẩy đĩa bánh ngọt về phía tôi rồi lấy điện thoại ra.
"Thực ra chiếc ô chỉ là cái cớ thôi. Chị muốn hỏi xem em có hứng thú nhận chụp ảnh bộ sưu tập mới của chị không?"
Chúng tôi trao đổi về ánh sáng, chất vải và ngân sách suốt gần một tiếng đồng hồ.
Tôi cứ ngỡ mình sẽ không thể tập trung nổi, ngờ đâu cuối cùng lại vẽ liền ba phương án chụp ảnh vào sổ.
Gia Ninh xem xong, đôi mắt cô ấy sáng bừng lên.
"Bảo sao Lâm Châu lại thích ảnh của em đến thế."
Ngòi bút tôi khựng lại ngay tức khắc.
Cô ấy nhìn vẻ mặt tôi, chợt nhận ra mình lỡ lời, nhưng cũng không định thu hồi câu nói đó.
"Anh ấy từng giữ một tấm bưu thiếp em chụp đấy. Hình cửa sổ câu lạc bộ lúc nắng chiều. Anh ấy giữ lâu lắm rồi."
Ngày tốt nghiệp, tôi có chuẩn bị bưu thiếp tặng cho cả lớp.
Sau vụ việc trong nhà vệ sinh, tôi cố ý tránh mặt Phó Lâm Châu. Tấm bưu thiếp dành cho anh, tôi để lại trên bàn rồi bỏ đi.
"Chắc là anh ấy tiện tay cất đi thôi," tôi nói.
Gia Ninh mỉm cười, không tranh luận thêm gì.
Lúc tôi chuẩn bị ra về, cô ấy đột nhiên gọi giật lại.
"Tri Ý, Lâm Châu bảo rằng có lẽ em từng chứng kiến một chuyện hồi còn đi học."
Tôi nắm chặt quai túi.
"Nếu em muốn biết, hôm nào chị sẽ kể. Chị cần chuẩn bị tâm lý một chút."
Tôi nhìn xuống bàn tay đang mân mê chiếc vòng bạc của cô ấy.
Lần này, tôi hiểu ra rằng sự im lặng chờ đợi kia có lẽ chẳng liên quan gì đến việc bao che tội lỗi.
Đôi khi, nó chỉ đơn giản là quãng thời gian cần thiết để một người có thể đối diện và mở lại vết thương lòng.
07.
Tôi chủ động nhắn tin cho Phó Lâm Châu trước.
[Anh ăn tối chưa?]
Mười phút sau, anh mới trả lời.
[Chưa. Anh đang đo đạc hiện trạng.]
[Xong việc tôi mời anh ăn một bữa nhé. Cảm ơn chuyện mái nhà lần trước.]
Khung trò chuyện hiện thông báo anh đang nhập tin nhắn rồi lại biến mất vài lần.
Cuối cùng, anh phản hồi:
[Được thôi. Nhưng có thể anh sẽ đến muộn khoảng hai mươi phút.]
Tôi hẹn anh tại một quán mì ở đầu phố.
Anh xuất hiện trong bộ quần áo làm việc lấm lem bụi bặm, mái tóc hơi rối. Đây là lần đầu tiên tôi thấy một Phó Lâm Châu đời thường đến thế, chẳng giống vẻ chỉn chu thường thấy trên bìa tạp chí.
Anh đứng ngoài cửa phủi sạch bụi trên áo rồi mới bước vào.
"Em đợi lâu chưa?"
"Tôi cũng vừa mới tới thôi."
Cô chủ quán mang bát mì đã trương phồng đặt xuống trước mặt tôi, trực tiếp bóc trần lời nói dối vụng về của tôi.
Anh nhìn bát mì, rồi lại nhìn tôi.
Tôi đành cúi mặt xuống húp nước dùng để giấu sự ngượng ngùng.
Phó Lâm Châu gọi thêm bát mới cho tôi, còn bát cũ thì kéo về phía mình.
"Anh thích ăn mì mềm."
"Anh có thể đừng nói dối một cách lộ liễu như vậy không?"
"Vậy còn em, có thể đừng giả vờ như vừa mới đến không?"
Tôi không nhịn được mà bật cười.
Khoảng cách giữa chúng tôi, lần đầu tiên được rút ngắn lại bởi một chi tiết nhỏ nhặt như vậy.
Ăn được một lúc, tôi hỏi anh về lý do quay trở về.
Anh kể rằng sau khi tốt nghiệp đại học ở nước ngoài, anh đã làm việc tại một văn phòng thiết kế trong nửa năm, sau đó về nước và gia nhập nhóm của thầy cũ. Hiện tại anh phụ trách tính toán và khảo sát dưới sự hướng dẫn của kỹ sư trưởng, còn các quyết định quan trọng đều do người có đủ chuyên môn quyết định.
"Tôi còn tưởng anh đã làm đến chủ tịch tập đoàn rồi chứ," tôi trêu.
"Ở tuổi hai mươi ba á?"
"Mẹ tôi giới thiệu về anh như vậy mà."
Anh cúi đầu mỉm cười.
"Mẹ anh cũng bảo em là một nhiếp ảnh gia nổi tiếng cơ mà."
"Tháng trước tôi vừa bị khách hàng bắt sửa ảnh tới mười một lần đây này."
"Tuần trước tôi cũng bị thầy bắt sửa bản vẽ đến tận hai giờ sáng."
Chúng tôi nhìn nhau, cùng phá lên cười.
Hóa ra, đằng sau những lời giới thiệu hào nhoáng từ phụ huynh, cả hai chúng tôi chỉ là những người trẻ đang chật vật học cách tự đứng vững trên đôi chân mình.
Điện thoại anh bỗng sáng lên, màn hình hiển thị tên Bố.
Anh nhìn cái tên đó rồi lẳng lặng úp điện thoại xuống.
"Anh không nghe máy à?"
"Lát nữa anh gọi lại sau."
Nhưng điện thoại vẫn liên tục rung lên.
Đến lần thứ ba, anh đành xin lỗi tôi rồi đi ra ngoài nghe máy.
Qua lớp cửa kính, tôi thấy anh đứng dưới ánh đèn, lưng thẳng tắp, đôi môi mím chặt. Một lúc sau, anh đáp lại ngắn gọn rồi cúp máy.
Khi trở vào, vẻ bình thản thường ngày đã trở lại trên gương mặt anh.
"Có chuyện gì quan trọng sao?" tôi hỏi.
"Bố muốn anh về làm ở công ty của chú."
"Anh không muốn à?"
"Không."
Anh dứt khoát đến mức tôi chẳng thể hỏi thêm gì nữa.
Rời khỏi quán, cơn mưa đã tạnh hẳn. Tôi đứng chờ ở trạm xe buýt, anh đứng ngay bên cạnh, trên vai còn đeo chiếc túi đựng máy tính cũ kỹ.
Tôi bỗng nhớ lại buổi xem mắt hôm đó. Anh chỉ hỏi liệu tôi có không muốn kết hôn với anh không, chứ chưa từng gặng hỏi lý do vì sao tôi từ chối cuộc hôn nhân sắp đặt này.
"Phó Lâm Châu," tôi gọi.
Anh quay sang nhìn tôi.
"Sau này, nếu chúng ta có gặp lại nhau, hãy gặp vì bản thân chúng ta muốn thế. Đừng để hai bà mẹ cứ phải thay nhau báo cáo kết quả nữa."
Anh nhìn tôi, ánh mắt từ ngạc nhiên dần chuyển sang rạng rỡ.
"Được."
Xe buýt tới, tôi bước lên hai bậc rồi ngoái đầu nhìn lại.
Anh vẫn đứng đó, lặng lẽ dõi theo.
Tôi tranh thủ hỏi qua khe cửa xe đang dần khép lại:
"Bữa mì hôm nay ngon không?"
"Ngon."
"Mì trương mà cũng khen ngon á?"
Anh bật cười.
"Quan trọng là ai mời thôi."
08.
Hai hôm sau, một bức ảnh cũ bất ngờ xuất hiện trong nhóm bạn học cũ.
Ảnh chụp lén qua khe cửa, chỉ thấy được nửa người của Phó Lâm Châu và bóng lưng của một cô gái. Tay anh đặt phía sau lưng người đó, góc máy cố tình tạo cảm giác mờ ám vô cùng.
Người đăng là một tài khoản nặc danh không để tên thật.
[Nam thần năm ấy, giờ nghe nói sắp lấy vợ rồi. Có ai còn nhớ vụ việc này không nhỉ?]
Tôi lập tức chụp lại màn hình, nhắn tin cho quản trị viên nhóm yêu cầu xử lý, sau đó gọi ngay cho Phó Lâm Châu.
Anh đã biết chuyện rồi.
"Đừng chuyển tiếp nữa," anh nói. "Anh đang liên hệ với Gia Ninh rồi."
"Tôi không chuyển đâu. Chỉ là muốn hỏi anh có cần bản chụp màn hình không thôi."
Anh im lặng trong chốc lát.
"Có. Em gửi cho anh nhé."
Tôi gửi xong, ngồi trước máy tính, tim đập liên hồi.
Năm năm trước, tôi đã tận mắt chứng kiến một cảnh tượng. Nhưng tấm ảnh này không phải chụp từ cửa chính, mà từ ô thông gió bên cạnh.
Điều đó có nghĩa là lúc ấy còn có một người khác ở đó.
Một kẻ không hề bước vào giúp đỡ, cũng chẳng quay đi vì ngượng, mà lại giơ máy ảnh lên chụp.
Chị Hạ thấy sắc mặt tôi khác lạ, liền hỏi có chuyện gì. Tôi đành nói người quen gặp rắc rối rồi xin nghỉ một giờ.
Tôi chạy tới phòng thiết kế của Gia Ninh.
Cửa khóa kín, nhưng bên trong vẫn sáng đèn.
Tôi gọi điện nhưng cô ấy không nghe máy. Đến lần thứ ba, tôi mới nhận được tin nhắn:
[Chị không sao. Chị chỉ muốn ngồi một mình một lát.]
Tôi đứng ngoài, nhắn lại:
[Em đang ở quán dưới tầng. Nếu chị muốn ăn gì thì nhắn em nhé. Em sẽ không lên nếu chị không muốn.]
Tôi ngồi đó gần một tiếng đồng hồ.
Phó Lâm Châu đến khi tách trà trước mặt tôi đã nguội ngắt. Anh nhìn thấy tôi, bước chân chậm hẳn lại.
"Em đợi ở đây từ lúc nào?"
"Cũng một lát rồi."
Anh không vạch trần tôi.
Chúng tôi ngồi cạnh nhau, cùng nhìn về phía cầu thang sau quầy.
Sau một lúc lâu, anh trầm giọng:
"Năm đó, anh cứ nghĩ chỉ cần xóa tấm ảnh đi và đưa em ấy ra khỏi trường là xong."
Tôi quay sang nhìn anh.
"Nhưng người tung ảnh vẫn còn giữ bản gốc," anh nói. "Còn Gia Ninh thì cứ mang theo nỗi sợ hãi đó đến tận bây giờ."
"Lúc ấy anh cũng chỉ mới mười tám tuổi."
"Điều đó cũng chẳng giúp hậu quả nhẹ nhàng hơn chút nào."
Giọng anh vẫn bình tĩnh, nhưng bàn tay đặt trên bàn đang siết chặt lại.
Tôi chợt nhận ra suốt năm năm qua, trong câu chuyện này không chỉ có mình tôi là người không thể bước ra.
Điện thoại anh bỗng rung lên.
Gia Ninh nhắn:
[Hai người lên đi. Em muốn nói hết tất cả.]
Trong phòng thiết kế, rèm cửa đã kéo kín mít. Gia Ninh ngồi bên bàn cắt, trước mặt là một chiếc hộp giấy đựng những tấm ảnh cũ và giấy khám bệnh.
Cô ấy ngẩng đầu lên, mắt đỏ hoe nhưng không rơi lệ.
"Tri Ý, năm đó em thấy Lâm Châu giúp chị chỉnh lại áo, đúng không?"
Tôi gật đầu, cổ họng nghẹn đắng.
"Đúng vậy."
Gia Ninh cúi đầu nhìn chiếc vòng bạc trên tay.
"Trước khi em tới, chị đã bị nhốt ở trong đó gần bốn mươi phút rồi."
Không khí trong phòng bỗng chốc trở nên lạnh lẽo.
Cô ấy hít sâu một hơi.
"Và người đứng ngoài cửa lúc đầu, hoàn toàn không phải Lâm Châu."
09.
Gia Ninh lấy từ trong hộp ra một tấm ảnh chụp chung.
Trong ảnh có sáu người. Lương Tư Dao đứng giữa, một tay khoác vai Gia Ninh, cả hai đang cười rạng rỡ dưới tán cây phượng.
"Bọn chị từng rất thân thiết," Gia Ninh nói. "Ít nhất thì chị đã từng nghĩ như thế."
Năm cuối cấp, trường có một suất giới thiệu tham dự trại hè thiết kế. Gia Ninh được chọn, còn Lương Tư Dao đứng thứ hai.
Từ hôm đó, những chuyện khó chịu bắt đầu xảy ra.
Vải mẫu bị đổ cà phê, tập phác thảo biến mất rồi lại xuất hiện trong thùng rác. Một bản thiết kế chưa công bố của Gia Ninh bị đăng lên diễn đàn bằng một tài khoản lạ, khiến cô ấy suýt bị nghi ngờ là sao chép.
Gia Ninh từng báo với giáo viên, nhưng việc nào cũng chẳng có bằng chứng rõ ràng. Mọi người chỉ khuyên cô ấy đừng quá căng thẳng vì sắp đến kỳ thi.
Đêm tổng duyệt lễ hội, Lương Tư Dao rủ cô ấy vào khu vệ sinh phía sau sân khấu với lý do váy diễn có vấn đề cần giúp đỡ.
Trong đó vốn còn có hai người khác nữa.
Họ giằng lấy túi đựng bản vẽ, ép Gia Ninh phải thừa nhận mình đã nhờ vả quan hệ gia đình để giành suất. Cô ấy chống cự, cổ tay va mạnh vào mép bồn rửa. Trong lúc xô xát, khuy áo bật ra, áo trong cũng bị kéo lệch.
Sau đó, chúng cướp điện thoại của cô rồi khóa trái cửa lại.
"Chị cứ nghĩ chỉ một lát nữa họ sẽ quay lại thôi," Gia Ninh nói. "Chị lại sợ nếu kêu cứu thì người khác nhìn thấy bộ dạng mình lúc ấy."
Tôi nhớ hôm đó câu lạc bộ của mình đang chuẩn bị máy ảnh ở tầng trên. Tiếng nhạc tổng duyệt lớn tới mức đứng ngoài hành lang cũng thấy cửa kính rung lên bần bật.
Gia Ninh không tới điểm danh. Phó Lâm Châu gọi điện không được nên đã đi tìm.
Anh nghe thấy tiếng cô ấy khi đi ngang qua lối sau.
Sau khi mở được cửa, anh đứng ngoài hỏi có cần gọi giáo viên không. Gia Ninh đồng ý, nhưng giáo viên nữ phụ trách lại đang ở khu nhà khác, y tá thì chưa kịp tới.
Cổ tay bị đau khiến cô ấy không thể tự cài lại lớp áo bên trong. Gia Ninh đành mặc áo khoác lên, nhờ anh vào cài giúp hàng khuy phía sau để có thể ra ngoài.
"Anh ấy lúng túng tới mức cài nhầm hai lần liền," cô ấy nói, cười nhạt. "Chị còn mắng anh ấy, bảo học vật lý giỏi thế mà cái khuy cũng không xử lý nổi."
Một chuyện vốn dĩ chỉ là ký ức về sự vụng về của hai anh em.
Nhưng ai đó đã biến nó thành nỗi nhục nhã đeo bám một cô gái suốt năm năm ròng.
Tôi cúi đầu, bàn tay lạnh ngắt.
"Em xin lỗi."
Gia Ninh nhìn tôi.
"Em không phải người gây ra chuyện đó."
"Nhưng em đã thấy chị gặp khó khăn, rồi em lại quay lưng bỏ đi."
"Lúc đó em đâu biết chuyện gì đang xảy ra. Nếu ngày ấy chị thấy cảnh giống em, có lẽ chị cũng sẽ quay đi thôi."
Cô ấy không hề trách tôi. Sự bao dung đó còn khiến tôi cảm thấy khó chịu hơn bất kỳ lời oán trách nào.
Phó Lâm Châu đẩy ly nước ấm tới trước mặt cô ấy.
"Nghỉ chút đi đã."
Gia Ninh lắc đầu.
"Em nói tiếp được."
Cô ấy đưa chúng tôi xem biên bản làm việc viết tay năm đó. Có cả lời xác nhận của y tá về cổ tay bị bong gân, có tên giáo viên chứng kiến bộ đồ bị hư hỏng, nhưng ở phần kẻ gây ra chỉ ghi chung chung là: mâu thuẫn giữa các học sinh.
"Lương Tư Dao nói chị tự ngã. Hai đứa kia thì làm chứng cho cô ta. Sau đó tấm ảnh xuất hiện trong nhóm kín. Đến khi người lớn can thiệp, nó đã bị xóa sạch."
Phó Lâm Châu trầm giọng nói thêm:
"Mẹ anh đồng ý để nhà trường xử lý nội bộ. Dì anh thì sợ Gia Ninh bị bàn tán nên chấp nhận cho em ấy chuyển trường. Bọn anh không giữ bản gốc tấm ảnh, cũng không thể chứng minh ai là người chụp."
"Lần này thì khác," Gia Ninh nói, "em không muốn bỏ chạy nữa."
Cô ấy ngẩng đầu lên. Ánh mắt tuy vẫn còn ướt, nhưng giọng nói đã trở nên kiên định hơn bao giờ hết.
"Tôi vừa mới mở phòng thiết kế, cũng vừa nhận được vị khách đầu tiên. Họ không thể chỉ dựa vào một tấm ảnh để định đoạt cuộc sống của tôi được."
Tôi nhìn cô, khẽ gật đầu.
"Vậy chúng ta hãy tìm người đã chụp bức ảnh đó."
Đây là lần đầu tiên tôi dùng từ "chúng ta" trong câu chuyện của hai người.
Phó Lâm Châu nhìn tôi, ánh mắt ấy khiến lồng ngực tôi thắt lại.
10.
Khi rời khỏi phòng thiết kế, đồng hồ đã điểm gần mười giờ tối.
Phó Lâm Châu đưa tôi về. Chiếc xe dừng lại trước ngõ, nhưng tôi vẫn chưa chịu tháo dây an toàn.
Anh cũng không hề thúc giục.
"Tôi từng nghĩ anh có quan hệ tình cảm với Gia Ninh," tôi lên tiếng.
"Anh đoán là em sẽ nghĩ vậy."
"Anh đoán được từ khi nào?"
"Từ lúc em hỏi con bé có học cùng trường với anh không."
Tôi nhìn chằm chằm vào hai bàn tay mình.
"Vậy tại sao lúc đó anh không nói rõ ràng luôn?"
"Anh đã nói rõ em ấy là em họ rồi. Còn những chuyện xảy ra với Gia Ninh, anh cần phải có sự cho phép của con bé mới được kể."
Tôi gật đầu. Câu hỏi vừa rồi không hẳn là muốn nghe lời giải thích, mà giống như một nỗ lực vụng về để bào chữa cho suy nghĩ sai lầm của bản thân.
"Tôi đã luôn dùng những gì mình nhìn thấy để áp đặt và đoán định mọi thứ."
"Em có quyền từ chối một người khiến em cảm thấy không an tâm."
"Nhưng tôi lại không nên tự ý coi những phán đoán của mình là sự thật."
Anh quay sang nhìn tôi.
Trong ánh đèn đường mờ ảo, gương mặt anh bớt đi vẻ lạnh lùng, chỉ còn lại sự mệt mỏi sau một ngày dài.
"Tri Ý, anh không cần em vì cảm thấy có lỗi mà phải đối xử tốt với anh như vậy."
"Tôi biết."
Tôi hít một hơi thật sâu, cuối cùng cũng dám hỏi câu hỏi đã khiến mình băn khoăn suốt từ buổi xem mắt đó.
"Tại sao lại là tôi?"
Anh im lặng một hồi, rồi mở ngăn kéo nhỏ phía trước ghế phụ.
Bên trong có một chiếc ví đựng thẻ, anh rút từ lớp ngăn bên trong ra một tấm bưu thiếp cũ kỹ.
Dù góc trái đã bị sờn mòn, nhưng tôi vẫn nhận ra khung cảnh cửa sổ câu lạc bộ trong nắng chiều năm nào.
Phía sau tấm thiệp là nét chữ của tôi năm mười tám tuổi:
Chúc cậu có những ngày tháng đủ rực rỡ để không còn ngần ngại bắt đầu lại mọi thứ.
Thực ra lúc đó tôi đã viết y hệt như vậy cho hơn bốn mươi người.
Thế nhưng anh lại nâng niu nó như thể đó là lời chúc chỉ dành riêng cho mình anh.
"Hồi lớp mười một, anh bị điểm kém trong vòng tuyển chọn đội tuyển. Bố nói anh không phù hợp với con đường mình đang theo đuổi. Khi đó, anh đã ngồi ở cầu thang sau nhà thể chất."
Tôi cố gắng lục lại ký ức.
"Em đã đi ngang qua, hỏi anh có muốn ăn bánh không. Anh từ chối, nhưng em vẫn để lại một cái, còn bảo rằng mua hai cái được giảm giá nên em ăn không hết."
Hình ảnh cậu nam sinh cúi gằm mặt trên bậc thềm ngày ấy bất chợt hiện về trong tâm trí tôi.
Lúc đó tôi cứ tưởng anh bị cảm.
"Sau này anh mới biết, tiệm bánh đó chẳng hề có chương trình khuyến mãi nào cả," anh nói khẽ.
"Anh còn đi kiểm chứng thật à?"
"Ừ."
Tôi bật cười, nhưng đôi mắt lại nóng ran.
"Chỉ vì một cái bánh thôi sao?"
"Không chỉ có vậy. Có lần em chụp ảnh bác lao công rồi in tặng bác. Lại có lần em lén sửa danh sách câu lạc bộ để một bạn nhỏ nhút nhát được ghi tên là tác giả. Anh không biết em còn nhớ những chuyện đó không nữa."
Tôi thực sự không nhớ hết được.
Nhưng anh thì nhớ rõ từng chút một.
"Anh đã định nói với em sau kỳ thi," anh tiếp tục, "nhưng lúc đó em bắt đầu tránh mặt anh. Sau đó Gia Ninh chuyển trường, anh cũng phải đi sớm theo kế hoạch gia đình. Anh đã nghĩ là em không muốn quen biết mình nữa."
"Vậy tại sao năm năm sau anh vẫn quyết định thử lại?"
"Vì khi mẹ hỏi anh có muốn gặp con gái dì Đường không, anh nhận ra sâu thẳm trong lòng, mình vẫn luôn muốn biết em đang sống thế nào."
Không có những lời thề non hẹn biển. Cũng chẳng có kịch bản đợi chờ suốt năm năm được chuẩn bị từ trước.
Chỉ đơn giản là anh vẫn luôn muốn gặp lại tôi.
Tôi cầm tấm bưu thiếp, lật qua lật lại trong tay.
"Phó Lâm Châu."
"Ừ?"
"Ngày mai anh có rảnh không?"
Anh nhìn tôi, đôi mắt khẽ dao động.
"Buổi chiều thì anh rảnh."
"Vậy mình đi uống cà phê nhé. Không phải là để cảm ơn, cũng không phải vì tôi thấy áy náy đâu."
Tôi ngẩng đầu, nhìn thẳng vào anh.
"Tôi thực sự muốn tìm hiểu về anh."
11.
Tôi đã mất gần một tiếng đồng hồ chỉ để chọn quần áo cho buổi hẹn này.
Mẹ đi qua phòng tôi đến ba lần. Đến lần thứ tư, bà đứng dựa cửa, tay cầm theo quả táo đã gọt sẵn.
"Cái váy xanh này mặc lên người trông được đấy."
"Con mặc để đi gặp khách hàng thôi mà."
"Ừ. Khách hàng cao mét tám mấy, tên là Phó Lâm Châu đúng không?"
Tôi im lặng đóng cửa lại.
Ngoài hành lang, tiếng mẹ cười khúc khích vang lên rất lâu.
Chúng tôi hẹn gặp ở bảo tàng thành phố. Nơi đó đang có triển lãm ảnh kiến trúc, vừa hợp với sở thích của tôi, lại vừa là lĩnh vực công việc của anh.
Phó Lâm Châu đứng ở lối vào, tay cầm hai tấm vé. Khi thấy tôi, anh thoáng sững người.
"Sao thế?" tôi hỏi.
"Đẹp lắm."
Anh nói rất ngắn gọn, như thể không tìm được từ ngữ nào khác diễn tả chính xác hơn.
Tôi hơi quay mặt đi, giả vờ tập trung nhìn tấm biển chỉ dẫn.
Đi được một đoạn, tôi mới nhận ra chính anh cũng đang rất căng thẳng. Người đàn ông thường ngày vẫn giải thích kết cấu mái nhà một cách lưu loát, hôm nay chỉ trong mười phút đã hỏi tôi có khát nước không đến ba lần.
Tôi đi mua hai chai nước, rồi đưa cho anh một chai.
"Anh uống trước đi. Nhìn anh có vẻ còn khát hơn cả tôi."
Anh cúi đầu cười, cuối cùng cũng thả lỏng đôi vai đang căng cứng.
Trước bức ảnh về cây cầu cũ, chúng tôi nói chuyện về những điều bị bỏ quên khi thành phố đổi thay. Tôi kể về việc bố mình từng chụp phố Vĩnh An suốt mười năm, nhưng sau khi ông mất, vẫn còn nhiều cuộn phim chưa được rửa nằm phủ bụi trong tủ.
"Tại sao em vẫn chưa xem chúng?"
"Vì tôi sợ trong đó có những ngày mình chẳng thể nào lấy lại được nữa."
Anh đứng ngay cạnh, không buông những lời an ủi sáo rỗng.
Một lát sau, anh hỏi:
"Nếu hôm nào muốn xem, em có muốn anh ngồi cùng không?"
Tôi nhìn anh.
Rồi khẽ gật đầu.
Buổi chiều trôi qua trong một tiệm bánh nhỏ. Tôi chụp chiếc cốc trên bàn, anh ngồi im lặng để bàn tay mình không lọt vào khung hình.
"Anh cứ để tay ở đó cũng được mà," tôi nói.
"Không làm hỏng bố cục ảnh của em sao?"
"Có chứ. Nhưng đôi khi tấm ảnh cần một người hiện diện ở đó."
Anh không rút tay về nữa.
Tôi bấm máy, trong lòng bỗng thấy nhẹ nhõm như vừa tìm được nơi trú ngụ cho cảm xúc.
Tối đó, Lương Tư Dao gọi cho tôi.
Tôi đang mải chọn ảnh, nhìn thấy tên cô ta thì cau mày.
"Tri Ý, mình nghe nói gần đây cậu hay gặp Lâm Châu nhỉ?"
"Cậu gọi có việc gì?"
"Mình chỉ lo cậu không nắm rõ tình hình thôi. Dự án phố Vĩnh An được công ty chú anh ấy rất quan tâm. Cậu làm mảng hình ảnh, mà mẹ cậu lại có cửa hàng ở đó. Nếu sau này xảy ra tranh chấp, cậu nghĩ anh ấy sẽ đứng về phe nào?"
Tôi nhìn bàn tay Phó Lâm Châu trong bức ảnh vừa chụp.
"Chuyện đó tôi sẽ tự hỏi anh ấy."
"Có những câu hỏi đàn ông rất dễ trả lời mà."
"Vậy câu này cậu trả lời giúp tôi nhé."
Tôi ngồi thẳng lưng dậy.
"Trong bức ảnh ở nhóm bạn học ngày trước, ai là người gửi cho cậu đầu tiên?"
Đầu dây bên kia im bặt.
Một lúc sau, Lương Tư Dao khẽ cười.
"Cậu thay đổi nhiều thật."
"Chắc vậy."
Tôi tắt máy, mở khung chat với Phó Lâm Châu.
Lần này, tôi không muốn phải đợi thêm năm năm nữa mới dám hỏi một câu.
12.
Phó Lâm Châu hẹn gặp tôi vào sáng hôm sau, trước giờ làm việc.
Anh mang theo sơ đồ các đơn vị tham gia dự án, đây là tài liệu đã công bố trong hồ sơ mời thầu.
"Văn phòng của thầy anh phụ trách phương án bảo tồn. Công ty chú anh muốn tham gia mảng phát triển thương mại. Hiện tại hai bên vẫn chưa ký hợp đồng."
Tôi nhìn cái tên Phó Kính Thành ở dưới cùng trang giấy.
Đó chính là cái tên từng xuất hiện trên những tấm băng rôn tài trợ cho trường tôi hồi cuối cấp.
"Chuyện này anh biết từ trước đúng không?"
"Đúng."
"Tại sao anh không nói với tôi sớm hơn?"
Anh không tìm lý do bao biện.
"Anh nghĩ khi chưa có hợp đồng chính thức thì không cần thiết phải đưa chuyện gia đình vào công việc. Nhưng anh sai rồi, vì mẹ em là người chịu ảnh hưởng trực tiếp. Đáng lẽ anh nên nói để em tự đưa ra quyết định."
Tôi im lặng.
Việc thừa nhận lỗi lầm khiến không khí đối thoại trở nên dễ chịu hơn tôi tưởng.
"Anh không thể hứa mọi phương án đều giữ nguyên từng cửa hàng được," anh nói tiếp. "Có những căn nhà đã xuống cấp cần gia cố, có những vị trí cần bố trí lại. Nhưng hiện trạng phải được ghi nhận chuẩn xác, người dân cũng cần biết họ đang được đề nghị điều gì."
"Nếu chú anh không muốn làm theo cách đó thì sao?"
"Anh vẫn sẽ giữ nguyên tắc làm đúng phần việc của mình."
Tôi nhìn anh hồi lâu.
"Tôi sẽ giữ riêng hợp đồng của xưởng. Nếu có phần nào liên quan đến cửa hàng nhà tôi, tôi sẽ bàn giao cho chị Hạ xử lý thay."
Anh gật đầu đồng thuận.
Không có cảnh anh nắm tay tôi rồi trấn an rằng mọi chuyện cứ để anh lo.
Chúng tôi chỉ ngồi đối diện nhau, lần đầu tiên thành thật đối mặt với những vấn đề gây khó xử giữa đôi bên.
Đến chiều, Tống Tiểu Mãn gọi điện tới.
Cô ấy là bạn thân của tôi từ cấp ba, hiện đang làm hậu kỳ video cho một công ty truyền thông. Nghe tôi kể chuyện bức ảnh, cô ấy tức đến mức vô thức cầm thìa khuấy loạn trong hộp cơm.
"Tao nhớ năm đó Lương Tư Dao cũng phụ trách thu máy quay sau buổi tổng duyệt. Còn Thẩm Dực thì cứ đứng lì ở khu sau sân khấu mãi."
Thẩm Dực.
Cái tên này tôi đã sớm quên từ lâu.
Anh ta học trên chúng tôi một khóa, là thành viên câu lạc bộ nhiếp ảnh, thường xuyên hỗ trợ sự kiện. Hồi đó anh ta từng đưa tôi về hai lần, rồi đi rêu rao là chúng tôi đang tìm hiểu. Tôi lên tiếng phủ nhận, vậy mà anh ta lại quay sang trách tôi làm anh ta mất mặt.
Từ đó, tôi luôn tìm cách tránh mặt anh ta.
"Hôm ấy tao đặt máy quay ở hành lang để bắt cảnh hậu trường," Tiểu Mãn kể. "Nhưng tao không nhớ góc đó có quét tới khu vực nhà vệ sinh hay không."
"Dữ liệu đó còn không?"
"Máy cũ hỏng từ lâu rồi. Bản dựng thì nhà trường giữ, còn cảnh quay thô thì sau khi tốt nghiệp họ trả lại cho từng người. Hình như bố mày là người tới lấy hộ đúng không?"
Tôi quay đầu nhìn chiếc tủ gỗ kê sát tường.
Bố tôi luôn trân trọng mọi thứ có bóng dáng con gái.
Dù là tấm bằng khen nhỏ nhất, tờ báo trường in sai tên, hay chiếc thẻ nhớ cháy sém nửa vỏ, ông đều không nỡ bỏ đi.
Tôi tìm thấy một chiếc phong bì ghi năm tốt nghiệp, bên trong có hai đĩa dữ liệu và danh sách bàn giao.
Ở góc dưới, nét chữ của bố vẫn còn rất rõ ràng:
Đã chép bản sao sang ổ cứng màu đen. Đĩa thứ hai bị lỗi, không đọc được.
Tôi ngồi bệt xuống sàn nhà.
Ở phòng khách, mẹ hỏi tôi đang tìm gì, tôi chỉ đáp là tìm mấy tấm ảnh cũ.
Một lát sau, bà mang chiếc hộp đựng ổ cứng vào, đặt ngay bên cạnh tôi.
"Mẹ vẫn cất giữ cẩn thận. Bố con dặn không được để gần chỗ ẩm thấp."
Tôi đặt tay lên nắp hộp.
Người đã đi xa bốn năm, bằng một cách nào đó vẫn đang âm thầm giúp tôi nhìn rõ những chuyện của ngày hôm nay.
13.
Phó Lâm Châu đến vào tối thứ Bảy.
Tôi đã hỏi ý kiến mẹ trước, bảo rằng anh đến để giúp kết nối ổ cứng và cùng tôi xem lại ảnh. Mẹ gật đầu nghiêm túc, rồi xoay xở nấu một bàn ăn thịnh soạn như thể dành cho sáu người vậy.
"Tiện tay thì làm thôi," mẹ nói.
Anh đặt túi hoa quả lên bàn, nhìn tám món ăn trên bàn, rồi lịch sự chẳng vạch trần dụng ý của mẹ.
Sau bữa tối, chúng tôi ngồi trong phòng làm việc của bố. Mẹ pha trà rồi lui ra ngoài, cẩn thận để cửa mở hé.
Ổ cứng khởi động khá chậm. Tiếng máy xoay nhè nhẹ, sau đó từng thư mục bắt đầu hiện lên trên màn hình.
Theo năm tháng. Theo địa điểm. Theo tên khách hàng. Cuối cùng, có một thư mục riêng biệt mang tên: Tri Ý.
Tôi nhìn thấy bản thân lúc sáu tuổi, mười tuổi, mười bảy tuổi. Có cả bức ảnh tôi ngủ gục trên bàn học, bên cạnh là đĩa bánh mẹ gọt hình thù kỳ quặc.
Tôi bật cười, nhưng nước mắt đã rơi xuống bàn phím từ lúc nào.
Phó Lâm Châu lặng lẽ đưa khăn giấy cho tôi.
Anh không vội ôm tôi. Anh chỉ ngồi cạnh, để tôi có không gian tự trấn tĩnh vì cảm thấy xấu hổ khi khóc.
"Tôi cứ ngỡ nếu mình không nhìn lại, những ngày tháng đó sẽ chẳng thực sự trôi qua," tôi nói.
Anh im lặng lắng nghe.
"Nhưng bố chụp lại nhiều thế này, có lẽ ông muốn tôi phải nhìn lại chúng."
Một bức ảnh hiện ra: bố đứng trong gương, máy ảnh che khuất nửa khuôn mặt; phía trước là cảnh tôi đang kiễng chân dán tấm ảnh đầu tiên lên kính cửa hàng.
Tôi khẽ đưa tay chạm vào màn hình.
Phó Lâm Châu ngồi dịch lại gần tôi hơn một chút.
"Anh ôm em một cái nhé?"
Tôi khẽ gật đầu.
Vòng tay anh thật nhẹ nhàng. Anh không thúc ép tôi nín khóc, cũng chẳng hỏi han liệu tôi còn buồn hay không.
Tôi tựa trán vào vai anh, lắng nghe tiếng kim đồng hồ cũ của bố vẫn đang đập đều đặn trên tường.
Nhiều năm qua, tôi luôn cố tỏ ra mạnh mẽ để mẹ không phải bận lòng. Đến khi được ngồi yên bình bên cạnh một người, tôi mới hiểu, sự vững vàng của mình đôi khi chỉ là vì chẳng có nơi nào để dựa vào.
Sau đó, chúng tôi tìm đến thư mục chứa các video lễ hội.
Có cả chục tệp tin, nhưng một vài tệp không thể mở được. Anh không thử can thiệp trực tiếp mà sao chép dữ liệu còn đọc được sang ổ đĩa khác để tránh làm hỏng bản gốc. Tiểu Mãn đã nhận lời kiểm tra phần kỹ thuật vào ngày mai.
Một đoạn video ngắn mở được cho thấy khung cảnh hành lang phía sau sân khấu.
Lương Tư Dao đi ngang qua cùng với Gia Ninh. Mười mấy phút sau, cô ta quay lại một mình, phía sau có thêm hai nữ sinh khác.
Hình ảnh chỉ ghi lại được đến góc ngoặt.
Trong phòng không có camera, và tiếng nói cũng không đủ rõ để nghe.
Nhưng chừng đó thôi cũng đủ làm cho lời kể của Gia Ninh thêm phần xác thực.
"Mình cần phải giữ lại bản đầy đủ này," tôi nói.
Anh gật đầu đồng ý.
Đêm đó, lúc tiễn anh ra khỏi ngõ, tôi ngập ngừng hỏi liệu mình có làm anh phiền lòng không.
"Chuyện gì cơ?"
"Một buổi tối đáng lẽ có thể đi xem phim, vậy mà anh lại phải ngồi xem tôi khóc bên đống ổ cứng."
Anh nhìn tôi dưới ánh đèn đường vàng vọt.
"Tri Ý, anh muốn ở cạnh em trong cuộc sống thực tại này."
Tôi cúi thấp đầu, nghe tim mình đập mạnh đến mức khó mà che giấu.
Đầu ngón tay chúng tôi khẽ chạm vào nhau.
Lần này, tôi không thu tay về.
14.
Rắc rối phát sinh từ phần thuyết minh ảnh.
Trong hồ sơ của xưởng, tôi đã viết một câu rất đơn giản: phần lớn các hộ kinh doanh mong muốn tiếp tục hoạt động sau khi cải tạo, với điều kiện là các thông tin về phí thuê và thời gian gián đoạn phải được thông báo minh bạch.
Ba ngày sau, người phụ trách truyền thông của dự án yêu cầu tôi sửa thành: các hộ dân đồng thuận di dời để đón nhận cơ hội phát triển mới.
Tôi đọc xong thư, lập tức gọi điện cho chị Hạ.
"Câu đó không hề đúng với nội dung phỏng vấn ạ."
Chị thở dài.
"Chị biết chứ. Chị cũng đang phải làm việc lại với bên họ đây."
Buổi họp diễn ra vào chiều hôm sau. Tôi đi cùng chị Hạ, mang theo bản ghi chép có xác nhận của người được phỏng vấn cùng bảng đối chiếu trích dẫn.
Người ngồi đối diện chúng tôi là Phó Kính Thành.
Ông ta khoảng năm mươi tuổi, dáng vẻ lịch thiệp, giọng nói từ tốn. Lương Tư Dao ngồi phía bên phải, trên thẻ tên ghi chức danh phụ trách thương hiệu của đơn vị hợp tác.
Giờ thì tôi đã hiểu vì sao cô ta lại nắm rõ dự án đến thế.
"Cháu là Tri Ý phải không?" ông Phó hỏi. "Lâm Châu từng nhắc đến cháu rồi."
Tôi không biết liệu có phải anh thực sự đã nhắc đến mình không, nhưng vẫn lịch sự đáp lễ.
Ông ta mỉm cười, đẩy tờ thuyết minh về phía tôi.
"Người làm sáng tạo nên có cái nhìn hướng về phía trước. Một câu chữ tích cực sẽ giúp mọi người bớt lo lắng hơn."
"Nếu muốn tích cực hơn, chúng ta có thể ghi rõ các phương án hỗ trợ. Còn việc đồng thuận di dời thì hiện tại chưa có căn cứ xác thực ạ."
Lương Tư Dao đặt bút xuống bàn.
"Tri Ý này, đây là tài liệu giới thiệu thôi, đâu phải bản báo cáo điều tra."
"Nhưng người đọc sẽ hiểu lầm rằng đó chính là những gì người trong ảnh đã nói."
Chị Hạ đưa bản hợp đồng ra, nhắc lại phạm vi công việc của xưởng chỉ là tư liệu, không phải nội dung quảng bá do khách hàng tự biên tự diễn.
Phó Kính Thành không hề nổi giận.
Ông ta chỉ nhìn tôi, ánh mắt đã vơi bớt vẻ thân thiện ban đầu.
"Cháu còn trẻ lắm. Đôi khi cứ khăng khăng đúng từng chữ như vậy sẽ khiến cả nhóm đánh mất cơ hội đấy."
Nghe câu đó, tôi bỗng nhớ lại giọng điệu của Lương Tư Dao năm mười tám tuổi: thầy cô muốn dành cơ hội cho tác phẩm phù hợp hơn.
Hóa ra có những kiểu ép người ta lùi bước, dù đã trưởng thành vẫn giống hệt nhau.
Cuộc họp kết thúc mà không đi đến thống nhất.
Khi ra đến thang máy, Lương Tư Dao giữ cửa lại, nhìn riêng tôi.
"Cậu thực sự nghĩ Lâm Châu sẽ vì cậu mà gây khó dễ cho gia đình mình sao?"
Tôi nhấn nút tầng trệt.
"Tôi đang nói về công việc của mình. Đừng có lôi anh ấy vào chuyện này."
Cửa thang máy khép lại, phản chiếu khuôn mặt tái nhợt của tôi.
Thực ra, tôi chẳng hề bình tĩnh như những lời mình vừa nói.
Tối hôm đó, xưởng nhận được thông báo tạm dừng hạng mục ảnh với lý do cần rà soát ngân sách.
Khoản thanh toán giữa kỳ cũng bị giữ lại để hai bên đối chiếu nghiệm thu.
Chị Hạ nhắn trong nhóm rằng mọi người cứ nghỉ sớm, ngày mai chị sẽ xử lý.
Tôi ngồi trước máy tính, nhìn tên từng đồng nghiệp hiện lên trong khung trò chuyện.
Lần đầu tiên, việc tôi chọn làm đúng một câu văn lại có thể khiến những người khác phải chịu liên lụy.
Điện thoại sáng lên.
Phó Lâm Châu nhắn:
[Em về nhà chưa?]
Tôi nhìn dòng chữ ấy rất lâu.
Rồi trả lời:
[Về rồi. Hôm nay tôi hơi mệt. Mai chúng ta nói chuyện nhé.]
15.
Sáng hôm sau, tôi đến xưởng từ sớm và bắt gặp Phó Lâm Châu đang đứng dưới tán cây ngoài cổng.
Anh cầm một túi bánh vẫn còn nóng, nhưng không hề bước vào.
"Anh đến mà không báo trước," tôi nói.
"Anh nhắn từ bảy giờ rồi. Chắc em chưa xem."
Tôi kiểm tra điện thoại, quả nhiên có tin nhắn hỏi liệu tôi có thể gặp mặt mười phút không. Đêm qua tôi tắt thông báo nhóm mà quên bật lại.
"Xin lỗi anh. Tôi không để ý."
Anh đưa túi bánh cho tôi.
"Anh nghe nói xưởng bị đình chỉ công việc."
Tôi siết chặt túi giấy trong tay.
"Chị Hạ nói với anh à?"
"Không. Thầy anh nhận được yêu cầu thay đổi bộ ảnh trong hồ sơ dự án."
"Thế anh định làm gì?"
"Anh đã hỏi chú..."
Tôi vội ngẩng đầu lên.
"Anh đã nói chuyện với ông ấy rồi sao?"
Anh khựng lại một chút.
"Anh hỏi lý do tại sao bộ ảnh bị thay và đề nghị giữ lại tư liệu gốc."
Tôi không hiểu sao mình lại phản ứng gay gắt như vậy. Có lẽ vì đêm qua đã suy diễn quá nhiều về việc đồng nghiệp chịu thiệt, cũng có lẽ vì những lời của Lương Tư Dao vẫn còn ám ảnh trong đầu tôi.
"Sau này nếu có chuyện liên quan đến xưởng, anh có thể hỏi tôi trước được không? Tôi không muốn người ta nghĩ mình dựa vào quan hệ riêng để gây sức ép."
Phó Lâm Châu nhìn tôi, nét mặt dần thay đổi.
"Anh hỏi với tư cách là người cùng làm dự án này."
"Nhưng ông ấy vẫn là chú của anh."
"Anh biết."
Giọng anh trầm xuống.
"Chính vì vậy anh càng cần phải làm rõ. Anh không nhờ ai trả tiền cho xưởng, cũng chẳng hề nhắc đến chuyện của hai chúng ta."
Tôi mím chặt môi.
Một chiếc xe giao hàng lao qua, tiếng động cơ ồn ào chen ngang giữa chúng tôi.
Anh đặt túi bánh lên bậc cửa.
"Tri Ý, anh sẽ không quyết định thay em. Nhưng em cũng đừng mặc định rằng mọi việc anh làm đều là dùng quyền lực gia đình để can thiệp."
Tôi biết anh nói đúng.
Thế nhưng khi một người đang sợ hãi, đúng sai đôi khi không thắng nổi bản năng muốn dựng rào chắn bảo vệ bản thân.
"Tôi cần tự mình giải quyết chuyện này," tôi đáp.
Anh gật đầu.
"Được. Khi nào muốn trao đổi, em cứ tìm anh."
Anh rời đi trước khi tôi kịp tìm được câu nào dịu dàng hơn để nói.
Đến trưa, chị Hạ gọi tôi vào phòng làm việc.
Tôi đã chuẩn bị tinh thần để nhận lỗi, thậm chí còn tính toán xem số tiền tiết kiệm của mình có bù đắp được chi phí hay không.
Chị nghe xong, đập mạnh cốc nước xuống bàn.
"Em coi xưởng là cái gì? Nơi chỉ có mỗi mình em là người hiểu đúng sai sao?"
Tôi bàng hoàng.
"Chị là người ký hợp đồng. Chị đã cùng em từ chối sửa nội dung. Nếu có rủi ro, chúng ta phải cùng bàn cách xử lý. Em đừng có ôm đồm hết rồi tự đóng vai người hùng chịu tội thay."
Tôi cúi gằm mặt.
Chị thở dài, đẩy bảng chi phí về phía tôi.
"Chị đã gửi yêu cầu đối chiếu nghiệm thu, đang xin tư vấn về khoản thanh toán. Tuần này còn hai khách nữa đấy. Em làm tốt phần việc của mình chính là giúp đỡ cả nhóm rồi."
Tôi nhìn những con số trên giấy, lòng bỗng thấy thật xấu hổ.
Tôi luôn ngỡ rằng mình đang bảo vệ mọi người khỏi rắc rối.
Thực ra, tôi chưa từng hỏi xem họ có thực sự muốn được tôi thay mặt chịu trận hay không.
Chiều hôm đó, tôi nhắn tin cho Phó Lâm Châu.
[Sáng nay tôi đã nói hơi quá lời. Tôi xin lỗi. Tối nay anh có thể dành chút thời gian nghe tôi giải thích không?]
Anh trả lời sau hơn một tiếng đồng hồ.
[Anh đang ở công trường, khoảng chín giờ mới xong.]
[Tôi đợi anh.]
Lần này, người cần chủ động tiến bước chính là tôi.
16.
Đúng chín giờ mười phút, tôi đứng đợi ngoài văn phòng thiết kế với hai cốc sữa nóng trên tay.
Phó Lâm Châu bước ra, nhìn thấy tôi thì khựng lại.
"Sao em không gọi điện cho anh?"
"Tôi mới đến thôi."
Anh nhìn cốc sữa đã không còn bốc hơi.
Tôi thở dài.
"Thôi được rồi, tôi đã đợi được hai mươi phút. Nhưng lần này tôi không ăn mì trương đâu nhé."
Anh khẽ mỉm cười.
Chúng tôi ngồi xuống băng ghế cạnh cửa hàng tiện lợi. Phía trên là ánh đèn trắng sáng lòa, trước mắt là con đường vắng lặng.
Tôi thành thật bày tỏ nỗi sợ của mình: sợ xưởng bị thiệt hại, sợ người ta dị nghị tôi dựa hơi anh, sợ rằng khi ở cạnh một người có xuất thân như anh, mọi nỗ lực của tôi sẽ bị người khác gán cho những lý do không đáng có.
Anh im lặng lắng nghe rồi hỏi:
"Trong số những người mà em vừa nói, có bao gồm cả anh không?"
Tôi quay sang nhìn anh.
"Đã bao giờ anh làm điều gì khiến em cảm thấy anh coi thường công việc của em chưa?"
"Chưa hề."
"Vậy khi thấy sợ, em hãy cứ nói là em đang sợ. Anh sẽ lắng nghe. Em không cần phải tìm cách đẩy anh ra xa trước khi anh kịp làm gì cả."
Tôi nhìn xuống mặt đường thật lâu.
"Tôi không giỏi thể hiện cảm xúc lắm."
"Anh cũng vậy thôi."
Anh xoay xoay cốc sữa trong tay.
"Anh quen tự mình giải quyết mọi việc rồi mới báo kết quả. Với Gia Ninh, anh từng nghĩ im lặng là bảo vệ con bé. Hôm nay nếu anh lại tự nói với chú mà không cho em biết, dù xét về công việc là đúng, em vẫn sẽ thấy mình bị gạt ra ngoài."
Tôi gật đầu nhẹ.
"Vậy lần sau mình sẽ bàn bạc với nhau trước."
"Được. Và không ai được tự ý đoán lòng đối phương nữa."
Tôi chìa ngón út ra. Làm xong thấy hơi trẻ con, định thu lại thì anh đã nhanh chóng móc tay vào.
Ngón tay anh còn ấm áp hơn cả cốc sữa.
Chúng tôi cứ ngồi lặng yên như thế, chẳng ai muốn buông tay.
"Tri Ý," anh gọi nhẹ.
"Ừ?"
"Anh đang theo đuổi em đúng không?"
Tôi quay mặt đi.
"Anh hỏi tôi làm gì?"
"Vì sáng nay cãi nhau, anh không biết liệu mình có còn cơ hội nữa không."
Tôi nhìn anh, bất ngờ nhận ra đôi mắt vốn khiến cả trường kiêng dè ấy, nay lại lộ ra chút vẻ bất an.
Tôi chủ động nắm lấy tay anh.
"Được."
Anh cúi xuống nhìn bàn tay chúng tôi đang đan chặt vào nhau.
"Vậy... em có muốn làm bạn gái anh không?"
Gió đêm thổi qua, làm những sợi tóc của tôi vướng vào khóe môi.
Anh giơ tay lên rồi khựng lại, đợi tôi gật đầu mới nhẹ nhàng gỡ những lọn tóc đó ra.
Tôi chợt thấy mình chẳng cần thêm bất cứ lý do hoàn hảo nào nữa.
"Muốn."
Phó Lâm Châu mỉm cười.
Nụ cười ấy hoàn toàn khác với vẻ lịch thiệp khách sáo lúc xem mắt. Nó có chút vụng về, đầy nét trẻ trung, khiến tôi thoáng thấy bóng dáng cậu thiếu niên mười tám tuổi vẫn còn ẩn hiện trong anh.
"Anh có thể hôn em được không?"
Tôi gật đầu, tim đập loạn nhịp.
Nụ hôn đầu của chúng tôi diễn ra ngay cạnh cửa hàng tiện lợi, hòa lẫn trong tiếng máy làm lạnh và thông báo giảm giá bánh mì cuối ngày.
Sau đó, tôi lấy tay che đi gương mặt nóng bừng, còn anh đứng bên cạnh cầm hai chiếc cốc rỗng, tai đỏ ửng chẳng thể giấu nổi.
Tôi từng nghĩ mình sẽ khắc ghi một khung cảnh thật lãng mạn.
Nhưng mãi về sau, tôi vẫn thấy đêm đó là đẹp nhất.
Bởi vì chẳng ai trong chúng tôi còn phải cố tỏ ra bình thản nữa.
17.
Gia Ninh là người đầu tiên biết chuyện chúng tôi đang yêu nhau.
Cô bé nhìn bàn tay anh đặt sát bên tay tôi trên mặt bàn, nhướng mày hỏi:
"Cuối cùng anh cũng biết nói tiếng người rồi à?"
Phó Lâm Châu đưa thực đơn cho cô bé.
"Em gọi món đi."
"Đừng có đánh trống lảng. Hồi cấp ba, ai là người viết một tờ giấy có bốn câu mà phải xé đi xé lại tới mười hai bản cơ chứ?"
Tôi quay sang nhìn anh.
Anh đứng dậy đi lấy nước.
Gia Ninh cười đến gập cả người.
Đó là lần đầu tiên kể từ sau khi bức ảnh kia bị tung ra, tôi thấy cô bé vui vẻ đến thế.
Nhưng khi nhắc đến việc công khai lời giải thích, Gia Ninh trở nên nghiêm túc hơn hẳn.
"Em sẽ viết một bài, chỉ dùng những gì có thể chứng minh được. Quan hệ gia đình, giấy khám bệnh, lời kể của cô y tá. Còn phần ai là kẻ gây ra sự việc, nếu chưa đủ bằng chứng, em sẽ không nêu tên cụ thể."
Tôi đưa cho cô bé bản sao video mà mình đã tìm được.
Tiểu Mãn đã xác nhận thời gian trong thư mục gốc hoàn toàn khớp với lịch tổng duyệt. Cô ấy giữ lại cả đoạn trước và sau, không cắt xén riêng cảnh có lợi cho mình. Tệp tin bị lỗi còn lại cần bên phục hồi dữ liệu kiểm tra thêm, chúng tôi chưa chắc có cứu vãn được không.
Gia Ninh xem đi xem lại đoạn hành lang ấy hai lần.
Đến lần thứ hai, cô bé không còn run rẩy nữa.
"Em nhớ cô giáo Lan có đi qua đó sau đó. Nếu tìm được cô, biết đâu cô vẫn còn nhớ em từng ngồi ở phòng y tế."
Chúng tôi phân chia nhau liên hệ với những người liên quan. Dù không ai dám hứa rằng một đoạn video sẽ giải quyết được tất cả, nhưng từng mảnh ghép đang dần trở về đúng vị trí của nó.
Bài viết của Gia Ninh được đăng lên vào tối thứ Hai.
Cô bé không đính kèm bức ảnh bị chụp lén kia, mà thay vào đó là những tấm ảnh hai gia đình đi chơi cùng nhau từ nhỏ, kèm theo bản giải thích ngắn gọn về sự việc.
Cuối bài, cô bé viết:
"Tôi từng chọn im lặng vì nghĩ rằng chỉ cần mình không nhắc đến, mọi chuyện rồi sẽ qua. Nhưng sự im lặng không đồng nghĩa với việc chấp nhận để người khác tiếp tục bịa đặt. Tôi hy vọng những người đã chia sẻ bức ảnh hãy dừng lại, xóa bài viết và đừng tiếp tục truy lùng thêm bất cứ hình ảnh nào của tôi nữa."
Phó Lâm Châu chia sẻ bài viết, chỉ thêm một câu xác nhận mình là anh họ và đã hỗ trợ cô bé khi sự việc xảy ra.
Tôi đặt điện thoại xuống, lòng cảm thấy nhẹ nhõm hơn thì chuông cửa bỗng reo.
Người đứng ngoài cửa là Thẩm Dực.
Anh ta mặc chiếc áo khoác tối màu, mỉm cười như thể mối quan hệ của chúng tôi vẫn bình thường như trước.
"Lâu rồi không gặp nhé, Tri Ý."
Tôi đứng chắn ngay cửa, không có ý định mời anh ta vào.
"Anh tới đây làm gì?"
Anh ta đưa ra một chiếc túi giấy.
"Anh nghe nói em đang tìm lại video cũ. Có thứ này, chắc là em muốn xem đấy."
Bên trong túi là bản in bức ảnh tôi chụp năm cuối, chính là tác phẩm đã từng bị loại khỏi triển lãm năm nào.
Nhưng phía dưới, tên tác giả đã bị thay đổi.
Đó là tên của Thẩm Dực.
Anh ta nhìn tôi, nụ cười trên môi vẫn không hề thay đổi.
"Có những chuyện cứ để yên đó thì ai cũng đỡ nhọc lòng, em thấy đúng không?"
18.
Tôi nhìn chằm chằm tấm ảnh trên tay Thẩm Dực.
Đó là bức ảnh bố tôi đang sửa khung tranh dưới ánh đèn, dáng lưng hơi còng, ngoài cửa còn vương vệt nắng cuối ngày. Tôi đã chụp nó bằng chiếc máy ảnh bố cho mượn, rồi thức trắng ba đêm liền chỉ để căn chỉnh đúng sắc độ cho bản in.
Tác phẩm đó mang tên: Người giữ ánh sáng.
Năm ấy, Lương Tư Dao bảo tôi rằng ảnh không phù hợp với chủ đề triển lãm. Tôi đã buồn mất mấy ngày rồi cũng buông xuôi.
Trong bản in này, bức ảnh đã bị cắt mất hai cạnh, còn tiêu đề thì đổi thành: Tiệm cũ.
"Anh lấy nó ở đâu vậy?" Tôi hỏi.
"Một tuyển tập nội bộ thôi. Hồi đó trường chuyển toàn bộ ảnh cho nhóm truyền thông, chắc là người làm danh sách ghi nhầm tên."
"Vậy anh biết chuyện này từ bao giờ?"
Thẩm Dực không trả lời ngay.
Anh ta nhìn qua vai tôi, thấy mẹ từ phòng bếp đi ra liền lập tức thay đổi tông giọng.
"Cháu là bạn cũ của Tri Ý ạ. Cháu ghé qua đưa chút tư liệu."
Tôi bước ra hành lang, khép cánh cửa lại sau lưng.
"Nói tiếp ở đây đi."
Nụ cười trên mặt anh ta nhạt dần đi.
"Hiện tại anh đang phụ trách nội dung cho một đối tác của dự án Vĩnh An. Nếu em chịu giao phần tư liệu cũ cho bên anh xử lý, chuyện đứng tên tác giả sẽ được đính chính ngay. Xưởng của em cũng có thể được đề xuất tham gia hạng mục mới."
"Vậy còn điều kiện đổi lại thì sao?"
"Em đừng tham gia vào chuyện của Gia Ninh nữa. Chuyện nhà người ta, em cứ lao vào làm cái gì cơ chứ?"
Tôi cầm chặt lấy bản in trên tay.
"Đây vốn dĩ là ảnh của tôi. Anh đang định dùng chính thứ không thuộc về mình để mua sự im lặng của tôi đấy à?"
Anh ta cau mày khó chịu.
"Cách ăn nói của em khó nghe quá đấy. Anh cũng chỉ muốn mọi chuyện êm đẹp thôi."
"Tôi không đồng ý."
"Tri Ý, em nghĩ chỉ mình em có dữ liệu gốc à?"
Anh ta nhìn tôi, giọng điệu nhẹ nhàng một cách đáng ghét.
"Trước đây em đã không nhúng tay vào thì bây giờ cũng đừng nên làm thế."
Tôi thấy sống lưng mình lạnh toát.
"Trước đây là khi nào?"
Thẩm Dực không trả lời. Anh ta lùi lại một bước rồi chỉnh đốn lại cổ áo.
"Em cứ suy nghĩ kỹ đi. Đừng để người nhà phải lo lắng."
Sau khi anh ta rời đi, tôi vẫn đứng bất động trước cửa một lúc lâu.
Tôi chẳng có lấy một bản ghi âm hay nhân chứng nào nghe được toàn bộ cuộc trò chuyện. Chỉ có tấm ảnh mang tên người khác và những lời lẽ mập mờ mà anh ta có thể chối bay chối biến bất cứ lúc nào.
Tôi ghi lại thời gian, nội dung mình nhớ được, chụp ảnh tấm bản in rồi gọi cho chị Hạ.
Sau đó, tôi gọi cho Phó Lâm Châu.
Anh nghe xong, câu đầu tiên hỏi là:
"Em và dì có an toàn không?"
Tôi nhìn về phía cánh cửa đã khóa chặt.
"Có. Anh ta đi rồi."
"Anh qua đó được không?"
Tôi gật đầu rồi mới chợt nhớ ra anh không nhìn thấy.
"Được."
Lúc anh tới nơi, mẹ đã biết hết mọi chuyện. Bà đặt tấm ảnh của bố lên bàn, chậm rãi lau lớp kính.
"Bố con vẫn giữ bản thử ở cửa hàng," bà nói. "Ngày mai mẹ sẽ đi tìm."
Tôi ngồi cạnh mẹ, cảm giác cô độc khi đứng trước cánh cửa kia bỗng chốc tan biến.
19.
Cuối tuần, mẹ của Phó Lâm Châu mời tôi đến dùng bữa.
Anh hỏi tôi có muốn đi không. Tôi suy nghĩ một chút rồi đồng ý, nhưng với điều kiện chỉ là gặp gỡ xã giao, không bàn chuyện đính hôn hay lợi dụng bữa ăn để giải quyết công việc.
Anh bảo đã trao đổi rõ ràng với bà.
Nhà họ Phó nằm ở phía bắc thành phố, có một khu vườn nhỏ và phòng khách sáng sủa đến mức tôi có thể nhìn rõ dấu vân tay mình trên chiếc cốc thủy tinh.
Bà Tống Minh Tuệ đích thân đón tôi ở cửa.
Bà mặc một chiếc váy xanh đậm, tóc búi gọn gàng, giọng nói rất nhẹ nhàng, hòa nhã.
"Cô nghe mẹ cháu nhắc đến cháu nhiều. Ảnh cháu chụp rất đẹp."
Tôi cảm ơn rồi ngồi xuống cạnh Lâm Châu.
Bố mẹ anh đã ly hôn từ khi anh còn học tiểu học. Hôm nay, họ cùng trở về ngôi nhà cũ của ông nội để đón tiếp chúng tôi. Bố anh, ông Phó Vĩnh An, là người ít nói. Cậu em cùng cha khác mẹ tên Phó Duy cũng về ăn cơm, nhìn chúng tôi một lúc rồi rất tự nhiên gọi tôi là chị.
Tôi hơi bất ngờ, còn Lâm Châu chỉ thở dài như đã quá quen với tính cách của cậu nhóc.
Không khí lúc đầu khá dễ chịu.
Cho đến khi Phó Kính Thành xuất hiện.
Anh đứng bật dậy ngay lập tức.
"Mẹ nói hôm nay chỉ có gia đình chúng ta thôi mà."
Ông Phó mỉm cười.
"Chú không phải là người trong gia đình à?"
Tôi đặt cốc xuống, cảm nhận bàn tay Lâm Châu khẽ chạm vào lưng ghế của mình.
Bữa cơm trở nên nặng nề hơn sau món thứ ba.
Phó Kính Thành bắt đầu nói về thị trường, ngân sách và việc người trẻ cần biết cách thỏa hiệp. Dù không chỉ đích danh xưởng của tôi, nhưng từng câu từng chữ đều đang hướng về đó.
Tôi định lên tiếng thì Lâm Châu đã đặt đũa xuống.
"Hôm nay chúng ta không bàn chuyện công việc."
"Chú chỉ đang trò chuyện bình thường thôi mà."
"Vậy thì mình đổi chủ đề khác đi."
Bố anh cau mày, trách anh không nên nói chuyện với người lớn bằng thái độ đó.
Anh nhìn thẳng vào bố mình.
"Con đã đồng ý đưa Tri Ý tới đây vì mẹ hứa sẽ không có bất kỳ cuộc trao đổi nào về dự án."
Bà Tống khẽ gọi tên anh.
Nhưng tôi đã đứng dậy.
"Cháu cảm ơn vì bữa cơm. Hôm khác cháu sẽ ghé thăm khi mọi người thực sự muốn gặp cháu."
Nói xong tôi mới nhận ra đầu gối mình đang run rẩy.
Lâm Châu lập tức đứng dậy cùng tôi.
Khi ra đến phòng khách, bà Tống đuổi theo.
"Tri Ý, cô xin lỗi. Cô không hề nghĩ chú của con sẽ nói như vậy..."
"Mẹ có biết ông ấy sẽ đến không?" anh hỏi.
Bà lặng người đi.
Sự im lặng đó đã quá đủ để trả lời.
Tôi cúi đầu chào bà rồi không nói thêm lời nào nữa.
Trên đường về, Lâm Châu liên tục xin lỗi. Tôi nắm lấy tay anh đặt trên cần số, nhắc anh hãy tập trung lái xe.
"Em không giận anh."
Đó là lần đầu tiên tôi tự nhiên đổi cách xưng hô mà bản thân cũng không nhận ra.
Anh nhìn sang tôi trong thoáng chốc rồi quay lại phía trước, đôi mắt đỏ lên rất nhẹ.
Khi về đến ngõ, điện thoại anh hiện tin nhắn của Gia Ninh.
Cô ấy gửi bản chụp các giấy tờ cũ vừa lấy được từ chỗ mẹ.
Người xác nhận đồng ý để nhà trường xử lý nội bộ năm đó, ngoài dì anh, còn có cả chữ ký của bà Tống Minh Tuệ.
Bên dưới là một dòng chữ viết tay:
Đề nghị không nêu tên đơn vị tài trợ trong các cuộc trao đổi sau này.
Tôi nhìn chằm chằm vào tờ giấy.
Phó Kính Thành chính là người đại diện của đơn vị tài trợ đó.
Lâm Châu nhìn màn hình rất lâu rồi lặng lẽ tắt máy.
Tôi chưa bao giờ thấy anh lộ vẻ mặt như vậy.
Không hề giận dữ.
Chỉ như một người vừa phát hiện ra nền móng mà mình tin tưởng bấy lâu nay thực chất đã rỗng tuếch từ bao giờ.
20.
Ngày hôm sau, Gia Ninh mời mẹ và dì đến phòng thiết kế.
Cô ấy chủ động yêu cầu nói chuyện tại nơi làm việc của mình, vì ở đó cô ấy cảm thấy an tâm và có quyền dừng lại bất cứ lúc nào.
Tôi và Lâm Châu chỉ đến sau khi cô ấy đã đồng ý.
Bà Tống ngồi đối diện em gái, trước mặt là tờ giấy cũ kỹ.
Gia Ninh lên tiếng, giọng rất chậm rãi:
"Hồi đó, hai người đã biết ai là người giữ những bức ảnh kia chưa?"
Mẹ cô cúi gằm mặt xuống.
Bà Tống đáp:
"Vẫn chưa có bằng chứng xác thực."
"Nhưng chắc là có nghi ngờ rồi đúng không?"
"Có. Nhà trường thông báo Thẩm Dực đã tự ý xin quyền truy cập máy tính của ban tổ chức. Lương Tư Dao cũng thừa nhận có tranh cãi với con, nhưng ả một mực phủ nhận việc khóa cửa."
"Vậy tại sao tờ giấy kia chỉ ghi là mâu thuẫn đơn thuần?"
Bà Tống siết chặt hai bàn tay.
"Vì họ cảnh báo nếu làm lớn chuyện, những bức ảnh đó sẽ lan truyền rộng rãi hơn. Nhà tài trợ sẽ rút khỏi chương trình hỗ trợ học sinh, rồi người khác có thể quay sang trách móc con. Lúc đó, dì chỉ nghĩ rằng đưa con đi nơi khác là phương án tốt nhất."
Gia Ninh nhìn bà, đôi mắt khô khốc, không một gợn sóng.
"Dì nghĩ cho con là thật. Nhưng dì cũng nghĩ cho công ty của chú, đúng không ạ?"
Bà Tống không đáp ngay.
Lần này, Lâm Châu lên tiếng:
"Mẹ, xin mẹ trả lời thẳng vào câu hỏi."
Giọng anh bình tĩnh đến mức tôi cảm thấy nhói lòng.
Bà Tống lại cúi đầu.
"Đúng vậy."
Chỉ một từ ngắn ngủi nhưng khiến cả căn phòng chìm vào tĩnh mịch.
Mẹ Gia Ninh bật khóc. Bà nức nở kể mình từng lo sợ con gái bị tổn thương thêm lần nữa, sợ gia đình không đủ sức đối chọi với những kẻ có tiền, sợ rằng chỉ cần ảnh xuất hiện thêm một lần, con bé sẽ hoàn toàn suy sụp.
Gia Ninh im lặng lắng nghe hết.
Sau đó, cô đặt tay lên mặt bàn.
"Con hiểu nỗi sợ của mẹ. Nhưng lần này, mẹ đừng lấy nỗi sợ đó ra để bắt con phải dừng lại nữa."
Bà gật đầu, những giọt nước mắt lăn dài thấm ướt cổ tay áo.
Lâm Châu hỏi mẹ mình còn lưu giữ những trao đổi nào không. Bà cho biết còn các thư điện tử cũ và bản ghi lịch họp, cần phải tìm lại.
"Mẹ hãy đưa toàn bộ cho luật sư của Gia Ninh," anh nói. "Con muốn mẹ trực tiếp xác nhận những gì mình đã biết và đã thực hiện. Việc này không phải để xin con tha thứ, mà để hồ sơ vụ án được đầy đủ."
Bà Tống nhìn anh, đôi môi run rẩy.
"Con ghét mẹ lắm phải không?"
Anh im lặng rất lâu mới đáp.
"Con đang rất giận. Nhưng hôm nay, con không thể bắt Gia Ninh phải dỗ dành mẹ vì những điều mẹ đã làm."
Tôi quay mặt đi, sống mũi cay xè.
Gia Ninh không hề rơi một giọt nước mắt nào. Chỉ đến khi hai người lớn đã rời đi, cô mới ngồi bệt xuống sàn, tựa đầu vào chân bàn cắt vải.
"Em đã tưởng rằng nếu nghe họ xin lỗi, lòng mình sẽ nhẹ nhõm hơn."
Tôi nhẹ nhàng ngồi xuống cạnh cô.
"Em không cần phải cảm thấy nhẹ nhõm ngay hôm nay đâu."
Lâm Châu lấy chiếc gối tựa đặt sau lưng cho em họ, rồi ngồi xuống phía bên kia.
Ba chúng tôi cứ ngồi trên sàn như thế cho đến khi ngoài cửa sổ tối hẳn.
Không ai nhắc đến hai chữ tha thứ.
Trong căn phòng ấy, điều quan trọng nhất bây giờ là để một người từng bị ép im lặng được nói ra hết những uất ức trong lòng.
21.
Cơn mưa lớn kéo dài suốt ba ngày.
Sáng thứ Năm, bà chủ hiệu may gọi cho mẹ tôi, báo tin có người đến dán thông báo yêu cầu một số dãy nhà phải dừng kinh doanh ngay lập tức vì lý do an toàn.
Trong tờ thông báo đó có đính kèm ảnh hiện trạng, bảng phân loại và tên của nhóm khảo sát.
Cái tên Phó Lâm Châu nằm ngay ở cuối trang.
Mẹ gửi ảnh cho tôi và hỏi thực hư ra sao. Tôi không chuyển tiếp vào nhóm cư dân mà gọi điện trực tiếp cho anh.
"Em vừa nhận được bản báo cáo có tên anh. Anh xem qua giúp em với."
Anh đọc xong, giọng nói lập tức thay đổi.
"Đây không phải là bản báo cáo nhóm anh đã nộp."
Một tiếng sau, tôi đã có mặt tại văn phòng thiết kế cùng chị Hạ và kỹ sư trưởng Trịnh.
Thầy Trịnh đã ngoài năm mươi, mái tóc bạc trắng ở hai bên thái dương. Ông đặt hai bản báo cáo cạnh nhau và bắt đầu chỉ ra những trang bị cắt ghép tinh vi.
Ảnh chụp vết nứt ở một mái hiên bị đưa sang mục tường chịu lực của căn nhà khác. Phần kiến nghị kiểm tra bổ sung bị xóa đi, thay bằng kết luận không an toàn để tiếp tục sử dụng. Danh sách thành viên được lấy từ bản khảo sát sơ bộ, còn trang phê duyệt thì thiếu mất chữ ký hợp lệ của văn phòng.
Lâm Châu đứng cạnh bàn, gương mặt trắng bệch vì giận dữ.
"Bản sơ bộ này từng được gửi cho bên chú anh để lập dự toán," anh nói. "Anh đã ghi chú rất rõ là không được dùng nó làm kết luận cuối cùng."
"Việc cấp bách bây giờ là gửi văn bản xác nhận tài liệu này không do chúng ta phát hành," thầy Trịnh nói. "Sau đó phải điều tra nguồn tin và đảm bảo những khu vực có rủi ro thực sự được khoanh vùng chính xác."
Cả nhóm đều hiểu rằng chỉ đăng một bài đính chính trên mạng là chưa đủ.
Trong lúc thầy gọi điện cho đơn vị quản lý, Lâm Châu trực tiếp gọi cho Phó Kính Thành.
Tôi không nghe được đầu dây bên kia nói gì, chỉ nghe thấy anh hỏi:
"Ai cho phép chú dùng tên cháu?"
Sau đó là một khoảng lặng kéo dài.
Cuối cùng, anh lạnh lùng nói:
"Cháu sẽ gửi toàn bộ lịch sử hồ sơ qua. Chú muốn gọi đó là gì cũng được."
Anh cúp máy, đôi bàn tay khẽ run lên.
Đến chiều, một tài khoản địa phương đăng bài cáo buộc xưởng Khoảng Sáng và nhóm kiến trúc cùng bắt tay dựng chuyện về phố cũ để trục lợi. Tấm ảnh tôi đứng cạnh Lâm Châu bị cắt ghép bên cạnh sơ đồ quan hệ nhà họ Phó.
Dòng chú thích bên dưới viết: con gái chủ cửa hàng vừa nhận tiền làm truyền thông, vừa yêu đương với người tham gia dự án.
Nhìn màn hình, tôi cảm thấy như bị ai đó đẩy ra giữa quảng trường đông đúc và bị phán xét bởi những kẻ xa lạ.
Chị Hạ nhanh chóng lấy điện thoại khỏi tay tôi.
"Chị đã lưu lại bằng chứng rồi. Em đừng đọc thêm nữa."
Nhưng những dòng chữ độc hại đó đã kịp găm vào tâm trí tôi.
Nghĩ đến mẹ, đến đồng nghiệp, đến bức ảnh bố bị mạo danh, bỗng dưng tôi thấy mọi lối thoát đều bị một bàn tay vô hình bịt kín.
Lâm Châu lặng lẽ ngồi xuống cạnh tôi.
"Em có muốn tạm thời không gặp anh nữa cho đến khi mọi chuyện sáng tỏ không?"
Tôi quay phắt sang nhìn anh.
Đôi mắt anh đỏ hoe vì cả đêm không chợp mắt.
"Anh không muốn em phải chứng minh tình cảm bằng cách chịu đựng những điều này."
Tôi siết chặt tay anh.
"Em chẳng cần phải chứng minh gì cả. Và em cũng không đời nào để người ngoài quyết định thay em việc mình được phép yêu ai."
Đó là câu nói đầu tiên trong ngày khiến anh khẽ nhắm mắt lại.
Khi mở mắt ra, anh nắm chặt lấy tay tôi.
"Vậy chúng ta cùng làm cho mọi chuyện rõ ràng."
22.
Đêm đó, mưa trút xuống mạnh hơn cả dự báo.
Nhóm khảo sát đã yêu cầu hạn chế đi lại dưới các dãy mái hiên phía đông, đồng thời dựng rào chắn tạm thời và di dời đồ đạc của những cửa hàng bị ảnh hưởng. Mẹ tôi vẫn ở nhà. Cửa hàng chỉ còn sót lại vài khung cũ chưa kịp chuyển đi.
Tôi đang cùng chị Hạ soạn thảo hồ sơ thì nhận được cuộc gọi từ bà chủ hiệu may.
"Tri Ý này, cửa hàng của mẹ cháu bị nước tràn vào rồi. Dì đứng ngoài nhìn vào thấy mấy thùng ảnh của bố cháu vẫn kê sát mặt đất."
Tôi liếc nhìn đồng hồ, lập tức gọi điện cho mẹ.
Bà đã ngủ, giọng hơi ngái ngủ nhưng vẫn kịp dặn dò:
"Cứ để đó đi con. Người vẫn quan trọng hơn ảnh."
Tôi vâng lời.
Thế nhưng, sau khi cúp máy, tôi vẫn khoác áo mưa vào.
Tôi tự nhủ mình chỉ đứng ngoài nhờ nhân viên quản lý chuyển giúp. Tôi nghĩ mình đã gắn bó với cửa hàng này hơn hai mươi năm, chắc chắn sẽ biết chỗ nào cần tránh.
Có rất nhiều sai lầm đều bắt nguồn từ suy nghĩ mình chỉ làm một chút thôi.
Khi đến nơi, đoạn rào chắn đầu phố đã bị ai đó dời sang một bên. Một chiếc xe tải nhỏ đang loay hoay quay đầu, nhân viên đội vận chuyển thì đang tranh cãi gay gắt với người bảo vệ.
Tôi đưa máy lên chụp lại tình trạng lối vào rồi gọi ngay cho số phụ trách hiện trường.
Đúng lúc đó, một tiếng rắc khô khốc vang lên phía trên đầu.
Tôi đứng sững người.
Phó Lâm Châu từ phía cổng chạy tới, hét vang tên tôi.
Tôi lùi lại theo hướng anh gọi, chân vô tình trượt trên nền gạch ướt. Anh kịp giữ chặt tay tôi, lôi cả hai vào phần hiên đã được gia cố chắc chắn bên cạnh.
Một đoạn tấm che cũ đổ ập xuống, tiếng kim loại va chạm với mặt đất nghe chát chúa.
Mảnh cạnh sắc nhọn quệt qua tay anh.
Tôi nhìn thấy máu trước cả khi cảm nhận được cơn đau ở đầu gối mình.
"Anh..."
"Nhìn anh đây này."
Anh đứng chắn giữa tôi và lối ra, giọng nói đanh thép.
"Em có thấy chóng mặt không? Có bị thương ở đầu không?"
Tôi lắc đầu, nước mưa chảy dài trên mặt.
Nhóm trực hiện trường chạy tới, dẫn chúng tôi đi theo lối an toàn. Thầy Trịnh gọi lực lượng hỗ trợ, yêu cầu dừng mọi hoạt động trong khu vực này.
Không một ai quay lại lấy ảnh nữa.
Trên xe tới bệnh viện, tôi giữ chặt lớp gạc trên tay Lâm Châu, nhìn máu loang ra mà lòng nghẹn đắng, không nói nên lời.
Anh không bị thương nặng như tôi lo lắng. Vết rách cần phải khâu, cổ tay bị tổn thương phần mềm, cần nghỉ ngơi và tái khám. Còn tôi chỉ bị trầy đầu gối, cổ chân hơi sưng tấy.
Nhưng khi bác sĩ rời đi, anh ngồi im trên ghế, không thèm nhìn tôi lấy một cái.
Tôi hiểu anh đang giận.
"Em xin lỗi."
Anh nhắm mắt lại một lúc.
"Chẳng phải em đã nói với mẹ là sẽ để đó sao?"
"Em chỉ định đứng ngoài thôi mà..."
"Anh biết."
Anh quay sang nhìn tôi, giọng khàn đặc.
"Chính vì biết em sẽ lại nghĩ mình chỉ làm một chút thôi, nên anh mới sợ."
Tôi cúi gằm mặt, nước mắt lăn dài trên tay anh.
"Bố không còn nữa. Em sợ mình sẽ mất cả những gì bố để lại."
Anh không bảo rằng ảnh có thể chụp lại. Anh hiểu rõ có những tấm ảnh là độc bản.
Một lúc sau, anh nhẹ nhàng rút tay khỏi lớp gạc đã dán chặt, đặt lên vai tôi.
"Nhưng em vẫn còn sống. Mẹ em vẫn còn đó."
Anh nhìn tôi, đôi mắt đỏ ngầu.
"Và cả anh nữa. Từ nay, em không cần phải gồng mình giữ mọi thứ một mình nữa đâu."
Tôi tựa trán vào vai anh, òa khóc nức nở.
Lần này, người đầu tiên tôi cần tha thứ chính là bản thân mình, vì đã quá sợ hãi mất mát mà quên mất việc trân trọng những người đang ở bên cạnh.
23.
Mẹ đến bệnh viện vào gần một giờ sáng.
Bà không hề mắng mỏ tôi. Bà kiểm tra chân tôi, hỏi han bác sĩ về vết thương của Lâm Châu, rồi ngồi phịch xuống ghế, gương mặt còn trắng bệch hơn cả hai đứa tôi.
"Bố con từng nói," mẹ chậm rãi lên tiếng, "máy ảnh là để ghi lại cuộc sống. Chứ không phải để mình hy sinh mạng sống vì nó."
Tôi gật đầu, chẳng dám nhìn thẳng vào bà.
Sáng hôm sau, khi khu vực được kiểm tra và dọn dẹp, người ta tìm thấy hộp ảnh nằm trên kệ cao, chỉ ướt sũng một góc. Hóa ra bà chủ hiệu may đã nhìn nhầm thùng giấy ở dưới thành hộp tư liệu của bố tôi.
Nghe tin, tôi vừa thấy nhẹ nhõm, vừa thấy nghẹn ứ nơi cổ họng.
Nỗi sợ đêm qua đã khiến tôi tự đẩy mình và anh vào vòng nguy hiểm thực sự.
Tôi đến văn phòng quản lý trình bày lại những gì đã thấy về đoạn rào bị dời, giao lại ảnh chụp nguyên bản mà không hề suy đoán động cơ của ai cả. Một nhân viên vận chuyển sau đó thừa nhận họ đã chuyển rào để xe lùi vào, vì nghĩ rằng đêm hôm chắc không có khách qua lại.
Sự tắc trách đôi khi không cần đến âm mưu vẫn có thể gây ra hậu quả khôn lường.
Thầy Trịnh yêu cầu tách biệt việc đảm bảo an toàn hiện trường với tranh chấp trong báo cáo. Sai ở đâu xử lý ở đó, không được lấy việc của bên này để ngụy biện cho rủi ro của bên kia.
Giữa lúc đó, Tiểu Mãn mang đến một ổ dữ liệu mới.
Đơn vị phục hồi đã cứu được phần còn lại của tệp lỗi. Tuy không phải toàn bộ, nhưng đã có thêm mười bảy phút cuối cùng.
Chúng tôi cùng ngồi xem tại xưởng, có mặt cả Gia Ninh và luật sư đại diện của cô ấy.
Trên màn hình, Thẩm Dực xuất hiện ở góc hành lang. Anh ta cầm máy ảnh, bước về phía lối phụ. Vài phút sau, Lương Tư Dao quay lại và đứng trò chuyện với anh ta.
Không có âm thanh rõ ràng. Cũng không thấy cảnh bấm máy bên trong.
Nhưng khi Thẩm Dực đưa màn hình cho cô ta xem, cô ta mỉm cười, giơ tay ngăn anh ta đi về phía sân khấu rồi chỉ sang một lối đi khác.
Đoạn cuối, cô giáo Lan bước qua, liếc nhìn cánh cửa khóa rồi vội vã rời đi về hướng phòng trực.
Gia Ninh dán mắt vào màn hình, đôi tay run rẩy.
"Lúc đó em đã gọi cô ấy. Em nhớ không hề sai."
Cô giáo Lan được liên hệ ngay trong ngày. Dù đã nghỉ hưu ở tỉnh khác, nhưng bà vẫn nhớ rõ sự việc vì chính bà là người đã quay lại cùng người giữ chìa khóa sau khi Phó Lâm Châu mở được cửa bằng chiếc chìa dự phòng.
Tôi nhìn thấy Gia Ninh bật khóc.
Suốt năm năm qua, nỗi đau của cô ấy không chỉ đến từ những gì đã xảy ra, mà còn từ việc từng bị người khác chất vấn đến mức nghi ngờ cả trí nhớ của chính mình.
Chiều hôm đó, bà Tống gửi lại một lá thư điện tử cũ.
Trong thư của đơn vị tài trợ có dòng đề nghị thu hồi các tệp ghi hình hậu trường để tránh phát sinh ảnh hưởng không cần thiết. Người nhận là Thẩm Dực, còn người điều phối là Lương Tư Dao.
Trong tệp đính kèm là danh sách các nội dung cần rút khỏi tư liệu triển lãm.
Tác phẩm của tôi nằm ở hàng thứ tư.
Lý do chẳng phải là không hợp chủ đề.
Mà là: tác giả không đồng ý bàn giao quyền sử dụng ngoài phạm vi sự kiện.
Đọc dòng này, tôi bất chợt nhớ lại tờ giấy mà Thẩm Dực từng đưa cho mình trước lễ hội.
Tôi đã không ký vì bố luôn dặn phải đọc kỹ mọi văn bản.
Hóa ra, chỉ một cái lắc đầu của cô gái mười tám tuổi thôi cũng có thể khiến người ta thù ghét lâu đến vậy.
24.
Lương Tư Dao hẹn tôi ở sảnh khách sạn vào sáng sớm, ngay trước phiên họp dự án giữa các bên.
Tôi không đi một mình, chị Hạ đi cùng và ngồi ngay cạnh tôi.
Tư Dao nhìn chị, nở nụ cười gượng gạo.
"Mình chỉ muốn trò chuyện với tư cách bạn bè thôi."
"Mấy ngày nay những chuyện của cậu đã ảnh hưởng trực tiếp đến xưởng rồi. Chị ấy cần phải nghe."
Cô ta đặt túi xuống, trầm ngâm một lát rồi lấy ra một bản đề nghị hợp tác mới.
Mức thù lao cao gần gấp đôi hợp đồng cũ. Phần yêu cầu công việc ghi rõ xưởng phải bàn giao toàn bộ tư liệu, đồng thời không được phép lên tiếng về những vấn đề có thể gây ảnh hưởng đến hình ảnh dự án trong suốt quá trình hợp tác.
Chị Hạ đọc lướt qua rồi đẩy trả lại.
"Bên chị không nhận."
Tư Dao không nhìn chị, chỉ nhìn chằm chằm vào tôi.
"Tri Ý, cậu có biết tại sao mình không thích cậu không?"
Tôi không đáp.
"Cậu lúc nào cũng có thể đóng vai người tốt một cách dễ dàng. Nói không ký là không ký, không muốn là không muốn. Còn mình thì lúc nào cũng phải đắn đo xem sau mỗi cái gật đầu sẽ là cơ hội gì."
Tôi nhìn người bạn học cũ đang ngồi đối diện.
Trong khoảnh khắc, tôi nhận ra cô ta thực sự tin rằng mình đã bị cuộc đời đối xử bất công.
"Cậu có thể muốn nhiều cơ hội hơn," tôi nói. "Nhưng điều đó không giải thích được vì sao Gia Ninh bị nhốt, cũng chẳng giải thích được vì sao ảnh của tôi lại mang tên người khác."
"Mình đâu phải người duy nhất làm việc đó!"
Cô ta nói to hơn dự định, lập tức nhìn quanh rồi hạ thấp giọng.
"Ngày đó ai mà chẳng có lỗi. Người lớn cũng đồng ý hết rồi. Bây giờ cậu cứ khơi lại, chẳng phải cũng chỉ làm Gia Ninh đau lòng thêm sao?"
Tôi nhìn thẳng vào mắt cô ta.
"Người quyết định có nói hay không là chị ấy. Cậu đừng dùng nỗi đau của chị ấy làm cái cớ cho mình nữa."
Lương Tư Dao cắn môi, vẻ ngoài dịu dàng bao lâu nay cuối cùng cũng không giữ nổi.
"Cậu nghĩ yêu Phó Lâm Châu là thắng rồi sao? Nhà anh ấy sẽ chẳng bao giờ chấp nhận một người khiến họ mất mặt đâu."
Tôi đứng dậy.
"Tình yêu của tôi không phải là món quà để cậu ban phát."
Chị Hạ cầm túi đi theo tôi. Ra khỏi sảnh, chị thở phào nhẹ nhõm.
"Chị suýt tưởng em sẽ ném cốc nước vào mặt cô ta đấy."
"Đồ ở khách sạn đắt lắm."
Chị bật cười rồi siết chặt vai tôi.
Lần đầu tiên sau nhiều ngày, tôi cũng có thể mỉm cười.
Trong phiên làm việc buổi chiều, Phó Kính Thành không còn dùng giọng điệu người chú như trong bữa cơm nữa.
Ông ta đưa ra một bản giải trình, đổ lỗi việc trộn hồ sơ là sai sót từ bộ phận truyền thông. Về những bài đăng công kích xưởng, ông nói rằng các đối tác hoạt động độc lập nên công ty không thể kiểm soát từng tài khoản cá nhân.
Thầy Trịnh đưa ra lịch sử gửi nhận và các văn bản yêu cầu ngừng sử dụng tên văn phòng.
Chị Hạ trình ra hợp đồng, bản nghiệm thu từng phần cùng những email yêu cầu thay đổi nội dung phỏng vấn.
Tôi trình bày ảnh gốc, ghi chú rõ người chụp, ngày tháng và địa điểm căn nhà.
Không ai la hét, cũng chẳng có chuyện một câu nói khiến tất cả lập tức nhận tội.
Nhưng sau mỗi bằng chứng được đưa ra, không gian cho những lời giải thích mập mờ dần thu hẹp lại.
Kết thúc buổi họp, đại diện quản lý yêu cầu tạm dừng lưu hành bộ hồ sơ tranh chấp, rà soát lại quy trình và niêm phong các dữ liệu liên quan để xác minh.
Phó Kính Thành nhìn sang Phó Lâm Châu.
"Cháu hài lòng chưa?"
Anh nhìn ông ta bình thản.
"Cháu chỉ muốn mọi người có được hồ sơ chính xác trước khi quyết định nơi ở của mình. Chuyện này chẳng liên quan đến việc cháu có hài lòng hay không."
Ông ta đứng dậy, chiếc ghế ma sát xuống sàn tạo nên âm thanh chói tai.
Đây là lần đầu tiên tôi thấy ông ta mất bình tĩnh.
25.
Chiều thứ Sáu, trường cũ thông báo tổ chức buổi xác minh tư liệu lễ hội năm xưa.
Gia Ninh yêu cầu buổi làm việc phải có người hỗ trợ, có biên bản ghi chép và không trình chiếu hình ảnh cá nhân lên màn hình chung. Tôi tham gia phần nội dung liên quan đến tác phẩm và video, còn khi cô ấy kể về chuyện cá nhân, tôi chọn cách chờ bên ngoài.
Năm năm trước, chúng tôi bước vào văn phòng giáo viên với tâm thế của những đứa học trò.
Năm năm sau, chúng tôi đã có thể yêu cầu một bản ghi chép chính xác.
Điều đó không làm quá khứ bớt đau thương, nhưng nó khiến tiếng nói của chúng tôi khó bị phớt lờ hơn.
Thẩm Dực đến muộn.
Anh ta vẫn giữ văn mẫu rằng tên tác giả trong tuyển tập chỉ là nhầm lẫn từ bộ phận biên soạn. Tôi đưa ra bản gốc, lịch sử chỉnh sửa bố tôi đã lưu, bản in thử có ngày tháng và bức thư anh ta từng ép tôi ký chuyển quyền sử dụng.
"Nếu anh biết là nhầm lẫn," tôi hỏi, "tại sao tuần trước anh lại dùng chính việc đính chính đó để ép tôi ngừng hỗ trợ Gia Ninh?"
Anh ta liếc nhìn người ghi biên bản, rồi đổi tư thế ngồi.
"Tôi chỉ muốn các em không bị hiểu lầm gây ảnh hưởng mà thôi."
Tôi không tranh cãi thêm. Chị Hạ đã ghi lại chuyện anh ta tới nhà, còn mẹ tôi xác nhận thời gian cùng tấm bản in mà anh ta mang theo. Phần nào chưa có chứng cứ độc lập, tôi đều nói rõ đó là lời kể của mình.
Sau đó, quản trị viên nhóm bạn học cung cấp thông tin về tài khoản tung ảnh. Chủ tài khoản thừa nhận nhận được ảnh từ một nhóm công việc có Thẩm Dực, kèm lời nhắn hãy đăng tải để mọi người xem kỹ cách cư xử của người tham gia dự án.
Thẩm Dực chống chế rằng ảnh đã lưu trong kho từ lâu, anh ta chỉ chuyển tiếp mà thôi.
Người hỗ trợ của Gia Ninh chất vấn: ai tạo kho dữ liệu đó, ai cấp quyền sử dụng, và tại sao ảnh sự cố trang phục của một nữ sinh lại được lưu giữ trong tài liệu công việc?
Anh ta ấp úng, không trả lời được ngay.
Trong phòng, cô giáo Lan nhìn cậu học trò cũ rất lâu.
"Hôm đó cô đã hỏi em có thấy ai đi qua lối phụ không. Em đã nói là không."
Thẩm Dực cúi gằm mặt xuống.
Lương Tư Dao không đến buổi đầu, chỉ gửi giải trình bằng văn bản. Cô ta thừa nhận có tranh cãi và bỏ mặc Gia Ninh, nhưng khẳng định mình không biết cửa bị khóa và không biết Thẩm Dực đã chụp lại những gì.
Gia Ninh đọc xong rồi gấp tờ giấy lại.
"Em không cần cô ấy thừa nhận vì hối hận. Em cần những tình tiết có thể xác minh được ghi chép lại đầy đủ."
Nhìn cô ấy, tôi chợt nhận ra sự khác biệt giữa một người muốn được tin tưởng và một người đã thực sự bắt đầu tin vào chính mình.
Tối hôm đó, trường đăng thông báo đính chính tên tác giả trong tuyển tập, thu hồi các bản sao sai sót và gửi công văn tới những đơn vị đã tiếp nhận.
Tôi ngồi trong cửa hàng, nhìn tên mình được đặt dưới bức ảnh 'Người giữ ánh sáng'.
Mẹ đứng phía sau, đặt bàn tay lên vai tôi.
"Bố con sẽ vui lòng lắm."
Tôi khẽ gật đầu.
Không phải vì một tờ giấy có thể trả lại được năm năm thanh xuân.
Mà vì cuối cùng, dưới bức ảnh của bố, đã ghi đúng tên người cầm máy rồi.
26.
Tay Phó Lâm Châu phải hạn chế vận động trong gần một tháng.
Anh vẫn đi làm, giải quyết những phần việc không cần dùng nhiều đến cổ tay, còn tôi mỗi khi ghé qua lại giúp anh thay băng theo đúng hướng dẫn.
Có lần, thấy vết khâu đã khô, tôi không nhịn được mà hỏi liệu có để lại sẹo không.
"Có thể là sẽ có một chút đấy."
Tôi cúi đầu xuống.
Anh dùng bàn tay còn lại nâng cằm tôi lên.
"Em có thể lo cho anh, nhưng đừng lúc nào cũng tự dày vò bản thân như thế."
"Em biết rồi."
"Vậy giúp anh mở hộp bánh đi. Anh đói thật rồi."
Tôi bật cười, mở hộp bánh rồi đút cho anh một miếng.
Anh khựng lại, ngừng nhai.
"Sao thế anh?"
"Không có gì."
Vành tai anh lại ửng đỏ.
Người đàn ông vốn tự tin đối mặt với chú ruột giữa phòng họp căng thẳng, hóa ra lại lúng túng trước một thìa bánh tôi đưa tới miệng.
Khi đang dọn dẹp mặt bàn, tôi tình cờ thấy một phong bì cũ trong ngăn kéo.
Trên đó viết tên tôi.
Tôi nhìn anh, không tự tiện mở ra.
Anh im lặng một lát rồi khẽ gật đầu.
"Em đọc đi."
Lá thư chỉ vỏn vẹn bốn câu, nét chữ của cậu thiếu niên năm mười tám tuổi trông vừa cứng cáp lại vừa nghiêm túc.
Tri Ý, thi xong cậu có muốn đi xem triển lãm ảnh không?
Tớ có hai tấm vé.
Nếu cậu bận không đi được cũng không sao cả.
Nhưng tớ thực lòng hy vọng cậu sẽ đi cùng tớ.
Tôi đọc xong liền lật ra mặt sau, ở đó không còn dòng chữ nào nữa.
"Anh thật sự viết tới mười hai bản cơ à?"
"Gia Ninh nói quá lên thôi."
"Vậy là bao nhiêu bản?"
Anh nhìn ra ngoài cửa sổ.
"Chín bản."
Tôi bật cười, nhưng đôi mắt lại bắt đầu nóng ran.
"Sao anh không gửi cho em?"
"Hôm định đưa cho em, đúng lúc em đổi vị trí trong buổi chụp ảnh lớp. Anh đứng bên này, em lại đi sang bên kia. Lúc đó anh nghĩ mình đã khiến em thấy khó chịu."
Tôi nhớ chuyện đó.
Đó là tuần lễ sau khi kết thúc lễ hội.
Chỉ là một bước tránh né vô tình, tôi từng nghĩ chẳng ai bận tâm. Ai ngờ cậu thiếu niên ấy lại khắc ghi lâu đến thế.
Tôi ngồi xuống bên cạnh anh.
"Nếu lúc đó anh gửi, có lẽ em vẫn sẽ từ chối."
Anh khẽ gật đầu.
"Anh biết mà."
"Nhưng em muốn anh biết rằng, không phải vì anh không đáng để yêu."
Anh nhìn tôi, ánh mắt khẽ lay động.
Tôi cầm bút lên, viết vào mặt sau lá thư:
Có. Nhưng lần này chúng ta đi mua vé mới nhé.
Đặt bút xuống, tôi chủ động ôm lấy anh.
Anh cúi đầu, đặt một nụ hôn nhẹ lên mái tóc tôi.
Bên ngoài cửa sổ, nắng chiều chậm rãi rút khỏi mép bàn.
Chúng tôi không thể lấy lại buổi triển lãm năm mười tám tuổi ấy.
Nhưng cuối cùng, chúng tôi cũng không còn coi những điều bỏ lỡ là dấu chấm hết nữa.
27.
Các buổi xác minh kéo dài hơn hai tháng ròng rã.
Trong thời gian đó, vẫn có người bảo Gia Ninh làm quá chuyện. Có người còn nhắn tin riêng cho tôi rằng Lương Tư Dao mới mười tám tuổi khi xảy ra chuyện, hà tất phải khiến cô ta mất việc bây giờ.
Tôi đọc những tin nhắn ấy, nhưng không đáp lại bất cứ ai.
Gia Ninh từng mười tám tuổi.
Tôi cũng từng mười tám tuổi.
Nhưng tuổi trẻ của chúng tôi chưa từng được dùng làm lý do để người khác nương tay.
Trường công bố kết quả rà soát, thừa nhận cách xử lý năm đó không bảo vệ được tiếng nói của nạn nhân. Mọi tài liệu chứng minh việc bỏ mặc Gia Ninh, phát tán ảnh và ghi sai tác giả đều được gửi tới các bên liên quan.
Không có thông báo nào có thể khiến mọi tổn thương biến mất ngay lập tức.
Nhưng từ ngày đó, nếu ai còn cố tình xuyên tạc câu chuyện, Gia Ninh có thể đưa cho họ địa chỉ đính chính thay vì phải tự kể lại một lần nữa.
Hồ sơ liên quan đến việc phát tán hình ảnh vẫn đang được người hỗ trợ xử lý. Còn những hành vi cũ, cô ấy chấp nhận giải quyết từng bước một, không để lời hứa đòi lại công bằng kéo mình vào cuộc đuổi theo vô tận.
Xưởng Khoảng Sáng đã nhận được khoản thanh toán cho phần việc đã nghiệm thu sau khi thỏa thuận qua đại diện.
Chị Hạ mua trà sữa khao cả nhóm, bảo đó là tiền mừng vì cuối cùng cũng được thở phào nhẹ nhõm.
Dù vẫn mất một hợp đồng lớn và tôi phải sửa ảnh tới tận đêm khuya, nhưng ít nhất, bảng lương tháng ấy không còn ai bị cắt xén vô lý vì những lời đồn thổi.
Với chúng tôi, đó đã là một thắng lợi đáng trân trọng.
Văn phòng thầy Trịnh rút khỏi hạng mục tranh chấp, sau đó tham gia một đợt tư vấn mới với phạm vi rõ ràng hơn. Dự án phố Vĩnh An được rà soát lại, những việc cấp thiết làm trước, các vấn đề khác tiếp tục lấy ý kiến.
Cửa hàng của mẹ tôi phải tạm di dời hai tháng.
Mẹ cứ càu nhàu rằng mất khách, nhưng nhất định phải mang bằng được chậu hoa giấy ở cửa đi theo. Lâm Châu và Phó Duy cùng khiêng, hai anh em còn mải tranh cãi xem ai phải đi lùi.
Tôi đứng chụp ảnh, lần đầu thấy Phó Duy cũng có nét giống anh trai ở chỗ biết lặng lẽ giúp đỡ mà không cần ai khen ngợi.
Tại công ty của Phó Kính Thành, cuộc kiểm tra nội bộ đã phát hiện ra việc chỉ đạo dùng hồ sơ chưa được duyệt. Cấp dưới không chịu đứng ra nhận hết trách nhiệm thay ông. Một số đối tác đã tạm dừng hợp tác, còn ông ta cũng mất quyền trực tiếp điều hành dự án.
Lương Tư Dao bị sa thải sau khi phía thuê xác nhận cô ta làm việc ngoài phạm vi và dùng tài liệu riêng tư để gây áp lực. Cô ta nhắn cho tôi một tin dài, nói rằng tôi đã hủy hoại tương lai của cô ta.
Tôi đọc xong, lưu lại làm bằng chứng rồi chặn số.
Tương lai của cô ta vốn dĩ chẳng bắt đầu từ ngày tôi lên tiếng.
Nó được xây dựng dựa trên chính những lựa chọn của cô ta từ trước đến nay.
Thẩm Dực vẫn chối bay chối biến việc mình là người chụp đầu tiên. Nhưng bằng chứng về việc anh ta lưu giữ và sử dụng tác phẩm của tôi đã rõ ràng. Tôi giao phần xử lý cho người có chuyên môn, không còn đứng chờ đợi một lời xin lỗi nữa.
Tối đó, tôi và Lâm Châu đi ăn mì ở quán cũ.
Tôi không phải đợi chờ, anh cũng chẳng cần ăn bát mì đã trương.
Chúng tôi đi cùng nhau, gọi hai bát mì nóng hổi.
Một chuyện bình thường đến thế, vậy mà sau những ngày dài, nó lại khiến tôi muốn rơi nước mắt.
28.
Mối quan hệ giữa Lâm Châu và bố mẹ anh không còn như trước được nữa.
Ông Phó Vĩnh An cho rằng anh có thể xử lý thỏa đáng mà vẫn giữ thể diện cho chú ruột. Lâm Châu hỏi ngược lại, nếu bộ hồ sơ sai lệch đó gây thiệt hại cho người dân, thì ai sẽ chịu trách nhiệm cho nhà cửa và tiền bạc của họ?
Cuộc tranh luận kết thúc bằng một tiếng đóng cửa mạnh bạo.
Anh chuyển nốt những đồ đạc còn lại khỏi căn hộ đứng tên gia đình, thuê một chỗ gần văn phòng. Dù không đến mức bị cắt thẻ và trắng tay, nhưng việc rời khỏi một nơi từng được gọi là nhà vẫn khiến anh trầm mặc suốt cả buổi chiều.
Tôi đến phụ một tay xếp sách.
Thùng cuối cùng là kỷ vật bà ngoại để lại: một chiếc khăn tay xanh, một cây thước gỗ và vài tấm ảnh cũ.
Anh ngồi xuống cạnh cái thùng, lặng lẽ nhìn thật lâu.
"Hồi bé, anh cứ ngỡ gia đình là nơi người ta có thể thoải mái giãi bày hết lòng mình."
Tôi ngồi bên cạnh, không buông lời an ủi sáo rỗng.
"Mẹ em cũng từng như vậy." Tôi tiếp lời. "Bà muốn em chọn một công việc ổn định, bảo nhiếp ảnh thì chẳng sống nổi. Có thời gian, cứ hễ về nhà là mẹ con em lại cãi vã."
"Vậy rồi sao nữa?"
"Em đưa cho bà xem hợp đồng, lịch trình công việc và cả thu nhập hàng tháng. Mẹ em vẫn lo lắng, nhưng ít nhất bà không còn lén lút tìm việc khác cho em nữa."
Anh gật đầu.
"Chắc nhà anh cần thêm thời gian."
"Có thể lắm. Và anh cũng chẳng cần phải quyết định ngay hôm nay là mình sẽ tha thứ đến đâu."
Một tuần sau, bà Tống tìm đến xưởng của tôi.
Tôi mời bà ngồi ở bàn chung, báo với chị Hạ một tiếng rồi mới ra trò chuyện.
Bà không mang theo quà cáp gì cả.
"Cô đến đây để xin lỗi cháu về bữa cơm hôm đó. Cô đã nghĩ rằng nếu cả nhà ngồi lại với nhau thì sẽ dễ nói chuyện hơn, nhưng hóa ra lại khiến cháu rơi vào thế khó xử."
Tôi gật đầu nhẹ.
"Cháu xin nhận lời xin lỗi này ạ."
Bà nhìn tôi, đôi mắt hằn lên vẻ mệt mỏi.
"Lâm Châu vẫn không chịu về nhà. Cô..."
Tôi lặng lẽ đợi bà nói tiếp.
Bà ngập ngừng một lúc rồi cười khổ.
"Cô định nhờ cháu khuyên nhủ nó, nhưng làm vậy chẳng khác nào đẩy cháu vào giữa cuộc xung đột này."
Nhìn người phụ nữ trước mặt, lần đầu tiên tôi thấy vẻ tự tin, cái cách bà luôn sắp đặt mọi thứ dường như đã biến mất.
"Cô có thể trực tiếp nhắn cho anh ấy, anh ấy vẫn đọc tin nhắn của cô mà."
Bà gật đầu cảm ơn rồi rời đi.
Tối đó, tôi kể lại mọi chuyện cho Lâm Châu nghe. Anh trầm ngâm một lúc rồi nhắn tin cho mẹ rằng cuối tuần có thể gặp nhau uống trà khoảng một tiếng, chỉ hai người họ mà thôi.
Không phải cánh cửa nào cũng mở toang ngay lập tức.
Nhưng tôi nhận ra anh đã bắt đầu tự quyết định được rằng mình muốn mở cánh cửa nào, và mở rộng đến mức độ nào.
Còn Phó Duy thì đến nhà anh thường xuyên hơn. Cậu nhóc mang theo đồ ăn của người giúp việc nhưng lúc nào cũng nói là do mình mua.
Lần thứ ba, Lâm Châu chỉ vào cái hộp có in tên nhà hàng rồi hỏi:
"Nhà mình mở quán ăn từ bao giờ thế?"
Phó Duy đơ người ra.
Tôi buồn cười đến mức suýt thì đánh rơi cái bát trên tay.
Đêm đó, trong căn hộ thuê tuy hơi chật chội, ba chúng tôi cùng ăn một nồi canh nóng. Tôi chợt nghĩ, gia đình đôi khi chẳng nằm ở việc giấy tờ ghi tên ai.
Nó nằm ở những người vẫn cố gắng mang đến cho ta một bát canh nóng, rồi chịu ngồi xuống lắng nghe tâm sự.
29.
Mùa xuân năm sau, Lâm Châu nhận được cơ hội tham gia chương trình đào tạo kéo dài chín tháng của một nhóm kiến trúc sư tại Singapore.
Đây là chương trình anh đã nộp đơn từ trước khi gặp lại tôi, với sự hỗ trợ chi phí và những yêu cầu công việc cụ thể. Anh rất vui, nhưng khi kể với tôi, ánh mắt lại lộ rõ vẻ do dự.
"Anh sợ em lại nghĩ rằng anh muốn rời đi."
Chúng tôi đang tản bộ dọc bờ sông. Tôi dõi mắt nhìn mặt nước rất lâu.
Năm mười tám tuổi, anh rời đi khi mối quan hệ của chúng tôi còn chưa kịp bắt đầu. Bây giờ, chỉ cần nghe đến chuyện xa cách, lồng ngực tôi đã trống trải lạ thường.
Nhưng tôi không muốn dùng nỗi sợ của bản thân để làm xiềng xích trói buộc anh.
"Anh có muốn đi không?"
"Có."
"Vậy mình cùng bàn xem kế hoạch thế nào nhé."
Anh nhìn thẳng vào mắt tôi.
Tối đó, chúng tôi ngồi tính toán lịch làm việc, múi giờ và dự trù chi phí vé máy bay. Chẳng ai hứa hẹn sẽ gọi điện mỗi đêm dù mệt mỏi ra sao. Chúng tôi thống nhất sẽ có một buổi trò chuyện dài vào cuối tuần, còn những ngày bận rộn thì chỉ cần báo tin đã về đến nhà an toàn là được. Nếu có vướng mắc, phải lên tiếng trước khi tự suy diễn về sự xuất hiện của người thứ ba.
Tôi nói nửa đùa nửa thật, còn anh thì nghiêm túc gật đầu.
Một tuần trước ngày anh đi, chúng tôi đã cãi nhau vì một cuộc gọi nhỡ.
Tôi bị khách hủy lịch chụp, tâm trạng rất tồi tệ và chỉ muốn gặp anh. Lúc ấy anh đang họp trực tuyến với nhóm mới, phải tận khuya mới gọi lại được.
Tôi bảo không sao, rồi im lặng suốt mười phút.
Anh hỏi:
"Là em thực sự không sao, hay là em sợ nói ra sẽ làm anh phiền?"
Tôi ngồi trên giường, nước mắt bỗng chốc trào ra.
"Em biết anh phải đi, em cũng muốn anh đi. Nhưng em vẫn cảm thấy buồn."
Anh không trách tôi mâu thuẫn.
"Anh cũng vậy."
Chúng tôi cứ giữ máy, lắng nghe tiếng thở của đối phương cho đến khi tiếng nức nở của tôi dứt hẳn.
Ngày tiễn anh, tôi không khóc ở sân bay. Tôi đưa cho anh một phong bì nhỏ chứa vài tấm ảnh: cửa hàng vừa sửa xong, phòng thiết kế của Gia Ninh, mẹ đang cười bên chậu hoa giấy, và bàn tay của cả hai đặt cạnh ly nước.
Tấm cuối cùng là hình anh đang dõi mắt nhìn tôi qua cửa kính quán mì.
Mặt sau tôi ghi:
Lần này em biết anh đi đâu. Và anh biết em đang ở đây.
Anh đọc xong, ôm chặt lấy tôi rất lâu.
"Anh sẽ về."
"Em biết."
Tôi nhìn anh đi qua cửa kiểm soát, lòng vẫn buồn, nhưng không còn cảm giác bị bỏ lại trong một câu chuyện mơ hồ không lời giải đáp.
Yêu xa không hề lãng mạn như người ta vẫn đăng trên mạng.
Có những đêm anh mệt đến mức ngủ quên, những lúc tôi nói chuyện với màn hình rồi thấy phòng mình quá đỗi yên ắng. Nhưng cũng có những buổi sáng nhận được ảnh anh tự tay nấu cháo, phía sau là tấm bưu thiếp cũ đặt cạnh bếp.
Tôi cũng gửi lại bức ảnh mình đang ăn bánh ở xưởng.
Chúng tôi chưa bao giờ biến chín tháng xa cách thành một cuộc thi xem ai nhớ ai nhiều hơn.
Chỉ cùng nhau học cách để đối phương hiện diện trong cuộc sống, dẫu rằng chẳng thể ngồi cạnh bên nhau.
30.
Trong suốt chín tháng Lâm Châu đi học, tôi đã chuẩn bị cho triển lãm đầu tiên của mình.
Đó không phải một sự kiện lớn lao gì, chỉ là căn phòng trên tầng hai của thư viện cộng đồng, với hai mươi bảy bức ảnh cùng một chiếc bàn ghi lại những câu chuyện của các nhân vật đã cho phép tôi sử dụng.
Triển lãm có tên là: Những người ở lại.
Chị Hạ giúp tôi làm dự toán, Tiểu Mãn dựng video, còn Gia Ninh thì may rèm che sáng. Tôi nhận được một phần hỗ trợ chi phí, số còn lại đều là tiền tích góp từ những buổi nhận chụp thêm. Có những đêm ngồi cắt dán nhãn cho đến tận hai giờ sáng, tôi tự hỏi mình đang làm gì với cuộc đời thế này.
Đúng lúc đó, Lâm Châu gửi cho tôi ảnh bàn làm việc vẫn còn sáng đèn.
[Anh vừa sửa xong một phép tính sai. Còn em thì sao?]
Tôi chụp lại đống nhãn dán đang bị lệch gửi lại cho anh.
[Em vừa viết sai cả tên của chính mình đây này.]
Anh gửi một biểu tượng cười. Nhìn nó, tôi thấy đêm bớt dài đi một chút.
Trong thời gian chuẩn bị, vụ kiện bản quyền ảnh của tôi đã có kết quả hòa giải sau nhiều vòng đàm phán. Thẩm Dực phải đính chính công khai ở những nơi đã dùng sai tên, dừng sử dụng các tác phẩm chưa được phép và bồi thường khoản tiền đã thống nhất.
Tôi dùng một phần tiền để in lại bức ảnh Người giữ ánh sáng.
Phần còn lại dùng chi trả các khoản phí tổn, chẳng có cảnh một bước đổi đời nhờ được đòi lại công bằng như trong phim đâu.
Vụ của Gia Ninh vẫn còn những phần cần giải quyết. Cô ấy học cách dành riêng một buổi mỗi tuần cho hồ sơ, sau đó cất đi để tập trung làm việc. Khi ai đó hỏi liệu đã ổn hoàn toàn chưa, cô ấy đáp rằng chẳng cần phải hoàn toàn ổn mới có thể bắt đầu sống tiếp.
Tôi khắc ghi câu nói ấy.
Ba hôm trước ngày khai mạc, một nhà tài trợ nhỏ rút lui vì lo ngại triển lãm sẽ gợi lại tranh chấp cũ. Tôi ngồi nhìn khoản thiếu hụt, suýt chút nữa là gọi cho Lâm Châu để khóc nhè.
Cuối cùng thì tôi vẫn gọi.
Anh nghe xong liền hỏi:
"Em muốn anh cùng tìm cách giải quyết, hay chỉ muốn anh lắng nghe thôi?"
"Nghe trước đi đã. Mười phút nữa mình tính tiếp."
Anh đồng ý.
Mười phút sau, cơn tức vơi bớt, tôi cùng chị Hạ lược bớt một phần trang trí, chuyển sách ảnh in màu thành bản đặt trước. Người xem vẫn được thưởng lãm đầy đủ tác phẩm, mà chúng tôi cũng không phải gồng mình vay mượn quá sức.
Lâm Châu về đúng ngày khai mạc theo lịch trình đã định. Tôi không ra sân bay đón vì đang bận treo bức ảnh cuối cùng. Anh nhắn tin báo đã hạ cánh, rồi hơn hai tiếng sau, anh xuất hiện ở cửa thư viện, tay kéo theo chiếc vali.
Tôi đang đứng trên bục thấp, cầm thước kẻ, sững sờ đến mức quên cả bước xuống.
Anh nhìn tôi, mỉm cười dịu dàng.
"Anh về rồi đây."
Tôi vội nhảy xuống, chạy tới ôm chầm lấy anh.
Phía sau lưng, Tiểu Mãn vỗ tay đầy phấn khích.
Anh cất vali rồi xắn tay áo phụ kiểm tra đèn. Chưa đầy nửa tiếng sau, người bạn trai đi xa chín tháng của tôi đã bị chị Hạ sai đi mua thêm móc treo tranh.
Nhìn bóng lưng anh trên cầu thang, lòng tôi bình yên đến lạ.
Cảnh đoàn tụ mà tôi từng tưởng tượng bao lần, cuối cùng lại giản dị đến thế.
Anh đến chỗ tôi làm việc, hỏi han xem còn thiếu sót gì rồi ở lại giúp đỡ.
Buổi tối, dưới bức ảnh của bố, tôi gặp một cậu học sinh đứng xem rất lâu. Cậu bé hỏi liệu học nhiếp ảnh có khó lắm không.
Tôi đáp là có, nhưng cứ bắt đầu từ việc nhìn ngắm thế giới thật kỹ là được.
Lâm Châu đứng phía sau nghe thấy, khẽ mỉm cười.
Khi mọi người đã về hết, anh mới chỉ vào bức ảnh cuối phòng.
Đó là bàn tay anh đặt trên mặt bàn, ngay cạnh chiếc cốc từ buổi hẹn hò đầu tiên.
Tên bức ảnh chỉ có hai chữ.
Khởi đầu.
31.
Sau triển lãm, mẹ đồng ý cùng tôi sắp xếp lại toàn bộ tư liệu của bố.
Chúng tôi làm việc vào những buổi chiều cửa hàng vắng khách. Lâm Châu phụ scan ảnh, còn mẹ đọc tên người và địa chỉ ghi ở mặt sau. Có những cái tên bà phải suy nghĩ rất lâu mới nhớ ra; nhưng có những gương mặt chỉ cần thoáng thấy là bà đã mỉm cười.
Tôi nhận ra bố không chỉ là người cha của riêng mình.
Ông còn là người hàng xóm hay cho mượn búa, người thợ sẵn sàng đóng khung trả chậm, người đàn ông khi mới yêu đã chụp mẹ tới ba cuộn phim mà chẳng có tấm nào lấy nét chuẩn.
Mẹ cầm những tấm ảnh nhòe, trách bố vụng về, nhưng ngón tay lại vuốt ve mép giấy đầy trân trọng.
Một buổi chiều, bà lấy ra chiếc khung gỗ bọc vải.
"Bố con làm cái này đấy. Ông ấy đợi con mở triển lãm riêng để treo bức ảnh đầu tiên."
Tôi đỡ lấy khung ảnh.
Khung gỗ nâu, phía sau vẫn còn dấu bút chì đánh dấu kích thước. Ở góc trong có chỗ hơi lệch, đúng cái kiểu bố hay tự mình sửa rồi cằn nhằn là chẳng ai nhận ra.
Tôi ngồi xuống, cổ họng nghẹn đắng chẳng nói nên lời.
Lâm Châu lặng lẽ đứng dậy khép bớt cửa để gió không làm lật ảnh.
Mẹ nói:
"Mẹ giữ lại vì sợ con nhìn thấy sẽ buồn. Nhưng từ khi con nói muốn xem mọi thứ, mẹ mới hiểu mình giữ hộ như vậy là quá lâu rồi."
Tôi tựa đầu vào vai bà.
"Con vẫn buồn. Nhưng con rất muốn có nó."
Chiều hôm đó, tôi chọn bức ảnh mẹ đứng trước cửa hàng đã tu sửa xong để lồng vào khung.
Không phải ảnh đoạt giải, cũng chẳng phải bức bán chạy nhất.
Trong ảnh, mẹ đang tưới cây. Phía sau bà, những chiếc khung mới được xếp ngay ngắn, còn tấm biển hiệu cũ của bố vẫn được giữ lại sau khi đã vệ sinh và gia cố kỹ càng.
Tôi muốn bố thấy rằng mẹ vẫn đang sống rất tốt.
Lâm Châu treo khung lên tường. Khi lùi lại ngắm nhìn, anh hỏi đã thẳng chưa.
Mẹ bảo bên trái thấp quá.
Tôi lại thấy bên phải hơi thấp.
Anh đang đứng trên ghế, nhìn hai người chúng tôi rồi bật cười.
"Chắc cháu phải dùng thước đo cho chuẩn rồi."
Tối đó, mẹ giữ anh ở lại ăn cơm.
Trong bữa ăn, bà hỏi liệu anh có dự định ở lại thành phố này lâu dài không. Anh đáp muốn gây dựng sự nghiệp ở đây, nhưng nếu sau này có cơ hội đi học hay làm dự án ngắn hạn, anh vẫn sẽ cân nhắc cùng tôi.
Mẹ gật đầu, không hề bắt ép anh phải hứa hẹn điều gì xa xôi.
Tôi nhìn hai người, chợt thấy tình yêu khi đặt vào một mái ấm bình thường lại trở nên đẹp đẽ giản dị như thế.
Một bát canh được đẩy sang.
Một câu hỏi được trả lời chân thành.
Và chẳng ai ép buộc người kia phải hứa những điều nằm ngoài tầm với.
Khi tiễn anh ra về, tôi kể rằng bố từng bảo, người yêu tôi không cần phải biết sửa hết mọi thứ. Chỉ cần đừng bao giờ hỏi tại sao tôi làm hỏng đồ là được.
Lâm Châu nghe xong, gật đầu vẻ rất nghiêm túc.
"Anh ghi nhớ rồi."
"Anh không hỏi bố nói câu đó lúc nào à?"
"Lúc nào vậy em?"
"Hôm em làm rơi cái điều khiển mới mua. Bố vừa nói xong là mẹ mắng cả hai bố con luôn."
Anh cười lớn, tiếng cười vang vọng trong con ngõ nhỏ.
Tôi nhìn anh, nhận ra ký ức về bố giờ đây không chỉ mang đến nỗi buồn rưng rưng nữa.
Nó còn là thứ đưa tôi trở về với những kỷ niệm thật ấm áp.
32.
Hai năm sau buổi xem mắt đầu tiên, Lâm Châu đưa tôi trở lại bảo tàng thành phố.
Tôi cứ ngỡ đó chỉ là một buổi hẹn cuối tuần bình thường. Anh cũng chẳng có biểu hiện gì khả nghi, ngoại trừ việc cứ hay kiểm tra túi áo hơn mọi ngày.
Chúng tôi cùng xem triển lãm, ăn bánh ở quán quen rồi tản bộ ra sân sau.
Ở đó có cây long não cổ thụ rất lớn. Ánh nắng xuyên qua tán lá, đổ những đốm tròn lung linh trên băng ghế gỗ.
Anh ngồi xuống cạnh tôi, lấy ra một tờ giấy gấp đôi.
Tôi mở ra, thấy bốn dòng chữ quen thuộc:
Tri Ý, những năm tháng sau này, em có muốn cùng anh bước tiếp không?
Anh không có sẵn mọi câu trả lời, nhưng anh có sự kiên định dành cho em.
Nếu em cần thêm thời gian để suy nghĩ, anh sẽ đợi.
Nhưng anh hy vọng lần này em sẽ gật đầu.
Tôi đọc xong, ngước mắt nhìn anh.
"Anh lại viết tận chín bản sao?"
"Ba bản."
"Tiến bộ vượt bậc đấy."
Anh cười khẽ, đoạn lấy trong túi áo ra một chiếc hộp nhỏ.
Tôi cứ ngỡ mình sẽ bật khóc ngay lập tức, nhưng câu đầu tiên thốt ra lại là:
"Mình đã bàn xong chuyện tiền thuê nhà chưa nhỉ?"
Phó Lâm Châu khựng lại một nhịp, rồi cười đến mức đôi vai rung lên bần bật.
"Bàn rồi. Nếu chưa đủ tiền mua nhà, chúng ta cứ tiếp tục thuê. Số tiền tiết kiệm cho công việc của em tuyệt đối không đụng đến khoản cưới hỏi."
"Còn mẹ em thì sao?"
"Mình sẽ ở gần nhà mẹ. Khi mẹ cần, cả hai cùng chăm sóc. Anh cũng sẽ tự mình nói chuyện với bố mẹ về trách nhiệm của bản thân."
"Thế còn chuyện con cái?"
"Chúng ta thống nhất là chưa vội. Nếu sau này có thay đổi, mình lại bàn với nhau sau."
Tôi gật đầu từng mục, chẳng khác nào đang duyệt một bản kế hoạch dài hơi.
Anh nhìn tôi, giọng dịu dàng xuống:
"Tri Ý, em lo liệu hết thảy những chuyện đó cũng được. Nhưng ngay lúc này, anh chỉ muốn hỏi là em có đồng ý lấy anh không."
Đến lúc này, nước mắt tôi mới tuôn rơi.
Trước đó chúng tôi đã trò chuyện rất nhiều về hôn nhân. Từ việc ai sẽ dọn dẹp, ai cần không gian yên tĩnh mỗi khi giận dỗi, cho tới cách giải quyết khi một người chẳng may mất việc. Tôi không đứng trước một tương lai mù mịt, nhưng vẫn run rẩy vì nhận ra mình đang chọn ai để cùng bước vào đó.
"Có," tôi đáp.
Anh mở hộp nhẫn. Chiếc nhẫn không quá cầu kỳ, kiểu dáng giản dị, đúng như chiếc tôi từng lén ngắm nhìn trong một lần vô tình đi ngang qua cửa hàng.
Anh không quỳ gối giữa chốn đông người, chỉ quỳ một chân trước băng ghế, nhìn tôi đầy chờ đợi.
Tôi chìa tay ra.
"Phó Lâm Châu, em đồng ý."
Ngón tay anh run run khi lồng chiếc nhẫn vào tay tôi.
Tôi cúi xuống hôn anh trước khi anh kịp đứng dậy.
Một bà cụ đi ngang qua nhìn hai đứa, mỉm cười rồi thong thả bước tiếp. Không có ai giơ điện thoại quay phim, cũng chẳng có tiếng nhạc được chuẩn bị cầu kỳ.
Tôi thích buổi cầu hôn ấy đến mức nhiều năm sau vẫn còn vương vấn mùi lá long não dưới nắng chiều.
Khi ngồi lại cạnh tôi, anh thở phào một tiếng rất dài.
"Anh cứ sợ em sẽ nói là mình đã suy nghĩ kỹ rồi đấy."
Tôi nhớ về buổi xem mắt ngày nào, bật cười trong nước mắt.
"Thật ra em đã suy nghĩ rất kỹ rồi."
Anh quay sang nhìn tôi.
Tôi nắm lấy tay anh, để hai chiếc bóng cùng chạm nhẹ trên băng ghế.
"Chính vì suy nghĩ kỹ nên mới chọn anh đấy."
33.
Chúng tôi kết hôn vào cuối mùa thu năm ấy.
Buổi lễ diễn ra trong một khu vườn nhỏ, khách mời vỏn vẹn chưa đầy tám mươi người. Tôi tự tay chọn ảnh trang trí, Gia Ninh đảm nhận thiết kế váy, còn Tiểu Mãn phụ trách quay video và luôn miệng đe dọa sẽ chèn cảnh tôi ngủ gật khi làm hậu kỳ nếu không được ăn trước.
Mẹ tôi bận rộn đến mức quên cả khóc. Bà kiểm tra từng khóm hoa, từng chiếc bánh, rồi lại đứng trước gương chỉnh lại chiếc trâm cài áo mà bố từng tặng.
Tôi bước tới, nhẹ nhàng ôm bà từ phía sau.
"Mẹ hôm nay đẹp lắm."
Bà ngắm nhìn tôi qua gương, mắt bỗng đỏ hoe.
"Mới ngày nào con còn đứng trên ghế để chụp ảnh cho mẹ."
Tôi tựa cằm vào vai bà.
"Sau này con vẫn sẽ chụp cho mẹ."
Tôi chẳng bảo mẹ đừng khóc nữa, vì chính bản thân cũng đang rơm rớm. Hai mẹ con ôm nhau cho đến khi Gia Ninh gõ cửa, càm ràm rằng nếu làm hỏng lớp trang điểm thì thợ makeup sẽ tính thêm tiền.
Chiếc lễ phục của tôi có một chi tiết nhỏ trên cổ tay: hình thêu một ô cửa sổ.
Gia Ninh lấy cảm hứng từ tấm bưu thiếp năm mười tám tuổi. Cô ấy bảo muốn tôi mang theo nơi bắt đầu, chứ không phải mang theo những hiểu lầm năm cũ.
Tôi ôm cô ấy thật chặt.
Phòng thiết kế của Gia Ninh giờ đây đã có lượng khách ổn định. Cô ấy vẫn có những ngày không muốn nhìn điện thoại, vẫn đi gặp chuyên gia tâm lý khi cần. Nhưng quan trọng hơn, cô ấy đã có thể kể về váy áo với đôi mắt sáng ngời, thay vì ảm đạm như khi nhắc về chuyện xưa.
Đó là điều khiến tôi cảm thấy nhẹ lòng nhất.
Bà Tống đến từ sớm, chủ động hỏi han xem có cần giúp đỡ gì không. Mẹ tôi nhờ bà kiểm tra lại bàn đón khách. Hai người phụ nữ bận rộn bên nhau, chẳng ai nói những câu sáo rỗng kiểu 'từ nay con dâu cũng là con gái nhà này'.
Tôi vẫn là con gái của mẹ tôi, đồng thời có thể gây dựng một mối quan hệ mới mẻ với mẹ của anh.
Chúng tôi không cần phải hoán đổi vị trí để trở thành một gia đình.
Ông Phó Vĩnh An có mặt trước giờ làm lễ mười phút.
Quan hệ giữa ông và Phó Lâm Châu đã bớt căng thẳng, nhưng vẫn chưa thực sự thân thiết. Sau khi những sai phạm trong hồ sơ được xác nhận, ông từng thú nhận mình đã đứng về phía anh cả quá vội vàng. Phó Lâm Châu nghe xong chỉ bảo cần thêm thời gian. Kể từ đó, họ gặp nhau trong những bữa cơm ngắn, chẳng ai giả vờ như mọi chuyện đã qua.
Hôm ấy, ông đưa cho anh một chiếc hộp đựng đồng hồ.
Anh nhận lấy, cảm ơn, rồi chủ động chỉnh lại chiếc khăn cài túi áo cho bố.
Chỉ một hành động nhỏ thôi.
Tôi thấy ông vội quay mặt đi để giấu cảm xúc.
Phó Kính Thành không được mời. Không ai yêu cầu tôi phải giữ thể diện cho một người không hề xuất hiện trong cuộc sống của chúng tôi một cách tử tế.
Trước lúc bước ra, tôi nhờ mẹ đưa mình đi dọc theo lối đi nhỏ giữa các hàng ghế.
Bà ngạc nhiên hỏi.
"Con để mẹ đưa đi thật sao?"
"Được chứ ạ."
Tôi siết chặt tay bà.
"Mẹ đã đưa con đi qua rất nhiều đoạn đường trong đời rồi."
Mẹ cắn môi, mỉm cười gật đầu.
Cuối lối đi, Phó Lâm Châu đứng dưới giàn hoa, ánh mắt chỉ hướng về phía tôi. Anh mặc bộ vest sẫm màu, trên cổ tay vẫn còn vết sẹo mờ. Trong túi ngực là mảnh vải Gia Ninh thêu hình cửa sổ, cùng họa tiết với váy của tôi.
Khi tôi tiến lại gần, anh đón lấy tay tôi, lòng bàn tay hơi ướt mồ hôi.
"Anh đang căng thẳng à?" tôi hỏi nhỏ.
"Rất căng thẳng."
"Em cứ tưởng anh quen rồi chứ. Cầu hôn cũng căng thẳng, tỏ tình cũng căng thẳng."
Anh nhìn tôi, cười.
"Bởi vì mỗi lần bên em đều là lần đầu tiên của anh."
Đến lúc trao lời thề nguyện, tôi vốn đã chuẩn bị sẵn một trang giấy, nhưng khi đứng trước anh, tôi lại quên sạch.
Cuối cùng, tôi chỉ nhẹ nhàng nói:
"Ngày trước em cứ nghĩ yêu một người thì phải biết chắc người ấy hoàn hảo. Sau này em mới hiểu, mình cần một người dám nói thật, biết lắng nghe, và cùng mình sửa chữa những điều chưa hoàn thiện."
Tôi siết nhẹ bàn tay anh.
"Cảm ơn anh đã trở lại. Và cảm ơn anh đã để em tự chọn bước tới."
Anh nhìn tôi, đôi mắt đỏ hoe.
"Anh từng hối hận vì đã không đưa lá thư ấy cho em. Nhưng hôm nay, anh không muốn dùng phần đời còn lại để nuối tiếc những lời lẽ đáng lẽ cần được nói ra."
Anh hít một hơi thật sâu.
"Tri Ý, anh yêu em. Ngày vui anh sẽ nói, ngày khó khăn anh cũng sẽ nhớ nói, rồi cùng em ở lại tìm cách giải quyết."
Tôi đã bật khóc trước khi anh kịp nói hết câu.
Gia Ninh đứng phía dưới đưa khăn giấy, Tiểu Mãn vừa quay phim vừa càm ràm vì làm cô ấy cũng phải khóc theo. Mẹ vừa cười vừa lau nước mắt, còn Phó Duy là người đầu tiên vỗ tay, khiến cả khu vườn ngập tràn tiếng cười vui vẻ.
Trong album cưới, tôi thích nhất là một bức ảnh hơi nhòe.
Lâm Châu đang cúi xuống lắng nghe tôi nói, còn tôi thì nắm lấy tay anh, trên mặt vẫn còn nguyên những vệt nước mắt.
Cả hai chúng tôi đều không nhìn vào ống kính.
Nhưng cả hai đều đang ở đúng nơi mình muốn.
34.
Ba năm sau ngày cưới, chúng tôi chuyển vào căn hộ đầu tiên mà cả hai cùng đứng tên.
Nhà không quá lớn, nhưng có một khoảng tường đầy nắng, vừa đủ để tôi treo ảnh. Lâm Châu dành cả cuối tuần để đo đạc, tôi đứng bên cạnh chỉ huy, kết quả là cả hai mất thêm một ngày nữa vì tôi thay đổi bố cục tới bốn lần.
Anh nhìn những vết đinh đã đánh dấu, thở dài.
"Anh có thể đề nghị khách hàng chốt phương án sớm không?"
"Không. Vị khách hàng này đã ký hợp đồng trọn đời rồi."
Anh bật cười, kéo tôi lại đặt một nụ hôn rồi tiếp tục công việc đo đạc.
Trên tường treo đủ thứ: bức mẹ đang tưới cây, bức Gia Ninh đứng giữa bộ sưu tập đầu tiên được trưng bày trong không gian lớn, và bức Tiểu Mãn cầm chiếc cúp nghề nghiệp nhỏ trên tay cười như vừa trúng số.
Còn có cả ảnh bố trong gương, chiếc máy ảnh che đi một nửa khuôn mặt.
Ở vị trí trung tâm là tấm bưu thiếp cũ, đặt ngay cạnh lá thư đã có câu trả lời.
Tôi vẫn duy trì công việc nhiếp ảnh và biên tập hình ảnh. Cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió. Có tháng nhiều khách, có tháng phải tính toán chi phí chi li. Lâm Châu cũng có những dự án không được chọn, có những buổi về nhà chỉ muốn ngồi im lặng trên ghế.
Chúng tôi cũng từng cãi nhau về cái bát chưa rửa, lịch trình nghỉ ngơi bị đảo lộn hay việc ai là người quên mua giấy vệ sinh.
Tôi không còn ảo tưởng rằng tình yêu lý tưởng là không bao giờ làm nhau buồn.
Chỉ là khi buồn, chúng tôi biết hạn chế những lời nói khiến đối phương tổn thương đến mức không tìm được lối về.
Có lần cãi nhau xong, anh đứng ngoài cửa phòng hỏi tôi cần yên tĩnh bao lâu. Tôi đáp là nửa tiếng. Đúng nửa tiếng sau, anh quay lại thật, trên tay cầm hai cốc nước như thể đến dự một buổi hòa giải.
Tôi nhìn anh, không nhịn được mà bật cười.
Sau đó, chúng tôi ngồi xuống và nói chuyện lại từ đầu.
Mẹ vẫn duy trì cửa hàng nhưng đã nghỉ một ngày mỗi tuần. Bà dùng ngày đó đi chơi cùng bạn bè, thỉnh thoảng lại gửi cho tôi những bức ảnh chụp lệch đến mức tôi nghi ngờ bà cố tình trêu chọc mình.
Gia Ninh gọi cho tôi ít hơn về những hồ sơ cũ, thay vào đó là bàn về màu vải và các chuyến du lịch. Kết quả xử lý từng phần đã dần rõ ràng; những gì cần xác nhận, đính chính hay bồi hoàn, cô ấy đều lưu giữ cẩn thận. Với những phần không thể trở về nguyên vẹn, cô ấy đã thôi chờ đợi người khác quyết định niềm vui cho mình.
Có lần gặp Lương Tư Dao ở cửa hàng sách, tôi chỉ gật đầu chào xã giao rồi lướt qua.
Cô ta không còn là người nắm quyền kể câu chuyện của tôi nữa.
Tối chuyển nhà, tôi vô tình tìm thấy trong thùng sách cũ bức ảnh chụp tập thể thời cấp ba. Tôi đứng hàng trước, Lâm Châu hàng sau, cách nhau ba người.
Ánh mắt anh không hướng về phía máy ảnh.
Mà anh đang dõi theo tôi.
Tôi cầm bức ảnh chạy ngay ra phòng khách.
"Phó Lâm Châu, anh lén nhìn em từ bao giờ vậy hả?"
Anh đang lắp kệ, ngẩng đầu nhìn rồi khựng lại.
Sau đó, anh đứng dậy và nhận lấy tấm ảnh.
"Từ trước khi em phát hiện ra rất lâu rồi."
"Em còn tưởng anh chẳng biết em là ai cơ đấy."
"Anh biết mà."
Anh nhìn cô gái mười tám tuổi trong ảnh, giọng trở nên trầm lắng.
"Chỉ là anh không biết làm sao để em thấy anh muốn tiến lại gần."
Tôi tựa vào vai anh, cùng ngắm nhìn hai con người còn quá đỗi trẻ trung trên tấm ảnh cũ.
Tôi đã từng muốn quay về quá khứ để sửa chữa phút giây hiểu lầm, lần tránh mặt ấy hay lá thư chưa từng được gửi đi.
Giờ đây tôi vẫn thấy tiếc, nhưng không còn để bản thân chìm đắm trong sự nuối tiếc đó nữa.
Bởi vì trước mắt tôi lúc này là một ngôi nhà còn chưa xếp xong đồ, bữa tối chưa kịp nấu, và người mình yêu đang đứng cạnh bên. Những điều rất đỗi nhỏ bé của ngày mai đang chờ đợi chúng tôi.
Tôi cầm lấy bức ảnh từ tay anh, đặt lên chiếc kệ chưa hoàn thiện.
"Để ở đây nhé."
"Ừ."
"Sau này nếu có ai hỏi vì sao anh chọn lấy em, anh sẽ trả lời thế nào?"
Anh suy nghĩ một chút.
"Vì em đã mời anh ăn mì."
"Chỉ thế thôi sao?"
Anh cúi người, trán chạm vào trán tôi.
"Vì em đã chủ động hỏi anh, thay vì chọn cách bỏ đi."
Tôi nhìn anh rồi mỉm cười, đưa tay ôm lấy eo anh.
Ngoài cửa sổ, những ngọn đèn đầu tiên của thành phố bắt đầu lung linh. Trong bếp tiếng nước sôi đã bắt đầu réo, điện thoại vừa nhận được bức ảnh hoa giấy mới nở mà mẹ gửi tới.
Tôi nhắn lại đã xem và sẽ gọi điện sau.
Rồi nắm tay Lâm Châu cùng đi chuẩn bị bữa tối đầu tiên trong căn nhà mới.
Ngày hôm đó chẳng có điều gì quá lớn lao xảy ra cả.
Nhưng khi đứng cạnh anh, xắn tay áo rửa bát, tôi chợt nhớ đến dòng chữ mình từng viết từ năm mười tám tuổi.
Chúc cậu có những ngày đủ sáng để không ngại bắt đầu lại.
Tôi quay sang gọi khẽ.
"Lâm Châu."
Anh đáp ngay:
"Anh đây."
-Hết-