Nghề của tôi: khóc thuê. Bảng giá: một trăm tệ một giờ, thêm tiền nếu quỵ ngất.
Hôm nay đám tang lớn nhất thành phố. Người chếc là ông trùm Cố. Con trai ông, Cố Hàn Xuyên, đứng đầu hàng, mặt lạnh như đá, không rơi một giọt nước mắt.
Tôi cố gắng hết sức, khóc đến nghẹt thở.
Kết thúc buổi lễ, anh đứng chắn lối đi của tôi, giọng thờ ơ:
"Cô khóc rất thật."
"Dạ, nghề của tôi mà."
"Người nhà tôi còn khóc không thật bằng cô." Anh đưa danh thiếp. "Tôi thuê cô."
"Thuê bao lâu ạ?"
Anh nhìn tôi chằm chằm, ngón tay nhẹ nhàng nâng cằm tôi lên:
"Cả đời. Tôi cũng cần một người khóc vì tôi."
01
Nghề của tôi: khóc thuê.
Bảng giá dán trên cửa hàng nhỏ của tôi ở khu phố cổ Tô Châu, viết tay bằng bút lông trên giấy đỏ: Khóc thường, một trăm tệ một giờ. Khóc đau thương, một trăm năm mươi tệ. Khóc quỵ ngất, thêm hai trăm tệ. Khóc kèm hát tang ca, thương lượng.
Tôi, Tống Đường, hai mươi bốn tuổi, nghệ danh Tiểu Đường Nước Mắt, đã làm nghề này sáu năm. Nghề truyền thống của vùng Giang Nam, từ thời ông bà, từng bị coi là "nghề thấp", nay lại có chút thời thượng vì người trẻ thích những gì độc lạ. Tôi có khách quen, có hóa đơn đàng hoàng, có thẻ hội viên của hiệp hội dịch vụ tang lễ. Tôi từng khóc ở năm trăm hai mươi ba đám tang. Tôi tự hào về điều đó.
Còn hôm nay, tôi sắp khóc ở đám tang lớn nhất thành phố.
Người chếc là ông Cố Chấn Sơn, ông trùm vận tải biển của cả vùng Giang Tô, bảy mươi hai tuổi, qua đời vì nhồi máu cơ tim cách đây ba ngày. Gia đình họ Cố thuê tám đội khóc thuê chuyên nghiệp cho buổi lễ truy điệu ở nhà tang lễ lớn nhất thành phố. Chủ trì lễ là một ông thầy cúng tóc bạc, hai bên cổng bày hàng trăm vòng hoa trắng dài đến tận con phố bên kia, xe sang đậu thành hàng ba lớp.
Tôi đứng ở hàng thứ tư trong đội khóc thuê, mặc áo tang trắng, tóc búi thấp, trán buộc dải vải gai. Trong túi áo tôi có khăn tay, chai dầu gió nhỏ, và nửa củ hành tây giấu kín, phương án dự phòng.
Phía trước, trước linh cữu phủ vải đen, đứng thành hàng là gia quyến. Bà vợ lẽ, vài người chú bác, các em họ, cháu chắt. Tiếng khóc dậy lên đều đặn theo nhịp trống: "Hu hu, cha ơi", "Anh ơi", "Ông ơi". Tôi nghe được ngay ba người khóc giả: tiếng đầu họng, nhịp quá đều, không một ai thật sự rơi nước mắt.
Và ở đầu hàng, ngay trước di ảnh, một người đàn ông đứng thẳng như cây thương.
Cố Hàn Xuyên.
Tôi chỉ nghe tên anh qua tin tức: con trai độc nhất của ông Cố, hai mươi chín tuổi, tốt nghiệp đại học Cambridge, hai năm gần đây được cha giao quản lý toàn bộ tuyến vận tải. Trên báo, ảnh anh luôn là một gương mặt sắc như dao khắc, mày kiếm, mắt dài, môi mỏng mím chặt, vest đen không một nếp nhăn. Giới kinh doanh gọi anh là "Diêm Vương nhỏ".
Hôm nay, trong bộ vest đen cài băng tang, anh đứng đầu hàng, bất động. Hai tay buông thẳng, vai thẳng, mặt không biểu cảm. Cả ba giờ đồng hồ, không một cái chớp mắt dư thừa, không một nhịp thở thay đổi.
Anh không khóc.
Xung quanh, người ta bắt đầu thì thầm.
"Cố thiếu gia đúng là máu lạnh."
"Cha mất mà không rơi một giọt nước mắt."
"Nghe nói ông Cố không ưa nó từ nhỏ."
Tôi nghe, và quyết định làm việc của mình.
Tôi hít một hơi, nhắm mắt, nghĩ về con hamster đầu tiên của tôi hồi sáu tuổi, chếc trong lòng bàn tay tôi vào đêm đông, và bất chợt nước mắt trào ra. Tôi mở miệng, tiếng khóc dâng lên từ lồng ngực: không phải khóc kiểu hu hu hời hợt, mà là khóc nghẹn, khóc đứt quãng, khóc kèm tiếng thở nấc, tay bấu lấy ngực áo, người chao đảo.
"Ông Cố ơi... Sao ông đi sớm thế... Tôi còn chưa kịp báo đáp ơn ông..."
Cả đội khóc thuê quanh tôi im lặng một nhịp, rồi tăng volume thi đua. Nhưng tôi mặc kệ. Tôi khóc, khóc đến lúc trước mắt tối sầm, hơi thở bị nghẹt, bàn chân mềm ra. Tôi gục xuống đúng tư thế đã tập sáu năm: một nửa người ngã nghiêng, một tay chống đất, trán kề nền đá.
Tiền thưởng quỵ ngất, hai trăm tệ, chắc chắn rồi.
02
Hai tiếng sau, buổi lễ kết thúc.
Tôi ngồi tựa tường ở hành lang nhà tang lễ, mắt đỏ như thỏ, giọng khàn như vịt, tay cầm phong bì tiền công của ban tổ chức, đếm tiền. Ba trăm tệ tiền giờ, hai trăm tệ thưởng quỵ ngất, tổng năm trăm, không tệ.
Tôi đang vừa đếm vừa uống nước thì một bóng đen phủ xuống.
Tôi ngẩng lên.
Cố Hàn Xuyên đứng chắn trước mặt tôi, cao hơn tôi gần hai cái đầu, vest đen, băng tang đen, ánh mắt thờ ơ như đang nhìn một món đồ cần định giá. Gần như thế, tôi thấy rõ lông mi dài, quầng thâm nhạt dưới mắt, và một vệt đỏ rất mờ ở viền mắt phải. Có lẽ do thức đêm.
"Cô khóc rất thật." Giọng anh trầm, bình thản, không một chút cảm xúc.
Tôi đứng bật dậy, cúi đầu. "Dạ, nghề của tôi mà."
"Người nhà tôi còn khóc không thật bằng cô."
Tôi lúng túng, không biết trả lời thế nào. Anh móc từ túi áo ra một tấm danh thiếp màu đen nhám, nhẹ nhàng đưa cho tôi. Trên đó chỉ có tên và số điện thoại, không chức danh, in chìm bằng chữ bạc: Cố Hàn Xuyên.
"Tôi thuê cô."
Tôi chớp mắt. Đây là câu tôi nghe hàng trăm lần mỗi năm, nhưng chưa bao giờ nó khiến tôi cảm thấy hơi lạnh chạy dọc sống lưng. "Dạ, thuê bao lâu ạ? Tang lễ chính đã xong, nhưng nếu gia đình cần khóc cho bảy tuần, bảy bảy bốn mươi chín ngày theo tục lệ, tôi có thể..."
"Cô không hiểu." Anh ngắt lời.
Anh nhìn tôi chằm chằm, ánh mắt sâu như đáy giếng, rồi, rất chậm, đưa tay nâng cằm tôi lên. Ngón tay anh lạnh, nhẹ và thô ráp, mùi tuyết tùng thoang thoảng. Tôi cứng đờ, tim đập thình thịch.
"Cả đời." Anh nói, giọng khàn xuống. "Tôi cũng cần một người khóc vì tôi."
Tôi: ...
Tôi đứng im như bị đóng băng. Trong hành lang nhà tang lễ, mùi nhang, tiếng tụng kinh xa xa, tiếng khóc rì rầm của những người khác vọng lại. Anh buông tay, lùi một bước, nhìn tôi hơi nhướng mày như đang chờ phản hồi của một món hàng.
Tôi cúi nhìn tấm danh thiếp trong tay, ngón tay vẫn còn cảm giác lạnh và thô ráp vừa chạm vào cằm. Tim tôi đập nhanh hơn cả lúc quỵ ngất trên nền đá. Một giọng nhỏ trong đầu thì thầm: Tống Đường, đừng nhầm. Đây là khách hàng. Khách hàng thì có hóa đơn.
"Cố thiếu gia." Tôi nuốt khan, cố giữ giọng chuyên nghiệp. "Tôi không nghe nhầm chứ? Ngài muốn thuê tôi... cả đời?"
"Phải."
"Nghề của tôi chỉ có hợp đồng theo sự kiện."
"Tôi sẽ trả theo năm." Anh nói thản nhiên. "Mười triệu tệ một năm. Mở tài khoản riêng, thanh toán theo tháng."
Tôi suýt sặc nước. "Mười... mười triệu?!"
"Có vấn đề gì?"
"Không có vấn đề." Tôi vội lắc đầu. "Nhưng tôi muốn biết chức trách. Nếu là khóc thuê trọn gói, tôi cần biết những sự kiện nào. Đám tang? Lễ giỗ? Ngày kỵ?"
"Tất cả." Anh nói. "Và những lúc không phải sự kiện nào."
"Dạ?"
Anh không giải thích. Anh quay lưng, đi được ba bước thì dừng lại, không ngoảnh đầu:
"Tối mai, tám giờ. Cố trạch ở ngoại ô phía đông. Tài xế sẽ đến đón."
Tôi nhìn bóng lưng thẳng tắp biến mất sau cánh cửa kính, nhìn tấm danh thiếp trong tay, và nghĩ: có thể tôi vừa trúng số, hoặc vừa dính vào một vụ lừa đảo cấp quốc gia.
03
Cố trạch nằm trên đồi, bao quanh bởi rừng thông và tường đá cao ba mét.
Tài xế đưa tôi qua ba lớp cổng, mỗi lớp có hai vệ sĩ mặc đồ đen đứng gác. Căn biệt thự kiểu cổ Giang Nam, ngói âm dương, hành lang gỗ chạm khắc, hồ sen nhỏ trong sân. Đèn lồng đỏ treo từng hàng, nhưng đêm nay tất cả đã phủ vải trắng. Cả nhà ngập trong mùi nhang và hoa cúc.
Quản gia, một ông già tóc bạc tên Lão Phúc, dẫn tôi qua hành lang dài, lên tầng hai, vào thư phòng cuối cùng.
"Thiếu gia đang chờ cô."
Tôi gõ cửa. Giọng trầm vọng ra: "Vào."
Thư phòng rộng, tường phủ kín sách, bàn làm việc bằng gỗ lim đen, cửa sổ mở ra hồ sen. Ánh đèn bàn vàng nhạt rọi lên mặt Cố Hàn Xuyên đang ngồi sau bàn. Anh đã cởi áo vest, chỉ mặc sơ mi đen, tay xắn lên đến khuỷu, trước mặt là cuốn sổ tay cũ và một chiếc máy cassette nhỏ.
"Ngồi."
Tôi ngồi xuống ghế đối diện.
"Cô Tống." Anh đẩy một tập hồ sơ về phía tôi. "Hợp đồng. Đọc đi."
Tôi mở ra. Hợp đồng hai trang, từ ngữ rõ ràng: Bên A thuê Bên B làm "người khóc" của gia đình họ Cố, thời hạn: không xác định. Thù lao: mười triệu tệ mỗi năm, chia theo tháng. Nghĩa vụ: khóc theo yêu cầu của Bên A, tại thời điểm và địa điểm do Bên A chỉ định. Điều khoản bảo mật. Điều khoản cuối: Bên B không được tiết lộ nội dung hợp đồng cho bất kỳ ai ngoài Bên A.
"Khóc theo yêu cầu." Tôi nhắc lại. "Ngài yêu cầu tôi khóc cho ai?"
"Cho tôi."
Tôi nhướng mày. "Ngài muốn tôi khóc cho ngài? Ngài còn sống mà."
"Tôi biết." Anh nói, ánh mắt tối lại. "Tôi muốn người khóc cho tôi khi tôi còn sống."
Im lặng. Tiếng ếch kêu vọng từ hồ sen.
"Cố thiếu gia." Tôi lựa lời. "Tôi làm nghề này sáu năm. Tôi biết có những người thuê tôi vì họ cần một người khóc thay họ, vì họ không thể tự khóc. Ngài thuộc loại này sao?"
Anh im lặng rất lâu, rồi đẩy chiếc máy cassette về phía tôi. "Nghe đi."
Tôi nhấn nút. Một tiếng rè rè, sau đó là giọng đàn ông già, trầm, nghiêm khắc: "Hàn Xuyên. Con ghi nhớ. Cố gia không khóc. Đàn ông họ Cố không bao giờ khóc, dù trời sập. Một giọt nước mắt là một điểm yếu. Cha chếc, con cũng đừng khóc. Con khóc, kẻ thù thấy con yếu, sẽ xé xác con."
Băng dừng. Tôi ngẩng lên, nhìn anh.
"Ông ấy ghi âm năm anh mười tuổi." Anh nói thản nhiên. "Ngày mẹ tôi mất. Tôi khóc trước linh cữu mẹ. Ông ấy nhốt tôi trong thư phòng ba ngày, bắt tôi nghe đi nghe lại đoạn băng này."
Tôi nghẹn họng.
"Từ hôm đó, tôi không khóc nữa." Anh nhìn xuống bàn tay mình, giọng bình thản như đang nói chuyện thời tiết. "Mười chín năm. Hôm nay cha chếc, tôi muốn khóc, nhưng tôi không biết làm thế nào. Cơ thể quên mất rồi."
Hàng mi anh run nhẹ. Tôi nhìn thấy, ngay giữa gương mặt đá lạnh ấy, một khe nứt rất nhỏ, mà người ngoài sẽ không bao giờ nhìn thấy.
"Vì vậy, anh thuê tôi."
"Vì cô khóc thật." Anh ngẩng lên. "Lúc cô khóc, cả nhà tang lễ nín thở. Tôi đứng cách cô mười mét, thấy ngực mình thắt lại. Tôi nghĩ: nếu có một người khóc thay tôi, có lẽ tôi sẽ không thấy trống như thế."
Tôi nhìn bản hợp đồng, rồi nhìn anh. Tôi có hai lựa chọn: ký, nhận mười triệu tệ mỗi năm và giữ một bí mật có thể nguy hiểm; hoặc từ chối, trở về cửa hàng nhỏ.
"Tôi có một điều kiện." Tôi nói.
"Nói."
"Tôi không khóc theo giờ." Tôi nhìn thẳng vào mắt anh. "Tôi khóc khi tôi cảm thấy. Nếu tôi không cảm thấy, tôi sẽ không khóc. Tôi không giả."
Anh nhìn tôi, lần đầu tiên, khóe môi anh khẽ nhếch lên, nhẹ như hơi thở.
"Đó là lý do tôi chọn cô."
Tôi ký.
04
Tôi dọn vào Cố trạch ba ngày sau, với một vali nhỏ, một túi hành tây dự phòng và một chai dầu gió.
Lão Phúc dẫn tôi đến phòng khách phía tây, cửa sổ nhìn ra hồ sen, giường gỗ trải chăn lụa xanh nhạt. Ông cúi đầu, giọng hiền hòa như người đã sống trong ngôi nhà này quá lâu:
"Cô Tống, thiếu gia dặn cô cứ coi đây là nhà. Chỉ có một điều: sau mười giờ đêm, đừng đi vào hành lang phía đông."
"Vì sao ạ?"
"Đó là phòng của lão gia. Từ hôm ông mất, thiếu gia thường ngồi ở đó."
Tôi gật đầu, không hỏi thêm.
Tôi vốn lớn lên không nhà. Từ năm năm tuổi tôi ở trại trẻ mồ côi ngoại ô Tô Châu, nơi bữa ăn không bao giờ đủ no, nơi đứa nào khóc to nhất thì cô bảo mẫu dỗ trước và đưa thêm cái bánh bao. Tôi học được bài học đầu tiên của đời mình lúc sáu tuổi: nước mắt đổi được thức ăn. Từ đó tôi trở thành đứa trẻ khóc giỏi nhất trại. Khóc khi đói, khóc khi lạnh, khóc khi có đoàn từ thiện đến thăm. Lớn lên, tôi nhận ra nước mắt vẫn còn là hàng hóa, chỉ là bây giờ tôi bán nó có hóa đơn.
Nhưng ở trại không ai dạy tôi một điều: nước mắt cũng có thể là thứ người ta không có.
Tối đó, ăn cơm xong, tôi ngồi một mình ở bờ hồ sen. Đèn lồng trắng đung đưa trong gió. Phía xa, trên tầng hai, cửa sổ thư phòng sáng đèn.
"Cô Tống."
Tôi giật mình quay lại. Một người đàn ông trung niên đứng sau lưng, tay cầm tách trà, béo tốt, khuôn mặt tròn phúc hậu, nụ cười như dán sẵn trên mặt. Ông mặc đồ lụa màu trà, trên cổ tay đeo chuỗi hạt gỗ đàn hương.
"Tôi là Cố Chấn Quốc, chú ba của Hàn Xuyên." Ông cười. "Nghe nói cô là bạn mới của cháu tôi?"
"Dạ, tôi là..." Tôi thoáng do dự. Điều khoản bảo mật. "Tôi là bạn."
"Bạn." Ông nhấn nhẹ chữ ấy, ánh mắt lướt từ đầu đến chân tôi như đang cân đo. "Thằng bé tính tình lạnh lùng, từ nhỏ đã không có bạn. Cô Tống là người đầu tiên nó đưa về nhà. Thật đáng mừng."
"Cố tiên sinh quá lời."
"Không quá lời." Ông đến gần, hạ giọng, vẻ thân thiết quá mức. "Có điều, cô gái trẻ, tôi nói thật lòng. Nhà họ Cố nước sâu. Cha nó mất rồi, nhiều chuyện sẽ thay đổi. Cô đừng dính vào thì hơn."
Tôi mỉm cười. "Cảm ơn ông đã nhắc."
Ông cũng mỉm cười, quay lưng đi. Tôi nhìn theo bóng ông, lòng thầm ghi nhận: người này cười rất đều, rất đẹp, nhưng mắt không cười. Tôi nghe được ba người khóc giả ở đám tang, và Cố Chấn Quốc đứng ở hàng thứ hai là người thứ nhất.
Tôi nhớ lại cảnh ông ta khóc lúc ấy: tiếng nức nở ngân dài, nước mắt tuôn như mưa, khăn tay ướt sũng. Nhưng chiếc khăn ấy ướt từ đầu đến cuối, trong khi nước mắt thật chỉ rơi theo từng đợt. Hôm đó tôi đã nghi. Giờ tôi chắc chắn: ông ta có thứ gì đó trong túi áo, thứ cay.
Tôi uống nốt chén trà, tự nhủ: Tống Đường, mười triệu một năm không phải để mày ngồi ngắm hoa.
Đêm ấy tôi trằn trọc mãi. Tiếng ếch ngoài hồ sen rộn ràng, mùi cúc trắng len qua khe cửa. Tôi mở vali, lấy ra tấm ảnh duy nhất mình có: ảnh tập thể ở trại mồ côi, mười hai đứa trẻ đứng thành hai hàng, đứa nào cũng cười gượng. Tôi nhìn gương mặt mình năm bảy tuổi, mắt to, má hóp, bàn tay nắm chặt vạt áo, và chợt nghĩ, cô bé ấy chưa bao giờ nghĩ có ngày mình ngủ trong một căn phòng có giường lụa, và người ta sẽ thuê mình vì nước mắt của mình thật.
05
Nhiệm vụ đầu tiên đến vào ngày thứ năm.
Lão Phúc gõ cửa lúc bảy giờ tối: "Thiếu gia mời cô vào thư phòng."
Tôi mang theo hộp khăn giấy, một chai nước và tâm thế sẵn sàng. Tôi đã chuẩn bị sẵn kịch bản: nếu anh muốn tôi khóc, tôi sẽ nghĩ đến con hamster, hoặc đến bữa cơm trại hồi tám tuổi bị bạn giật mất.
Nhưng Hàn Xuyên đang ngồi bệt trên sàn thư phòng, lưng tựa tủ sách, trước mặt bày đầy ảnh cũ.
"Cô Tống." Anh không ngẩng đầu. "Ngồi xuống."
Tôi ngồi cạnh anh, cách nửa mét. Anh đưa cho tôi một tấm ảnh. Một phụ nữ trẻ mặc sườn xám xanh nhạt, ngồi bên hồ sen, ôm một cậu bé chừng chín tuổi trong lòng. Cậu bé cười toe toét, hàm răng thiếu mất hai cái.
"Mẹ tôi." Anh nói. "Và tôi."
"Anh cười rất đẹp."
"Tôi đã quên mình từng cười như thế." Anh khẽ nói. "Cô khóc đi."
Tôi: ...
"Tôi bảo cô khóc." Anh quay sang nhìn tôi, nghiêm túc đến mức tôi suýt bật cười. "Hợp đồng ghi: tại thời điểm và địa điểm do Bên A chỉ định."
"Thiếu gia, tôi đã nói tôi không khóc theo giờ."
"Tôi biết." Anh nhíu mày. "Vậy... cô cần điều kiện gì?"
Tôi thở dài. Người đàn ông này thật đáng thương mà cũng thật buồn cười, giống một đứa trẻ cầm bản hướng dẫn sử dụng cho một thứ chưa từng thấy.
"Thế này." Tôi cầm tấm ảnh, nhìn kỹ. "Anh kể cho tôi nghe về mẹ anh đi."
Anh im lặng rất lâu. Tôi tưởng anh sẽ từ chối. Nhưng rồi, rất chậm, giọng anh vang lên trong thư phòng yên tĩnh:
"Mẹ tôi tên Lâm Uyển Nhu. Bà là cô gái Tô Châu, học đàn tỳ bà. Cha tôi cưới bà vì nhà bà có hai bến tàu. Bà biết điều đó. Bà vẫn cưới." Anh dừng. "Mỗi tối bà đàn cho tôi nghe, trong thư phòng này. Bài bà thích nhất là Dương Xuân Bạch Tuyết. Bà nói: Xuyên nhi, khi con buồn thì cứ khóc, nước mắt là cách để lòng mình không bị đầy."
Giọng anh khàn dần.
"Mười tuổi, bà bệnh nặng. Tôi ngồi cạnh giường bà ba ngày ba đêm. Cha tôi chỉ đến một lần, ba phút. Ông nói với bác sĩ: cứu được thì cứu, đừng kể chi phí. Rồi ông đi họp."
Tôi nhìn gò má anh. Không có giọt nào. Chỉ có đường nét cứng lại, như đá chịu mưa quá lâu mà không vỡ.
"Bà mất lúc bốn giờ sáng. Tôi khóc. Khóc rất to." Anh nhắm mắt. "Cha tôi đứng ở cửa nhìn tôi, rồi nói: Cố gia không khóc."
Tôi không nhận ra mình đã khóc cho đến khi giọt nước mắt đầu tiên rơi xuống mu bàn tay.
Không phải thứ nước mắt chuyên nghiệp tôi vẫn bán. Không phải con hamster. Chỉ là một cô bé sáu tuổi trong trại mồ côi nào đó trong tôi đang nghe một cậu bé mười tuổi kể chuyện, và hai đứa trẻ ấy chạm vào nhau qua mười chín năm.
Hàn Xuyên mở mắt. Anh nhìn tôi chằm chằm, đôi mắt đen thẫm hơi run.
"Cô khóc."
"Tôi... không nhận phí." Tôi lau nước mắt. "Cái này không tính giờ."
"Tại sao?"
"Vì tôi không giả." Tôi nghẹn. "Tôi đã nói rồi."
Anh nhìn tôi một lúc lâu, rồi đưa tay, rất chậm, chạm vào giọt nước mắt còn đọng trên má tôi. Đầu ngón tay anh run nhẹ.
"Nó ấm." Anh thì thầm, như đang khám phá điều gì đó rất xa xưa.
"Tất nhiên nó ấm." Tôi sụt sịt. "Anh tưởng nước mắt lạnh à?"
"Tôi tưởng..." Anh dừng. "Ông ấy nói, nước mắt là thứ lạnh nhất. Vì nó rơi khi người ta yếu đuối."
"Ông ấy nói sai." Tôi nhìn thẳng vào mắt anh. "Nước mắt là thứ ấm nhất trên người. Nó là nhiệt của tim chảy ra ngoài."
Hàn Xuyên không nói gì. Nhưng tối đó, lần đầu tiên, anh để tôi ngồi bên anh đến khuya, đến lúc đèn lồng ngoài hồ sen tắt dần.
06
Sáng hôm sau, tôi đang ăn điểm tâm ở phòng ăn nhỏ thì Lão Phúc rón rén bước vào.
"Cô Tống. Có chuyện cô nên biết."
Ông đóng cửa, hạ giọng. Tôi đặt đũa xuống.
"Lão gia lúc sinh thời để lại di chúc. Sẽ được công bố vào ngày bốn mươi chín, tức tuần thất cuối." Ông nuốt khan. "Gia đình xì xào rằng lão gia để lại toàn bộ cổ phần Cố thị cho một người."
"Là Hàn Xuyên?"
"Cũng có thể là chú ba." Ông thở dài. "Ông Chấn Quốc đã quản lý chi nhánh phía nam hai mươi năm. Trong hội đồng quản trị, ông ấy có mười hai phiếu. Thiếu gia chỉ có năm."
"Vậy tại sao lão gia lại giao cho Hàn Xuyên quản lý toàn bộ tuyến vận tải hai năm trước?"
"Vì lão gia cũng nghi ngờ chú ba." Lão Phúc thì thào. "Nhưng lão gia chưa kịp nói rõ thì đã..."
Ông không nói tiếp. Tôi nhớ đến cái tin nhồi máu cơ tim bất ngờ, và nhớ nụ cười dán sẵn của Cố Chấn Quốc.
"Cô Tống." Lão Phúc nhìn thẳng tôi, đôi mắt đục mờ nhưng nghiêm túc. "Tôi trông thiếu gia từ nhỏ. Mười chín năm nay, tôi chưa thấy cậu ấy để ai ngồi cạnh trong thư phòng. Cô là người đầu tiên."
Tôi cúi xuống chén cháo, không trả lời.
"Lão gia là người không biết yêu thương." Ông tiếp. "Nhưng tôi biết một điều: ông ấy đã bí mật giữ lại một thứ."
"Thứ gì?"
"Chiếc đàn tỳ bà của phu nhân." Giọng ông nhỏ dần. "Ông cất trong phòng hành lang đông. Mười chín năm không cho ai chạm vào. Mỗi đêm ông ngồi đó một mình."
Tôi buông muỗng.
Một người đàn ông cấm con trai khóc suốt mười chín năm, nhưng đêm nào cũng ngồi trước chiếc đàn của người vợ đã mất.
Tối hôm đó, khi tôi đi ngang hành lang đông, cánh cửa khép hờ. Qua khe cửa, tôi thấy Hàn Xuyên đứng trước một chiếc đàn tỳ bà cũ, mặt đàn bọc vải đỏ sờn. Anh không chạm vào. Anh chỉ nhìn.
Tôi lùi lại, không để anh phát hiện. Về phòng, tôi nằm trên giường lụa, nhìn trần nhà, nghĩ về cái bảng giá dán ở cửa hàng cũ: Khóc thường, một trăm tệ một giờ.
Tự dưng tôi thấy, có những giọt nước mắt không bán được, mà cũng không nên bán.
Điện thoại rung lên. Tin nhắn từ số lạ.
[Cô Tống, tôi là Chấn Quốc. Mai tôi mời cô một bữa trà, chỉ hai người. Có chuyện muốn bàn, liên quan đến lợi ích của cô.]
Tôi nhìn dòng chữ rất lâu, rồi nhắn lại một chữ:
[Vâng.]
Nghề của tôi dạy tôi một điều: muốn biết người ta giả khóc thế nào, phải đến gần họ khi họ đang diễn.
07
Bữa trà với Cố Chấn Quốc diễn ra ở một quán trà kín đáo trong khu phố cổ, phòng riêng, bình gốm tím, hương trà long tỉnh.
Ông rót cho tôi, nụ cười vẫn dán trên mặt.
"Cô Tống. Tôi không vòng vo. Tôi biết cô là người khóc thuê."
Tay tôi khựng lại trên chén trà.
"Ngày tang lễ, tôi đã thuê điều tra sơ lược từng người trong đội khóc. Cô là người có tiếng khóc thật nhất, cũng là người duy nhất Hàn Xuyên để ý." Ông nghiêng đầu. "Nó thuê cô, đúng không?"
"Cố tiên sinh nói gì tôi không hiểu."
"Cô không cần giấu." Ông đặt một phong bì dày lên bàn. "Nó thuê cô bao nhiêu, tôi trả gấp đôi."
Tôi nhìn phong bì, rồi nhìn ông.
"Để làm gì ạ?"
"Rất đơn giản." Ông cười. "Hợp đồng ghi rằng cô sẽ khóc theo yêu cầu. Tôi chỉ cần cô khóc đúng lúc đúng chỗ, vào ngày công bố di chúc. Trước toàn thể hội đồng, cô quỳ trước di ảnh lão gia mà khóc rằng, Hàn Xuyên đã cướp cha mình ra khỏi nhà, đã nhốt lão gia lúc ông hấp hối, đã ép ông sửa di chúc. Cô là người ngoài, lời cô có trọng lượng. Hội đồng sẽ nghi nó."
Tôi im lặng rất lâu. Trong đầu tôi hiện lên khuôn mặt Hàn Xuyên khi anh nói nó ấm.
"Đó là vu khống."
"Đó là diễn xuất." Ông nhẹ nhàng. "Nghề của cô là diễn xuất. Mười triệu một năm cho thằng lạnh lùng ấy, hay hai mươi triệu cho một buổi diễn?"
"Cố tiên sinh." Tôi đẩy phong bì trở lại, nụ cười chuyên nghiệp nhất của tôi nở ra. "Nghề của tôi có một quy tắc. Tôi khóc cho người đã chếc, hoặc khóc thay cho người không khóc được. Tôi không khóc để hại người sống."
Nụ cười ông cứng lại một nhịp.
"Cô sẽ hối hận."
"Có thể." Tôi đứng dậy. "Nhưng ít nhất tôi hối hận mà lòng yên."
Ra khỏi quán trà, tôi lấy điện thoại ra, bấm dừng ghi âm. Cả cuộc trò chuyện, từ lời mời hối lộ đến câu hạ giá tiền, nằm gọn trong một tệp âm thanh dài mười hai phút. Tôi gửi nó cho một địa chỉ email lập sẵn, rồi mới bắt xe về Cố trạch.
Nghề khóc thuê dạy tôi cái khác: khi người ta nghĩ cô chỉ là người diễn, người ta quên rằng cô nhớ từng lời.
08
Hôm sau, tôi bắt đầu dạy Hàn Xuyên khóc.
"Thiếu gia," tôi nghiêm trang đứng trước bảng trắng mượn từ thư phòng, "đây là bài học số một."
Anh ngồi ghế đối diện, hai tay đặt trên đầu gối, vẻ mặt như đang họp hội đồng quản trị.
"Cô Tống, tôi không phải học trò."
"Anh trả tiền cho tôi, tôi trả bài cho anh." Tôi cầm bút viết lên bảng một chữ: THỞ. "Khóc không bắt đầu từ mắt, bắt đầu từ hơi thở. Anh hít vào bằng mũi, giữ hai giây, thở ra bằng miệng."
Anh làm theo, mặt không đổi sắc.
"Tốt. Bây giờ nghĩ đến một chuyện buồn."
"Tôi nghĩ rồi."
"Chuyện gì?"
"Giá cổ phiếu Cố thị quý ba giảm hai phần trăm."
Tôi nhìn anh. Anh nhìn tôi, nghiêm trang.
"Thiếu gia. Đó là chuyện lo, không phải chuyện buồn."
"Có khác nhau sao?"
"Có." Tôi bắt đầu thấy tuyệt vọng nhưng rất vui. "Chuyện lo thì óc anh tính toán, chuyện buồn thì tim anh chảy. Anh thử nghĩ đến một con vật nhỏ bị bỏ rơi."
"Tôi không có con vật nào."
"Thế thì một đứa trẻ."
"Tôi nghĩ đến rồi."
"Đứa trẻ thế nào?"
"Đứa trẻ cầm cổ phiếu."
Tôi ôm bụng cười không đứng thẳng nổi. Anh nhìn tôi cười, khóe môi khẽ nhếch, rồi nhếch hơn nữa, rồi anh quay mặt đi, hai vai khẽ rung. Tôi sững lại.
"Anh đang cười!"
"Không."
"Anh cười kìa!"
"Tôi đang... ho."
"Ho mà vai rung kiểu đó thì bác sĩ cũng không chẩn đoán nổi."
Anh quay lại, tai đỏ ửng, vẻ mặt bị bắt quả tang. Lần đầu tiên tôi thấy Diêm Vương nhỏ của giới kinh doanh Giang Nam bối rối như một cậu học sinh.
Tôi cố nén cười, quay lại bảng, viết thêm hai chữ: BÀI HAI. Dưới đó tôi vẽ một con hamster nhỏ xíu, hai mắt tròn xoe, cái đuôi cong cong. Anh nhìn bức vẽ rất lâu, nghiêm túc như đang thẩm định một bản hợp đồng.
"Đây là gì?"
"Hamster của tôi. Tên nó là Bánh Bao."
"Nó chếc thế nào?"
"Chết vì lạnh." Tôi hít mũi. "Trong lòng bàn tay tôi."
Anh im lặng. Rồi anh đứng dậy, đi đến góc phòng, lấy chiếc chăn mỏng đắp lên vai tôi mà không nói một lời. Tôi ngẩn người. Người đàn ông này không biết khóc, nhưng biết đắp chăn cho một con hamster đã chếc sáu năm trước trong ký ức của tôi.
"Bài hai," tôi nói khẽ, "là học cách để người khác chạm vào mình."
"Tôi đã chạm."
"Chăn thôi. Chưa tính."
Khóe môi anh lại nhếch lên. Tôi bắt đầu nghĩ: nếu có một bảng giá cho nụ cười của Cố Hàn Xuyên, chắc chắn nó đắt hơn cổ phiếu Cố thị.
Hai tuần sau, chúng tôi đã có thói quen. Mỗi tối bảy giờ, bài học khóc. Tôi dạy anh thở, dạy anh nhớ, dạy anh để cho cơ thể làm việc thay lý trí. Anh học nghiêm túc đến buồn cười: ghi chép, đặt câu hỏi, thậm chí còn kẻ bảng tiến độ trên máy tính. Mỗi lần anh chạm gần đến ngưỡng, cổ họng nghẹn lại, mắt đỏ hoe, rồi bỗng nhiên anh khựng, như có một bàn tay vô hình đóng sầm cánh cửa. Anh ngẩng đầu, ánh mắt trống rỗng và tức giận với chính mình.
"Không được."
"Không sao."
"Mười chín năm," anh nghiến răng, "tôi đã khóa nó quá chặt. Tôi không tìm thấy chìa."
Tôi cầm lấy bàn tay anh, đặt lên ngực mình, nơi nhịp tim tôi đang đập thình thịch.
"Không cần tìm chìa. Anh không cần phải khóc trong một buổi." Tôi nói nhỏ. "Tôi có cả đời để đợi. Hợp đồng ghi rõ mà."
Anh nhìn tôi rất lâu. Bàn tay anh nằm yên trên ngực tôi, ấm, hơi run.
"Tống Đường."
Lần đầu tiên anh gọi tên tôi, không phải cô Tống.
"Dạ."
"Tôi không muốn cô ở lại vì hợp đồng."
Tim tôi hẫng một nhịp. Đúng lúc ấy, cửa thư phòng bật mở. Lão Phúc đứng ở ngưỡng cửa, mặt tái mét, tay run run cầm điện thoại.
"Thiếu gia. Có tin nóng. Trên mạng, họ đã đăng."
09
Hot search số một của Tô Châu sáng hôm ấy: Cố gia thuê người khóc cho thiếu gia?
Bài viết đăng lúc sáu giờ sáng từ tài khoản marketing nổi tiếng, kèm bản photo hợp đồng hai trang của chúng tôi. Tên tôi, tên Hàn Xuyên, khoản thù lao mười triệu tệ, điều khoản bảo mật, tất cả bị chụp rõ, ngay cả chữ ký của tôi. Tiêu đề giật gân: Con trai ông trùm Cố bỏ mười triệu thuê gái khóc thuê, đến cha chếc cũng không rơi nước mắt, đúng là máu lạnh!
Bình luận tràn ngập:
[Trời, đúng là con nhà giàu.]
[Cha chếc còn phải thuê người khóc hộ?]
[Hợp đồng hai trang mà mười triệu tệ, nuôi tình nhân à?]
[Cô gái này là người yêu ổng hay người làm thuê vậy?]
Tôi đọc đến đâu, lạnh sống lưng đến đó. Cái hợp đồng này, tôi đã ký ở thư phòng, chỉ có Hàn Xuyên và tôi có bản. Ai đã chụp lại?
"Tôi xin lỗi." Lão Phúc nói, giọng nghẹn. "Bản sao nằm trong két sắt của thiếu gia, nhưng tôi thấy... ông Chấn Quốc đã vào thư phòng đêm hôm qua."
Hàn Xuyên đứng bất động trước màn hình, mặt vô cảm. Nhưng tôi thấy tay anh siết chặt đến nỗi gân xanh nổi lên.
"Hội đồng quản trị sẽ họp lúc mười giờ." Anh nói đều đều. "Chú ba gọi họp khẩn."
Chín giờ rưỡi, tôi đứng trước gương, búi tóc gọn, mặc bộ váy đen đơn giản, rồi đi theo anh vào phòng họp.
Phòng họp hội đồng quản trị Cố thị ở tầng mười tám, bàn dài hình bầu dục, mười bảy thành viên ngồi kín. Chủ trì là bà Cố Chấn Vân, cô cả của gia tộc, bảy mươi tuổi, tóc bạc búi cao, mắt sắc như dao. Cố Chấn Quốc ngồi bên phải, vẻ mặt xót xa giả dối đã dàn sẵn.
"Hàn Xuyên." Bà Chấn Vân cất giọng. "Cháu có thừa nhận hợp đồng này?"
"Con thừa nhận."
Cả phòng xôn xao. Chấn Quốc thở dài, lắc đầu, đưa khăn lên chấm khóe mắt. Tôi nghe mùi cay thoang thoảng: tinh chất hành.
"Thật không ngờ." Ông nức nở. "Cha mất chưa đầy bảy tuần, cháu đã bỏ mười triệu thuê người khóc hộ. Cháu có còn chút hiếu nào không? Anh Sơn dưới suối vàng mà thấy, anh ấy sẽ đau lòng biết bao!"
Một số thành viên gật gù. Có người thì thầm: "Quá đáng."
Hàn Xuyên đứng yên, không biện giải, vẫn khuôn mặt đá. Tôi biết nếu anh cứ im, họ sẽ coi đó là thừa nhận. Họ sẽ nhìn anh như con quái vật máu lạnh mà cha anh đã dạy anh trở thành.
Tôi bước lên một bước.
"Thưa các vị."
Mười bảy ánh mắt quay sang tôi.
"Tôi là Tống Đường. Người ký hợp đồng ấy, người khóc thuê." Tôi cúi đầu nghiêm trang. "Tôi xin phép hỏi một câu. Trong số các vị, ai đã từng thuê người khóc ở đám tang cha mẹ, ông bà, hay người thân?"
Im lặng. Vài người cúi mặt.
"Khóc thuê là một nghề có từ hơn hai nghìn năm ở Trung Quốc, được ghi vào sách từ thời Hán." Tôi nói rõ ràng. "Nó không phải để lừa người ta rằng người sống đau lòng. Nó là để thay mặt người không khóc được mà cất tiếng. Nhà họ Cố thuê tám đội khóc cho tang lễ lão gia. Hàn Xuyên không thuê tôi để diễn cho các vị xem."
"Vậy anh ta thuê để làm gì?" Có người hỏi.
Tôi hít một hơi. Tôi nhìn thẳng vào Chấn Quốc, rồi mở điện thoại, đặt chiếc loa nhỏ lên bàn.
"Để làm gì, tôi xin nhường tiếng nói cho một người khác."
Tôi nhấn phát. Giọng Cố Chấn Quốc vang khắp phòng họp, rõ ràng như pha lê: "Nó thuê cô bao nhiêu, tôi trả gấp đôi... Cô quỳ trước di ảnh lão gia mà khóc rằng Hàn Xuyên đã nhốt lão gia lúc ông hấp hối, đã ép ông sửa di chúc..."
Đoạn ghi âm dài ba phút. Khi nó kết thúc, trong phòng không ai thở.
Mặt Chấn Quốc từ đỏ chuyển trắng, rồi xám. Khăn trên tay ông rơi xuống sàn.
"Đó là... ghép giọng!" Ông lắp bắp. "Con nhỏ này lừa đảo!"
"Chú ba." Hàn Xuyên lên tiếng, lần đầu tiên, giọng trầm và lạnh. "Chú còn gì để nói?"
Bà Chấn Vân gõ cây trượng xuống sàn đá, tiếng vang như sấm.
"Tan họp." Bà tuyên bố. "Quyết định cuối cùng sẽ để đến ngày bốn mươi chín, khi di chúc được công bố."
10
Bốn mươi chín ngày, tính từ hôm lão gia qua đời, còn lại sáu ngày.
Sau cuộc họp, Cố Chấn Quốc không phản công ngay. Ông ta biến mất ba ngày, rồi bất ngờ xuất hiện với một đội hình rất đáng gờm: mười tám người họ hàng xa, hai luật sư, một thầy tướng số, và cả một đội khóc thuê chuyên nghiệp thuê từ Thượng Hải về.
Lão Phúc đưa tin, mặt tái đi: "Ông ấy tuyên bố sẽ tổ chức lễ tuần thất cuối thật long trọng. Ai khóc thật nhất, ai thương lão gia nhất, thì di chúc hẳn sẽ nghiêng về người đó."
"Di chúc ghi vậy sao?" Tôi hỏi.
"Chưa ai thấy nội dung." Ông nuốt khan. "Nhưng tin đồn nói câu đầu tiên là: Ta để lại tất cả cho đứa nào còn biết khóc."
Tôi và Hàn Xuyên nhìn nhau.
Đứa nào còn biết khóc. Câu nói ấy của một ông già từng nhốt con trai ba ngày vì dám khóc.
"Ông ấy đang chơi đòn bẩy." Hàn Xuyên nói bình thản, tay xoay xoay cây bút. "Biết tôi không khóc được, nên bày một cuộc thi khóc. Ai khóc nhiều hơn thì thắng."
"Nhưng đó là di chúc thật của lão gia?"
"Không rõ." Anh nhíu mày. "Cha tôi không bao giờ viết một câu nào vô nghĩa. Nếu có câu đó, nó phải có lý do."
Tôi ngồi xuống bên cạnh anh, cầm tờ giấy ghi chép của anh, nét chữ ngay ngắn và lạnh lẽo.
"Hàn Xuyên."
Anh ngẩng đầu, thoáng ngạc nhiên. Tôi vừa bỏ chữ "thiếu gia" từ lúc nào không hay.
"Anh có chắc cha anh ghét việc anh khóc?"
"Ông ấy đã nói rõ."
"Ông ấy nói với cậu bé mười tuổi." Tôi chống cằm. "Nhưng một người đàn ông mỗi đêm ngồi trước đàn tỳ bà của vợ mười chín năm, người ấy có thật sự ghét nước mắt không?"
Anh im lặng. Ánh mắt anh chuyển sang cửa sổ, nơi bờ hồ sen đang rụng lá.
"Tôi muốn lên phòng hành lang đông." Anh nói. "Với cô."
Tối đó, lần đầu tiên, anh dắt tôi vào phòng của lão gia.
Căn phòng nhỏ hơn tôi tưởng. Một chiếc giường đơn, một cái bàn gỗ lim, một giá sách, và giữa phòng là chiếc đàn tỳ bà bọc vải đỏ, đặt trên giá gỗ chạm khắc. Hàn Xuyên đứng trước nó rất lâu. Rồi anh vươn tay, chạm vào lớp vải.
Dưới lớp vải, thân đàn phủ bụi mỏng. Nhưng phần đáy đàn, chỗ gần dây nhất, sạch như bị lau mỗi ngày.
"Cha tôi lau nó." Giọng anh khàn đi.
Tôi lật nhẹ chiếc đàn. Ở đáy, một nắp gỗ nhỏ khớp rất khít với thân đàn, khó nhận ra nếu không nhìn kỹ. Tôi dùng móng tay cạy nhẹ. Nắp bật ra.
Bên trong có hai món: một chiếc băng cassette nhỏ đã ố vàng, và một phong thư viết bằng nét chữ già nua, tay run.
Trên phong bì ghi hai chữ: Gửi Xuyên.
11
Hàn Xuyên không mở thư ngay.
Anh cầm phong bì, đứng yên giữa căn phòng. Tôi đứng cách anh hai bước, không dám động.
"Tống Đường." Anh khẽ gọi. "Cô có thể ở lại không?"
"Tất nhiên."
"Tôi nhờ cô đọc cùng tôi."
Tôi gật. Anh ngồi xuống mép giường, tôi ngồi cạnh. Anh bóc phong thư. Tờ giấy bên trong dùng loại giấy Tuyên Thành, chữ viết bằng bút lông, nét chữ run rẩy của người ốm.
Anh đọc thành tiếng, giọng đều đều, nhưng tôi nghe được từng nhịp thở của anh đang vỡ vụn.
Xuyên nhi. Khi con đọc thư này, cha đã không còn. Cha không giỏi nói. Cha chỉ giỏi làm những điều sai.
Mười chín năm trước, cha sợ. Mẹ con đi rồi, cha không biết làm gì với nỗi đau. Cha thấy con khóc, và cha thấy chính mình trong nước mắt của con. Cha không chịu nổi. Cha nghĩ nếu dạy con không khóc, cả hai cha con sẽ không đau nữa. Cha sai. Sai suốt đời.
Cha thấy con lớn lên thành người không biết khóc, và cha biết đó là tội của cha. Nhiều đêm cha ngồi trước đàn của mẹ con, muốn bước sang phòng con, muốn nói: cha xin lỗi. Nhưng cha đã quen im lặng. Cha là kẻ hèn.
Cha để lại cho con tất cả. Không phải cổ phần, không phải bến tàu. Cha để lại cho con cái cha không bao giờ dám cho con: quyền được khóc.
Trong thư còn chiếc băng thứ hai. Cha thu năm ngoái, khi cha biết tim cha yếu. Con nghe khi con sẵn sàng. Đừng nghe sớm.
Tờ giấy rơi khỏi tay anh.
Hàn Xuyên ngồi bất động. Tôi đưa tay nắm lấy tay anh. Bàn tay anh lạnh như băng.
"Anh có muốn nghe băng ngay không?" Tôi hỏi khẽ.
"Chưa." Anh lắc đầu. "Còn sáu ngày. Tôi muốn nghe trước tất cả mọi người, nhưng tôi sợ nếu nghe một mình, tôi sẽ lại khóa cánh cửa ấy."
"Vậy chúng ta sẽ nghe vào đúng ngày tuần thất cuối." Tôi nói. "Trước linh vị cha anh. Trước toàn bộ họ hàng."
Anh quay sang nhìn tôi, hàng mi dài hơi ướt. Không có giọt nào rơi, nhưng khóe mắt anh ửng đỏ, rất mỏng, như mặt hồ sắp gợn sóng.
"Tại sao cô tốt với tôi?"
"Vì tôi là người khóc của anh." Tôi mỉm cười. "Hợp đồng mà."
"Tống Đường." Anh nhìn tôi, nghiêm túc. "Tôi hủy hợp đồng."
Tim tôi chìm xuống. "Anh nói gì?"
"Tôi hủy." Giọng anh khàn nhưng rất vững. "Vì tôi không muốn cô ở bên tôi như một nhân viên. Tôi muốn cô ở bên tôi vì cô muốn."
Căn phòng im lặng. Gió lùa qua khe cửa sổ, làm rung nhẹ dây đàn tỳ bà, một âm thanh rất khẽ, như lời thở dài của người đã đi xa.
"Hàn Xuyên." Tôi nói, giọng run. "Tôi không còn khóc theo hợp đồng từ lâu rồi."
"Tôi biết."
"Ở đám tang, tôi khóc vì nghề. Nhưng đêm anh kể về mẹ anh, tôi khóc vì anh."
Anh không nói gì. Anh đưa tay vuốt tóc tôi, đầu ngón tay run rẩy. Rồi anh cúi xuống, hôn lên trán tôi, nhẹ như sợ làm vỡ.
"Anh cũng muốn khóc vì em." Anh thì thầm, lần đầu tiên xưng anh với tôi. "Nhưng anh không biết cách."
"Không sao." Tôi nghẹn, dụi mặt vào ngực anh. "Em khóc trước. Em khóc cho cả hai."
Anh siết tôi trong vòng tay. Cả căn phòng chỉ còn tiếng tim anh đập, chậm rãi, nặng nề, như tiếng trống từ một nơi rất sâu. Đêm ấy chúng tôi ngồi rất lâu bên chiếc đàn tỳ bà. Đến khi đèn hành lang tắt hết, anh bế tôi về phòng anh, và ngọn nến trên bàn tắt trước khi tôi kịp nghe anh thì thầm điều gì đó rất khẽ, rất gần tai, có tên tôi.
Sáng sau, khi ánh nắng rọi vào, tôi nhận ra mình đã gọi anh là "anh" cả đêm.
12
Năm ngày tiếp theo, chúng tôi không nói với ai.
Trong thời gian ấy, mọi chuyện diễn ra như một ván cờ ngầm. Chấn Quốc tăng tốc: ông ta đưa đội khóc thuê Thượng Hải về ở lại Cố trạch, tổ chức diễn tập hàng đêm ở sảnh chính. Tiếng khóc vọng khắp ngôi nhà từ tám giờ tối đến mười hai giờ khuya, ai oán và đều đặn như một đoàn kịch hát.
"Nghe giả không chịu được." Tôi nằm trong vòng tay Hàn Xuyên, bịt tai. "Kia là nhịp hai, nhịp hai là kiểu khóc ba lần hít một lần thở. Người khóc thật không bao giờ đều thế."
"Em có thể bóc mẽ họ."
"Em chờ đúng lúc." Tôi nháy mắt. "Em cũng có khán giả riêng."
Khán giả ấy là Lão Phúc. Chiều ngày thứ ba, ông gõ cửa phòng tôi, tay ôm một cuốn sổ cũ nát.
"Cô Tống. Tôi giữ nó mười năm. Lão gia từng bảo tôi: nếu có ngày ông không còn, hãy đưa cho người nào đứng cạnh Xuyên nhi."
Tôi mở sổ. Đó là sổ kế toán chi nhánh phía nam, ghi chép viết tay của lão gia, từng dòng số liệu bị khoanh đỏ. Dòng đầu tiên: Chuyển tiền vào tài khoản ngoài sổ, tám triệu. Dòng thứ hai: Chuyển tiền, mười hai triệu. Tổng cộng nhiều năm, tám mươi bảy triệu tệ.
Bên lề, nét chữ của lão gia, bút lông run run: Chấn Quốc, ta cho em thêm một năm để tự thú.
Tôi nhìn Lão Phúc. Ông gật đầu.
"Lão gia biết chú ba tham ô. Nhưng ông vẫn muốn nhịn vì tình huynh đệ. Ông chếc trước khi kịp dứt khoát."
"Cái chếc đó..." Tôi ngập ngừng.
"Bác sĩ nói nhồi máu cơ tim." Ông nói chậm. "Chỉ là, trước đêm lão gia mất, chú ba mang đến một bát canh sâm."
Tôi rùng mình. "Ông ta..."
"Không có bằng chứng." Ông thở dài. "Nhưng tôi đã giữ lại cái bát."
Lão Phúc rút từ trong áo một túi vải. Bên trong là chiếc bát sứ men xanh, đáy còn cặn nâu. Tôi nhìn nó rất lâu, rồi nhắn cho Hạ Lâm, người bạn pháp y tôi quen từ thời đi khóc thuê ở bệnh viện.
Kết quả có sau ba ngày, đúng sáng ngày bốn mươi tám. Hạ Lâm gửi tin nhắn:
[Đường, cặn trong bát chứa nồng độ digoxin gấp bốn lần liều điều trị. Người bị bệnh tim dùng cái này có thể ngưng tim trong vài giờ. Báo công an đi.]
Tôi cầm điện thoại, tay lạnh toát, và chạy xuống thư phòng tìm Hàn Xuyên.
Hành lang dài hun hút, đèn lồng trắng đung đưa. Mỗi bước chân tôi vang lên trên nền gỗ như tiếng trống nhỏ. Từ sảnh chính, tiếng đội khóc thuê Thượng Hải vẫn đều đều ê a, nhịp hai, nhịp hai. Tôi nghĩ đến lão gia nằm trong chiếc quan tài bảy mươi hai tuổi, cô độc, mười chín năm ngồi trước một chiếc đàn, và cuối cùng chếc vì bát canh của chính người em mình đã tha thứ.
Anh đứng bên cửa sổ, nhìn hồ sen, áo vest đã cài. Nghe xong, anh quay lại, gương mặt vẫn bình tĩnh, chỉ có cổ họng khẽ chuyển động.
"Cha tôi bị đầu độc."
"Có thể."
"Chú ba." Anh nói từng chữ, và tôi thấy khóe mắt anh đỏ lên. "Người cha tôi tha thứ suốt mười năm."
Tôi bước đến, nắm chặt tay anh.
"Ngày mai." Tôi nói. "Chúng ta dùng đúng ngày ông ta chọn."
Anh quay sang tôi, đôi mắt đen thẫm có thứ ánh sáng tôi chưa từng thấy: không phải lạnh, mà là sắc, như lưỡi dao vừa được mài.
"Đúng." Anh nói. "Em khóc cho cả hai. Còn anh sẽ nghe cho cả hai."
13
Lễ tuần thất cuối của ông Cố Chấn Sơn được tổ chức ở đại sảnh Cố trạch từ sáng sớm.
Hàng trăm người đến dự: họ hàng, đối tác, thành viên hội đồng quản trị, phóng viên được mời vào quay một góc. Giữa sảnh dựng linh đài trắng, di ảnh lão gia đặt trên cao, hương khói nghi ngút. Phía dưới là mười tám người họ hàng của Chấn Quốc mặc đồ tang, quỳ thành hàng, và đội khóc thuê Thượng Hải mười hai người đứng hai bên, sẵn sàng.
Hàn Xuyên đứng đầu hàng, vest đen, băng tang. Tôi đứng sau anh nửa bước, váy đen, tóc búi thấp.
Lão Phúc len đến cạnh tôi, thì thầm: "Cô Tống, mọi thứ đã sẵn sàng. Công an đợi ngoài cổng, luật sư Chu giữ bản di chúc, máy phát băng giấu sau linh đài." Tôi gật nhẹ. Bàn tay buông bên người của Hàn Xuyên khẽ run. Tôi lén đưa tay nắm lấy ngón út của anh, chỉ một giây, dưới tay áo tang rộng. Anh siết lại, rất khẽ, như một lời đáp.
Phía trước, bà Chấn Vân ngồi ghế danh dự, đôi mắt sắc quét qua từng người trong sảnh, dừng lại một nhịp ở chỗ tôi và Hàn Xuyên đứng, như thể bà đã đoán trước hết thảy.
Luật sư Chu, người đại diện lập di chúc, bước lên bục, mở túi hồ sơ niêm phong. Cả sảnh nín thở.
"Trước khi công bố, theo yêu cầu của người lập di chúc, chúng ta thực hiện nghi thức tưởng niệm." Ông nói. "Mời gia quyến khóc tế."
Chấn Quốc bước lên trước. Ông ta quỳ xuống, đặt hai tay lên nền gạch, và cất tiếng khóc.
Tiếng khóc của ông thật sự đẹp. Trầm, ai oán, ngân dài, từng tiếng nghẹn kèm một cú nấc đúng lúc, nước mắt chảy ròng ròng. Mười tám người sau lưng nối theo, rồi đội khóc thuê Thượng Hải hòa vào, cả sảnh vang lên như một dàn đồng ca. Có người xúc động rơi nước mắt thật. Một vài phóng viên hạ máy quay xuống.
Tôi nhìn Chấn Quốc, mũi hơi nhăn.
Mùi hành.
Tôi bước lên một bước, giọng không to, nhưng trong sảnh yên tĩnh vì tiếng khóc đồng loạt, nó vang rõ.
"Cố tiên sinh. Trong túi áo bên trái của ông có một củ hành tây cắt đôi và một lọ tinh dầu ớt."
Tiếng khóc tắt phụt. Chấn Quốc quay phắt lại, mặt lộ rõ hoảng loạn.
"Cô nói bậy gì thế?"
"Tôi làm nghề này sáu năm." Tôi bình thản. "Người khóc thật, nước mắt chảy từ khóe trong ra, mắt đỏ từ trong. Người khóc bằng hành, mắt đỏ từ viền ngoài, và chảy cả hai mắt đều tăm tắp như vòi nước. Ông Cố, mắt ông đỏ viền ngoài."
"Vu khống!"
"Ông có thể cho kiểm tra túi áo."
Hàn Xuyên bước lên, đứng cạnh tôi. Anh không nói. Anh chỉ nhìn Chấn Quốc, một cái nhìn lạnh đến mức ông ta lùi nửa bước.
Bà Chấn Vân gõ trượng xuống sàn. "Lão Phúc, kiểm tra."
Lão Phúc bước đến, lần vào túi áo bên trái của Chấn Quốc. Ông ta giằng ra, nhưng hai vệ sĩ đã giữ chặt hai tay. Lão Phúc rút ra một củ hành tây cắt đôi, nửa còn ẩm, và một lọ tinh dầu nhỏ. Ông giơ lên cho cả sảnh nhìn thấy.
Tiếng xì xào dậy lên như sóng. Phóng viên giơ máy quay lên lại.
"Chuyện này..." Chấn Quốc lắp bắp. "Tôi... tôi bị dị ứng! Là thuốc nhỏ mắt!"
"Vậy thuốc nhỏ mắt để làm gì với bát canh sâm?" Hàn Xuyên nói.
Cả sảnh im phăng phắc.
Hàn Xuyên rút từ trong áo một tập hồ sơ. Anh đặt lên bàn của luật sư Chu: cuốn sổ kế toán của lão gia, kết quả xét nghiệm cặn canh, bản ghi âm cuộc "mua chuộc" tôi tại quán trà.
"Xin hội đồng xem." Anh nói. "Tám mươi bảy triệu tệ chuyển ngoài sổ trong mười năm. Digoxin gấp bốn lần liều điều trị trong bát canh đêm trước ngày cha tôi mất. Và một lời mời hối lộ nhằm vu khống chính cháu ruột."
Gương mặt Chấn Quốc trắng bệch. Ông ta nhìn quanh. Không ai nhìn ông. Mười tám người họ hàng sau lưng ông đã âm thầm lùi ra xa.
"Hàn Xuyên." Giọng ông run. "Là chú cháu mình, còn tình..."
"Chú." Anh cắt lời. "Cha tôi cho chú thêm một năm để tự thú. Chú dùng năm đó để đầu độc ông."
Hai vệ sĩ giữ ông ta. Bên ngoài sảnh, tiếng còi xe cảnh sát vang lên. Luật sư Chu đã báo công an từ đêm qua.
14
Khi chú ba bị dẫn ra khỏi đại sảnh, không khí lặng như tờ.
Tôi đứng bên cạnh Hàn Xuyên, thấy người anh cứng đờ. Đúng lúc ấy, luật sư Chu hắng giọng, giơ tờ di chúc lên.
"Bây giờ, xin công bố nội dung di chúc của ông Cố Chấn Sơn."
Ông đọc, giọng chậm rãi. Phần tài sản, phần cổ phần, phần bến tàu, tất cả được chia rõ ràng. Rồi đến dòng cuối cùng, ông dừng lại một nhịp, cẩn thận đọc từng chữ:
"Ta để lại toàn bộ cho đứa nào còn biết khóc. Nếu không có đứa nào, hãy để lại cho đứa nào còn dám học khóc."
Cả sảnh xôn xao.
"Cha tôi," Hàn Xuyên khẽ nói, "đã biết tôi không khóc được."
"Anh ấy biết." Tôi nắm tay anh. "Nên mới viết thêm câu sau."
Anh quay sang tôi. Trong mắt anh, lớp băng mười chín năm đã bắt đầu nứt toàn bộ.
"Em có mang theo cái băng không?"
Tôi lôi từ túi váy chiếc cassette nhỏ. Lão Phúc đã chuẩn bị sẵn máy phát đặt trên linh đài. Hàn Xuyên bước lên, đặt băng vào, ngón tay anh run lên một chút, rồi anh bấm nút.
Tiếng rè rè. Rồi một giọng già nua, khàn khàn, rất khác giọng nghiêm nghị mười chín năm trước.
"Xuyên nhi. Là cha đây."
Cả sảnh nín lặng.
"Con nghe băng này, nghĩa là cha đã đi. Cha không giỏi nói chuyện, nên cha để băng nói thay." Tiếng ho khan, rồi giọng ông tiếp tục, mỏng và run. "Cha xin lỗi con. Mười chín năm trước, cha đứng ở cửa nhìn con khóc, và cha thấy mình bất lực. Cha không dám khóc cùng con. Nên cha bắt con đừng khóc, để cha khỏi phải thấy nỗi đau của chính mình."
Tay Hàn Xuyên chạm lên mép linh đài, siết chặt.
"Cha có một điều muốn nói, nói lần đầu và cũng là lần cuối. Con trai ngoan của cha. Cha tự hào về con. Cha chưa bao giờ nói. Cha không xứng làm cha con. Xuyên nhi, khóc đi con. Khóc cho mẹ con. Khóc cho cha. Khóc cho cả hai chúng ta. Cố gia không cấm khóc. Cha cấm sai."
Tiếng băng dừng.
Bên trong sảnh không ai nói một lời. Chỉ có tiếng hương cháy lách tách. Tôi nhìn Hàn Xuyên. Anh đứng bất động, hai vai thẳng như thương, mặt đối diện di ảnh. Không biểu cảm, không động đậy, đôi mắt mở to.
Rồi tôi thấy nó.
Một giọt nước mắt, rất nhỏ, trượt ra khỏi khóe mắt phải của anh, chậm rãi lăn xuống gò má, rơi xuống mu bàn tay đặt trên linh đài.
Anh nhìn xuống bàn tay, nhìn giọt nước ấy rất lâu như nhìn một vật lạ.
"Nó ấm." Anh nói khẽ.
Rồi anh sụp xuống.
Không phải ngã. Anh quỳ xuống trước di ảnh cha, hai tay ôm mặt, và tiếng khóc bật ra từ lồng ngực, khàn, vỡ, to, không giống tiếng khóc nào tôi từng nghe, và tôi đã nghe năm trăm hai mươi ba đám tang. Đó là tiếng khóc của một cậu bé mười tuổi đã nhịn mười chín năm, giờ mới được phép nấc lên.
Tôi quỳ xuống cạnh anh, ôm lấy vai anh. Tôi không khóc theo hợp đồng, không khóc theo giờ. Nước mắt tôi tự trào ra, hòa vào hơi thở anh, chảy ướt cả cổ áo vest.
Xung quanh, cả đại sảnh Cố gia lặng im. Bà Chấn Vân lấy khăn chấm mắt. Lão Phúc quay mặt đi, vai run. Một phóng viên trẻ hạ máy quay xuống, tự nhiên thấy mình đang khóc.
"Em khóc cho anh." Tôi thì thầm vào tai anh. "Anh cứ khóc đi. Em ở đây."
"Đường." Anh nghẹn. "Cảm ơn em."
"Đừng cảm ơn." Tôi vuốt lưng anh. "Đây là nghề của em mà."
Anh bật cười giữa nước mắt, một tiếng cười vỡ vụn, rồi lại khóc.
Ba tháng sau, phiên tòa kết án Cố Chấn Quốc mười lăm năm tù vì tội giếc người chưa đạt kết hợp tham ô tài sản và lừa đảo. Hội đồng quản trị nhất trí bầu Hàn Xuyên làm chủ tịch, với mười bảy phiếu thuận và không phiếu chống. Anh tuyên bố ngay trong phiên họp đầu tiên một quy định mới của tập đoàn: nghỉ phép có lương, không giới hạn, khi nhân viên có tang sự.
Chủ nhật đầu tiên sau phiên tòa, anh dắt tôi ra nghĩa trang ngoại ô, nơi mẹ anh nằm bên cạnh cha. Anh đặt một bó cúc trắng, rồi ngồi xuống bãi cỏ trước bia mộ, ngồi rất lâu.
"Mẹ," anh nói, giọng bình thản mà mắt đã đỏ, "con khóc rồi. Con khóc nhiều lắm. Mẹ đừng lo."
Gió thổi qua rừng thông, hoa cúc lay nhẹ. Tôi ngồi cạnh anh, không nói gì. Một lúc sau anh nghiêng đầu tựa lên vai tôi, và tôi cảm thấy chiếc áo mình ấm dần. Anh khóc rất lặng, rất lâu, như con sông cuối cùng cũng được mở cửa ra biển. Tôi không đưa khăn giấy. Tôi chỉ để anh khóc, vì tôi hiểu, có những giọt nước mắt không cần ai lau, chỉ cần ai đó ngồi cạnh.
15
Một năm sau, mùa hoa sen nở rộ ở hồ Cố trạch, tôi mặc váy cưới đỏ truyền thống, ngồi giữa sân trước khách khứa.
Đám cưới tổ chức theo nghi thức Giang Nam xưa: đèn lồng đỏ thay đèn lồng trắng, lụa đỏ phủ khắp hành lang, tiếng đàn tỳ bà du dương vọng ra từ phòng hành lang đông. Hàn Xuyên đã mời một nghệ nhân đàn lại chiếc đàn của mẹ anh, bài Dương Xuân Bạch Tuyết, lần đầu vang lên sau hai mươi năm.
Anh mặc áo cưới đỏ, đẹp đến mức tôi quên cả hít thở. Khi anh nắm tay tôi bước qua cổng, tiếng pháo nổ giòn tan.
Lão Phúc đứng ở góc sân, nước mắt chảy dài, vừa lau vừa cười. Bà Chấn Vân ngồi ghế danh dự, cây trượng chống bên cạnh, môi cong cong. Cả đội khóc thuê ngày xưa của tôi, đủ mười hai chị em, ngồi kín hai bàn, tay cầm khăn tay, vì lần đầu tiên trong đời họ được đi dự đám cưới thay vì đám tang.
Sau lễ, trong tiệc, MC mời cô dâu chú rể cắt bánh. Tôi vừa cầm dao, Hàn Xuyên đã ghé tai tôi.
"Vợ."
"Hửm?"
"Em có tính tiền cho đám cưới này không?"
Tôi ngoái lại, cười. "Tính chứ. Bảng giá đây."
Tôi rút từ tay áo tờ giấy đỏ viết bút lông, cái bảng giá cũ của tiệm khóc thuê, dán lên bàn tiệc. Khóc thường, một trăm tệ một giờ. Khóc đau thương, một trăm năm mươi tệ. Khóc quỵ ngất, thêm hai trăm tệ. Tôi lấy bút lông, gạch sạch cả bảng, rồi viết ở dưới một dòng mới:
Khóc vì chồng: miễn phí, suốt đời.
Anh đọc, mắt đỏ hoe. Anh quay mặt đi, nhưng tôi đã thấy giọt nước mắt đầu tiên lăn xuống, rồi giọt thứ hai, giọt thứ ba. Không còn là cậu bé bị khóa chặt, không còn Diêm Vương nhỏ. Chỉ là chồng tôi, khóc giữa tiệc cưới của chính mình, trước hơn ba trăm vị khách.
"Chồng khóc rồi." Tôi nhẹ nhàng lau mắt cho anh bằng ngón tay cái. "Đây là khóc buồn hay khóc vui? Em cần biết để tính phí."
"Khóc vui." Anh cười, giọng nghẹn. "Còn tính phí thì anh trả."
"Trả bao nhiêu?"
"Cả đời." Anh nắm tay tôi, đặt lên ngực anh, nơi trái tim đang đập thình thịch. "Vợ à, anh cũng cần một người khóc vì anh. Và anh sẽ khóc vì em mỗi ngày, để công bằng."
Tôi bật cười, vòng tay ôm lấy cổ anh. Ngoài sân, tiếng đàn tỳ bà vẫn vang, hoa sen nở thơm cả hồ. Khắp nơi là đèn lồng đỏ, tiếng cười và nước mắt hòa vào nhau.
Đêm tân hôn, anh bế tôi qua ngưỡng cửa phòng cưới, thì thầm bên tai:
"Em là người khóc của anh."
"Còn anh?"
"Anh là người em khóc cả đời."
Cánh cửa khép lại, ngọn nến đỏ tắt trước khi tôi kịp trả lời. Sáng hôm sau, trên chiếc bàn trang điểm, bên cạnh tờ bảng giá đỏ, có thêm một tờ hợp đồng hai trang, chữ ký của chúng tôi nằm cạnh nhau. Điều khoản duy nhất: Bên A và Bên B cùng khóc, cùng cười, không có ngày hết hạn.
(Hết)