Bốn Mươi Lần Vẽ Trộm, Một Đêm Bị Bắt Quả Tang – Chương 1

Truyện: Bốn Mươi Lần Vẽ Trộm, Một Đêm Bị Bắt Quả Tang

Tôi là họa sĩ, và trong ngăn kéo luôn có một tập tranh chưa từng cho ai xem: hơn bốn mươi bản phác thảo về cùng một người đàn ông.

Hôm nay chồng tôi, kiến trúc sư Giang Tụng, tình cờ lục thấy.

Anh trải tranh khắp giường, ngón tay chạm lên từng nét vẽ: bờ vai, bàn tay, cổ áo, đường quai hàm.

"Vẽ chi tiết như vậy, chắc nhìn rất kỹ."

Tôi đỏ mặt: "Chỉ là người mẫu tưởng tượng thôi."

Anh bật cười, giọng khàn khàn đầy nguy hiểm:

"Tưởng tượng mà vẽ được nốt ruồi dưới xương quai xanh của anh? Em nhìn thấy ở đâu?"

Anh kéo áo sơ mi xuống, để lộ đúng chỗ đó, cúi xuống thì thầm:

"Đêm nay vẽ lại bản thật đi. Anh làm mẫu."

01

Tôi là họa sĩ, và trong ngăn kéo luôn có một tập tranh chưa từng cho ai xem: hơn bốn mươi bản phác thảo về cùng một người đàn ông.

Ngăn kéo ấy nằm dưới cùng của chiếc bàn vẽ trong phòng làm việc, phủ một lớp giấy kraft, khóa bằng ổ khóa nhỏ mà chìa tôi giấu trong hộp bút chì màu. Sáu năm nay, tôi chưa một lần mở nó khi có người ở nhà. Tôi, Tiêu Nghi, hai mươi bảy tuổi, dưới bút danh Mặc Nhiên đã vẽ hơn trăm bìa sách, mười mấy bộ tranh minh họa và một chuỗi tranh sơn dầu sắp ra mắt công chúng. Tôi có thể đứng trước hàng trăm khách quen mà nói không run. Nhưng nếu ai đó hỏi tôi trong ngăn kéo có gì, tôi sẽ đỏ mặt đến tận chân tóc.

Hôm nay chồng tôi, kiến trúc sư Giang Tụng, tình cờ lục thấy.

Là lỗi của tôi. Sáng nay tôi vội đi gặp khách hàng, bỏ quên chìa khóa trên bàn, ổ khóa lại chưa kịp gài. Anh về nhà lúc ba giờ chiều, chỉ định tìm cây thước kẹp trong phòng vẽ của tôi, thế là kéo nhầm ngăn.

Khi tôi về đến nhà lúc sáu giờ, cửa phòng ngủ mở hé, đèn bật sáng.

Trên giường, từng tờ tranh được trải ra ngay ngắn, từ đầu giường đến cuối giường, như một triển lãm cá nhân. Bốn mươi ba tờ. Bờ vai. Bàn tay cầm bản vẽ. Cổ áo bị gió thổi bay. Đường quai hàm khi người ấy nghiêng đầu nhìn lên giàn giáo. Nét bút chì, nét than, vài bản phủ màu nước loang lổ vì ngày xưa tôi vẽ vội trong mưa.

Giang Tụng ngồi ở mép giường, tay áo sơ mi xắn đến khuỷu, đầu hơi cúi. Anh ba mươi mốt tuổi, người ta hay nói anh có khuôn mặt của một thiết kế hoàn hảo: sống mũi thẳng, môi mỏng, đường quai hàm sắc như được kẻ bằng thước dài. Giờ phút này, ngón tay anh đang chạm lên một bản phác thảo, di từng chút theo nét vẽ.

Tôi đứng chếc lặng ngoài cửa, chiếc túi xách tuột khỏi vai.

"Em về rồi à." Anh không ngẩng lên. "Lại đây."

Chân tôi không nhấc nổi. Anh cầm một tờ tranh lên, giơ về phía đèn.

"Bờ vai." Giọng anh trầm chậm. "Bàn tay. Cổ áo. Đường quai hàm." Anh lật sang tờ khác. "Vẽ chi tiết như vậy, chắc nhìn rất kỹ."

Tôi cảm thấy máu dồn hết lên mặt. "Chỉ là người mẫu tưởng tượng thôi."

Anh bật cười.

Tiếng cười ấy rất khẽ, khàn khàn, vang lên ở cuối cổ họng, mang theo một thứ nguy hiểm mà tôi chưa từng nghe trong suốt một năm kết hôn. Anh đặt tờ tranh xuống, đứng dậy, bước từng bước chậm rãi về phía tôi.

"Tưởng tượng mà vẽ được nốt ruồi dưới xương quai xanh của anh?"

Tôi nghẹn thở.

Anh nâng một tờ tranh lên, bản số hai mươi bảy, bản duy nhất tôi vẽ cận cảnh phần cổ và ngực, góc áo bị mồ hôi ướt dính vào da. Ở đó, ngay dưới xương quai xanh bên trái, một chấm nhỏ đen được tôi chấm bằng đầu bút nhọn nhất.

"Em nhìn thấy ở đâu?"

Tôi mở miệng. Không có chữ nào bật ra.

Anh đưa tay lên cổ áo, kéo cúc áo sơ mi, hạ vạt xuống một chút, để lộ đúng chỗ đó. Ngay dưới xương quai xanh trái, nốt ruồi nhỏ, y như nét chấm của tôi sáu năm trước, không lệch một ly.

Anh cúi xuống, hơi thở ấm phả lên tai tôi, giọng nhỏ đến mức chỉ hai người nghe được:

"Đêm nay vẽ lại bản thật đi. Anh làm mẫu."

02

Tôi đã không thể ngủ ngon cả đêm hôm ấy, vì những lý do mà một người họa sĩ đứng đắn không nên nói ra.

Mười giờ tối, anh kéo chiếc ghế gỗ ra giữa phòng vẽ, bật đèn bàn, ngồi xuống với dáng thẳng và hai tay đặt lên đầu gối như đang chờ hội đồng chấm điểm. Chiếc sơ mi trắng mở hai cúc đầu. Tôi cầm than chì, đối diện anh, tay run đến mức không giữ nổi nét đầu tiên.

"Em có thể bắt đầu bất cứ lúc nào."

"Anh đừng nhìn em."

"Người mẫu không được nhìn họa sĩ à?"

"Không. Người mẫu nhìn vào một điểm cố định."

"Anh chọn điểm cố định là em."

Tôi cúi đầu, cố tập trung vào bản vẽ. Sáu năm tôi vẽ người đàn ông này từ trí nhớ, từ những mảnh vụn đã tồn tại mãi trong đầu. Chưa lần nào tôi vẽ khi anh ngồi thật trước mặt, hơi thở có thật, mắt có thật, ánh nhìn nóng đến mức giấy tôi suýt cháy.

Mười phút đầu, tôi vẽ được nửa khuôn mặt.

Mười phút sau, anh khẽ nghiêng đầu, nốt ruồi dưới xương quai xanh phản chiếu ánh đèn, và cây than chì rơi khỏi tay tôi.

"Nghỉ giải lao." Anh đứng dậy. Anh bước đến, nhặt cây than chì lên, đặt lại vào lòng bàn tay tôi, ngón tay giữ tay tôi rất lâu. "Anh nhịn một năm rồi, Tiêu Nghi."

"Anh nhịn cái gì?"

"Nhịn không hỏi em có thích anh không."

Tim tôi dừng lại một nhịp.

"Bây giờ anh có đáp án." Anh mỉm cười. "Bốn mươi ba tờ."

Bản vẽ đêm đó dừng lại ở khuôn mặt chưa hoàn thành. Phần còn lại của đêm, tờ giấy lặng lẽ nằm trên giá, không ai nhìn đến nữa.

Sáng hôm sau, tôi tỉnh dậy trong vòng tay anh, ánh nắng chiếu qua rèm mỏng. Anh đã tỉnh từ trước, đang nhìn tôi, tay chống đầu.

"Tối nay anh đi công tác về trễ." Anh vuốt tóc tôi. "Em có việc gì quan trọng không?"

"Có. Em gặp ông Từ."

"Ông Từ nào?"

"Từ Cảnh Hiên, chủ phòng tranh Thiên Mạc." Tôi ngồi dậy, kéo chăn. "Tuần sau là khai mạc triển lãm của em. Em chưa nói với anh. Em đang... dùng bút danh khác."

"Bút danh gì?"

"Mặc Nhiên."

Anh nhíu mày một giây rồi nhướng mắt, như đang lục tìm thứ gì trong trí nhớ. "Người Trong Mưa? Tranh sơn dầu mười hai bức, mấy tháng nay báo mỹ thuật nhắc suốt? Họa sĩ ẩn danh?"

"Anh biết?"

"Hạo mang tạp chí đến văn phòng." Anh bật cười, một tiếng cười thật bất ngờ. "Anh đã đứng trước ảnh bức số bảy mười phút. Một bóng người quay lưng trong mưa. Anh nghĩ: sao nó giống anh đến thế."

Mặt tôi nóng hơn cả hôm qua.

"Anh còn nói với Hạo, họa sĩ này chắc chắn đang yêu thầm ai đó," anh tiếp, giọng bình thản như đọc báo cáo. "Không ngờ là yêu thầm chồng mình."

"Giang Tụng!"

"Anh đi làm đây." Anh hôn lên trán tôi. "Tối về nói tiếp."

03

Phòng tranh Thiên Mạc nằm trong một tòa nhà cổ kiểu Pháp ở khu phố cũ, sàn gỗ cũ, trần cao, ánh đèn vàng tinh tế. Từ Cảnh Hiên, bốn mươi lăm tuổi, đứng ở sảnh đón tôi, vest xám bạc, mái tóc chải gọn, nụ cười của người từng bán tranh cho cả nửa giới giàu có trong thành phố.

"Mặc Nhiên." Ông ta gọi bút danh của tôi bằng giọng ngọt như kẹo. "Hôm nay tôi có tin vui."

Phòng giám đốc nằm ở cuối hành lang. Ông ta mời tôi ngồi, rót trà, đặt xuống bàn một tập hợp đồng dày.

"Triển lãm của cô, trước khi khai mạc đã bán hết bốn bức. Giá chưa từng có đối với một họa sĩ ẩn danh." Ông ta mỉm cười. "Nhưng đó chỉ là khởi đầu. Hợp đồng này, độc quyền năm năm. Tôi lo toàn bộ truyền thông, thị trường, đấu giá. Phần chia của cô là ba mươi phần trăm."

Tôi liếc xuống bản hợp đồng, cầm bút chì lên, ngay lập tức đặt xuống.

"Ba mươi phần trăm?"

"Hào phóng rồi."

"Ông Từ, ba tháng trước ông nói bảy mươi phần trăm là của tôi."

"Lúc đó cô chưa nổi tiếng." Ông ta nhún vai. "Mặc Nhiên, tôi nói thẳng. Nghệ thuật là thương mại. Một họa sĩ không có người đỡ đầu, tranh đẹp mấy cũng chỉ nằm trong kho."

"Tôi không ký." Tôi đẩy hợp đồng lại. "Tôi chỉ ký hợp đồng triển lãm một lần, như đã thỏa thuận. Triển lãm xong, tôi muốn tự quyết định."

Nụ cười của Từ Cảnh Hiên không đổi, nhưng đôi mắt phía sau gọng kính nheo lại.

"Cô nghĩ kỹ chưa?"

"Rất kỹ."

Ông ta im lặng vài giây. Rồi ông ta mở ngăn kéo, rút ra một tập hồ sơ da, chậm rãi đặt trước mặt tôi.

"Vậy thì tôi cho cô xem một thứ."

Tôi mở hồ sơ.

Bên trong là hàng chục tờ phác thảo, giấy ngả vàng, mép hơi quăn như đã qua nhiều năm tháng. Bút than. Nét ký họa vội. Một bóng đàn ông đứng trong mưa, quay lưng, vai hơi nghiêng, tay giữ mũ bảo hộ. Mưa rơi chéo, những vệt chì dài như tơ.

Tôi nhìn bản đầu tiên, tim đập thình thịch.

Rồi bản thứ hai. Thứ ba. Thứ tư.

Đó là những dáng người tôi từng vẽ. Dáng đứng, đường vai, độ nghiêng của mũ. Tất cả đều là bố cục của chuỗi Người Trong Mưa mà tôi dành hai năm hoàn thiện. Nhưng chúng không phải của tôi. Chúng còn cũ hơn nhiều: giấy đã ố, nét than mờ như đã trải qua bao nhiêu năm. Ở góc mỗi tờ, một chữ ký bằng mực đen: Lâm Cảnh Sơ.

"Lâm Cảnh Sơ," Từ Cảnh Hiên thong thả nói, "một họa sĩ tôi từng đại diện, mất cách đây tám năm. Di cảo của ông ấy được gia đình giao cho tôi giữ." Ông ta ngả người ra ghế. "Tôi mới kiểm kê kho tuần trước, tìm thấy những bản này. Dò lại ngày tháng, chúng được vẽ chín năm trước."

Tôi ngẩng lên, cổ họng khô khốc. "Chín năm trước tôi chưa vẽ bất cứ thứ gì như thế này."

"Tôi biết." Ông ta mỉm cười. "Nhưng thiên hạ không biết."

"Ông đang nói..."

"Tôi chỉ đang tính toán." Giọng ông ta mềm mại, từng chữ như lụa trượt lên da. "Nếu tôi công bố di cảo của Lâm Cảnh Sơ trước ngày khai mạc, cô sẽ trở thành người đạo tranh của một họa sĩ đã chếc. Còn nếu cô ký hợp đồng, tôi sẽ nhận ra đây là cảm hứng chung, một sự trùng hợp thú vị, được mua bán hợp pháp."

Tôi nhìn bản phác thảo trước mặt, tay run lên. Một nét vẽ dưới cùng, dáng bàn tay giữ mũ bảo hộ, tôi nhận ra mình đã vẽ bàn tay ấy với ngón cái gập vào một góc đặc biệt, vì sáu năm trước người đàn ông đó cầm mũ như thế.

Bản của Lâm Cảnh Sơ cũng gập đúng góc ấy.

Không thể nào có sự trùng hợp như vậy. Có người đã sao chép từng nét của tôi.

"Tôi cho cô ba ngày để suy nghĩ." Từ Cảnh Hiên đứng dậy, chỉnh lại vạt áo. "Mặc Nhiên, chúng ta hợp tác thì cùng có lợi. Nhưng nếu cô muốn trở thành kẻ trộm... tôi cũng không ngại."

Tôi bước ra khỏi phòng tranh, bước qua sảnh, qua cánh cổng gỗ nặng nề. Ngoài trời bắt đầu có mưa nhỏ, những giọt đầu mùa rơi lên mặt tôi.

Tôi nhớ mình từng nghĩ chỉ cần vẽ đủ chân thật, tranh sẽ tự bảo vệ chủ của nó. Bây giờ tôi mới biết ngoài kia có những người biết cách biến sự chân thật thành vũ khí.

Tôi đứng dưới mưa rất lâu mà không nhận ra mình không che dù.

04

Tôi về đến nhà ướt như chuột lột, nhưng Giang Tụng chưa về.

Anh nhắn tin lúc chín giờ tối: [Chuyến bay hoãn, anh về sáng mai. Ngủ sớm.] Tôi ngồi trên sàn phòng vẽ, trước mặt là bốn mươi ba tờ tranh đã được xếp lại gọn gàng, lòng nặng như đá.

Tôi nên nói với anh. Tôi biết. Nhưng nói thế nào? Rằng chủ phòng tranh nơi tôi sắp trưng bày tác phẩm lớn nhất đời đang dọa tôi thành kẻ đạo tranh? Rằng những bản vẽ của một người đã chếc bỗng trùng khớp từng nét với tranh tôi? Rằng tôi không biết ai đã sao chép chúng, hay chúng sao chép tôi?

Tôi viết nháp một tin nhắn, rồi xóa. Viết lại, xóa tiếp.

Tám giờ sáng hôm sau, điện thoại tôi rung lên liên hồi.

Mười bảy cuộc gọi nhỡ. Hai mươi tin nhắn. Từ Dư Lam, người bạn thân làm giám tuyển triển lãm: [Nghi! Cậu xem tin chưa? Gọi ngay cho tớ!]

Tôi mở điện thoại.

Trang nhất mục văn hóa của một tờ báo mỹ thuật lớn, đăng lúc năm giờ sáng: Họa sĩ ẩn danh Mặc Nhiên bị nghi đạo tranh của họa sĩ quá cố Lâm Cảnh Sơ. Bên dưới là loạt ảnh song song: một bên tranh sơn dầu Người Trong Mưa của tôi, một bên những tờ phác thảo ngả vàng có chữ ký Lâm Cảnh Sơ. Dòng chú thích bên dưới: Phòng tranh Thiên Mạc phát hiện trong kho di cảo, ngày vẽ chín năm trước.

Tôi kéo xuống.

Đoạn cuối bài viết, dòng chữ khiến tay tôi lạnh buốt: Theo nguồn tin, họa sĩ Mặc Nhiên có tên thật là Tiêu Nghi, vợ của kiến trúc sư Giang Tụng, người đứng đầu Giang & Cộng sự. Liệu một cuộc hôn nhân môn đăng hộ đối có tiếp tay cho việc chiếm đoạt tác phẩm của người đã khuất?

Bình luận bên dưới tăng từng giây.

[Vợ nhà giàu mà còn đạo tranh?] [Hóa ra là vợ đại gia, nghệ thuật chỉ là thú tiêu khiển.] [Người ta chếc rồi còn không buông tha.] [Giang Tụng biết vợ mình thế này không?]

Tôi tắt máy, ngồi bất động.

Cửa phòng mở. Giang Tụng đứng đó, áo khoác dài còn ẩm hơi sương, vali chưa kịp đặt xuống. Anh nhìn thấy sắc mặt tôi, nhìn thấy điện thoại trong tay tôi, đặt vali xuống, bước tới.

"Anh biết rồi." Anh nói. "Hạo gọi cho anh từ sáu giờ."

"Em xin lỗi."

"Xin lỗi chuyện gì?"

"Em không nói với anh. Hôm qua Từ Cảnh Hiên..." Giọng tôi vỡ ra. "Ông ta ép em ký hợp đồng độc quyền, nếu không sẽ công bố những bản vẽ đó. Em không biết ai đã vẽ chúng. Chúng giống tranh em từng nét, từng nét một."

"Em kể từ đầu." Anh quỳ xuống trước mặt tôi, nắm lấy hai tay tôi.

Tôi kể. Từ cuộc gặp, hợp đồng, ba mươi phần trăm, tập hồ sơ da. Anh lắng nghe, mắt không rời mặt tôi, đến khi tôi nói xong anh im lặng một lúc lâu.

"Những bản đó có phải do em vẽ không?"

"Không!"

"Anh biết." Anh nhẹ nhàng gật đầu. "Anh chỉ cần nghe em nói."

Nước mắt tôi trào ra. Anh ôm tôi, kéo tôi vào lòng, bàn tay vuốt dọc sống lưng.

"Anh tin em." Anh thì thầm. "Mọi chuyện anh lo."

05

Chiều hôm đó, anh gom bốn mươi ba tờ tranh trên bàn, xếp vào một chiếc cặp da.

"Em định làm gì?" tôi hỏi.

"Dùng chúng." Anh nhìn tôi, rất nghiêm túc. "Em vẽ chúng từ sáu năm trước, đúng không? Mỗi tờ đều ghi ngày tháng. Em còn ghi cả thời tiết, địa điểm. Anh nhớ nó, nhìn lướt qua, em ghi Vân Đỉnh, ngày mười bốn tháng Sáu, mưa."

"Ghi theo thói quen."

"Đó là bằng chứng." Giọng anh bình tĩnh. "Anh là kiến trúc sư trưởng của Vân Đỉnh. Nhật ký công trình của anh ghi từng ngày, từng đợt đổ bê tông, từng cơn mưa làm gián đoạn. Em vẽ những tờ này trên công trường của anh vào đúng những ngày đó. Không ai có thể làm giả cả hai."

Tôi lùi lại một bước.

"Không."

"Nghi?"

"Em không muốn ai thấy chúng."

"Anh sẽ chọn lọc..."

"Không." Giọng tôi nhỏ nhưng chắc. "Bốn mươi ba tờ này là của riêng em. Em đã vẽ chúng mà không có ai biết. Nếu đem chúng ra, họ sẽ thấy hết: bờ vai, bàn tay, nốt ruồi, sáu năm em..."

Tôi nghẹn.

"Sáu năm em thích anh." Tôi nói, nhìn xuống chân. "Em xấu hổ."

Anh im lặng. Rất lâu, tôi nghe tiếng đồng hồ gõ nhịp trên tường.

"Em xấu hổ vì thích anh?"

"Em xấu hổ vì cả thế giới sẽ biết." Tôi ngẩng lên, mắt cay xè. "Người ta đã đủ nói em là vợ nhà giàu, tiêu khiển bằng nghệ thuật. Nếu họ thấy bốn mươi ba bức tranh yêu thầm chồng, họ sẽ nói gì?"

"Anh không quan tâm họ nói gì."

"Nhưng em quan tâm!"

Điện thoại anh reo. Phương Hạo, bạn thân kiêm đối tác của anh, giọng gấp gáp đến mức tôi nghe rõ qua loa ngoài: "Tụng, ba nhà đầu tư vừa gọi. Dự án Thủy Vân Hội, vòng đấu thầu ngày mai. Họ hỏi tình hình vợ cậu, họ nói muốn xem xét lại tư cách đối tác."

Anh liếc nhìn tôi, tắt loa ngoài, bước ra ban công nói chuyện. Tôi nghe thấy tiếng anh trầm thấp: "Tôi sẽ xử lý. Đừng để họ nói thêm gì về cô ấy."

Tôi nhìn theo bóng lưng anh qua ô cửa kính, người đàn ông đang cúi đầu gần như van nài một ai đó vì tôi. Tôi chưa từng thấy anh hạ giọng với ai như vậy. Cảm giác tội lỗi cuộn lên trong ngực tôi như một cơn sóng.

Tôi ngồi xuống sofa. Trên bàn, chiếc cặp da đựng bốn mươi ba bản phác thảo mở hé. Trong đầu tôi, hai suy nghĩ vật lộn với nhau.

Anh sẽ vì tôi mà mất dự án.

Và nếu anh chịu đựng điều đó, thì tôi cần phải làm điều gì đó trước khi nó xảy ra.

Đêm đó, khi anh ngủ say, tôi rón rén ra khỏi giường. Tôi viết một tờ giấy ngắn, đặt dưới cốc nước ở bàn ăn.

Em về nhà bà ngoại ở Lạc Thủy vài hôm. Đừng tìm em. Em sẽ tự giải quyết chuyện này. Xin lỗi anh. Ở nhà nhớ ăn cơm.

Tôi kéo vali, lên chiếc taxi đang đợi dưới nhà. Ngoài cửa sổ xe, thành phố trôi đi trong làn mưa nhạt.

06

Giang Tụng đọc tờ giấy lúc sáu giờ sáng, đứng bất động giữa bếp suốt mười phút.

Phương Hạo kể lại với tôi sau này, vì lúc ấy anh gọi cho Hạo, giọng tỉnh táo kỳ lạ. "Hạo. Vợ tôi bỏ đi."

"Hả? Giữa lúc này?" Đầu dây bên kia hoảng hốt. "Cậu đi đón cô ấy về đi chứ!"

"Chưa."

"Chưa?!"

"Nếu bây giờ tôi đến, cô ấy sẽ cho rằng tôi đến để cản. Tôi cần đến với thứ gì đó cô ấy không thể từ chối." Anh dừng lại. "Hạo, tôi cần toàn bộ nhật ký công trình Vân Đỉnh từ sáu năm trước. Bản gốc, có chữ ký giám sát. Và nhật ký thời tiết của trạm khí tượng gần công trường."

"Cậu định làm gì?"

"Kiểm chứng." Giọng anh bình thản. "Rồi tôi sẽ đi tìm vợ."

Anh không đến Lạc Thủy ngay. Ba ngày liền, anh trực tiếp xuống kho lưu trữ của công trình cũ, lật từng cuốn nhật ký bìa da dày cộp. Nhờ trí nhớ kiến trúc sư, anh mở đúng trang: ngày mười bốn tháng Sáu, đổ bê tông sàn tầng bốn, cơn mưa bắt đầu lúc năm giờ bốn mươi sáng, kéo dài đến chín giờ. Anh đặt bản phác thảo số mười hai của tôi cạnh nhật ký, bản vẽ bóng người đứng dưới mưa trên sàn tầng bốn, dàn giáo thép hình chữ thập, ở góc là ghi chú của tôi: 14/6, tầng 4, mưa 5h45.

Hai thứ khớp nhau đến từng giờ.

Anh làm thế với bốn mươi ba tờ. Từng tờ. Từng ngày. Anh sao chép nhật ký, in lại báo cáo thời tiết, đánh dấu từng điểm trùng khớp. Ba đêm không ngủ, trên bàn làm việc của anh, một tập hồ sơ dày ba centimet xuất hiện, bìa ghi: Chứng cứ về niên đại bản phác thảo của họa sĩ Tiêu Nghi.

Trong khi đó, ở Lạc Thủy, tôi ngồi trong căn nhà gỗ cũ của bà ngoại, ngoài cửa mưa rơi đều. Điện thoại tôi tắt từ ba ngày trước. Tôi đã nhắn cho Dư Lam rằng tôi sẽ tự lo liệu, nhưng thực tế tôi chẳng làm được gì. Mỗi sáng tôi dậy, ngồi trước giá vẽ trống, lòng rỗng như chiếc ly vỡ.

Đêm thứ ba, mười một giờ khuya, tôi nghe tiếng xe ngoài cổng.

Cổng gỗ cũ kêu kẽo kẹt. Tôi đứng lên, tim đập mạnh. Qua khe cửa sổ, tôi thấy một chiếc xe đen đỗ ngoài ngõ, đèn pha vẫn sáng, và một bóng người cao lớn bước xuống, mở cốp xe.

Anh kéo ra một chiếc giá vẽ gỗ, một chiếc ghế, và một chiếc cặp da dày.

Tiếng gõ cửa vang lên, ba nhịp, không hối hả.

Tôi mở cửa. Giang Tụng đứng ngoài mưa, áo khoác ướt vai, tóc rối, mắt đỏ vì thiếu ngủ. Trên tay anh là tập hồ sơ. Anh nhìn tôi, từ trên xuống dưới, như kiểm tra một công trình sau cơn bão.

"Anh không đến để cản em." Anh nói trước khi tôi kịp mở miệng. "Anh đến để ký hợp đồng."

"Hợp đồng gì?"

"Hợp đồng người mẫu." Anh nhếch môi. "Tám giờ một ngày. Không giới hạn thời hạn."

07

Tôi không nỡ đóng cửa trước mặt anh.

Anh bước vào căn nhà gỗ của bà ngoại, cúi đầu để không đụng vào xà ngang, đặt giá vẽ giữa gian nhà chính, kéo chiếc ghế gỗ ra, rồi lấy từ túi áo một tờ giấy A4 gấp tư. Anh đặt lên chiếc bàn bát tiên cũ.

"Đọc đi."

Tôi cầm lên. Nét chữ nghiêng, rõ ràng như bản vẽ kỹ thuật.

Hợp đồng người mẫu. Bên A: Tiêu Nghi, họa sĩ. Bên B: Giang Tụng, người mẫu. Điều một: Bên B làm mẫu tám giờ mỗi ngày, không thù lao. Điều hai: Bên B không phải cởi áo, trừ trường hợp Bên A yêu cầu. Điều ba: Bên A có quyền yêu cầu tư thế bất kỳ. Điều bốn: Bên B được ăn cơm đủ bữa. Điều năm: Hợp đồng không có điều khoản chấm dứt.

Tôi đọc xong, nhìn anh. Anh đang cố giữ nét mặt nghiêm trang, nhưng khóe môi anh run.

"Điều hai viết sai chính tả."

"Chỗ nào?"

"Anh viết 'trừ trường hợp'. Phải là 'trừ khi'."

"Anh là kiến trúc sư." Anh nhún vai. "Em là họa sĩ. Em sửa đi."

Tôi cầm bút, gạch chữ, viết lại. Khi ngẩng lên, tôi bắt gặp ánh mắt anh đang nhìn tôi, rất sâu, rất tĩnh.

"Em bỏ đi vì không muốn anh bị mất dự án."

"Anh nghe Hạo nói rồi." Anh gật đầu. "Em nghĩ em là gánh nặng."

"Em không nghĩ. Là sự thật."

"Là sự thật?" Anh nhìn quanh căn nhà gỗ, nhìn mái ngói loang lổ, nhìn tách trà bà ngoại để lại. "Tiêu Nghi, anh sẽ nói điều này một lần. Dự án Thủy Vân Hội trị giá ba tỷ, anh có thể mất. Công ty này anh có thể xây lại. Nhưng một người vợ tự nghĩ mình là gánh nặng rồi bỏ đi giữa đêm, anh không biết xây lại ở đâu."

Cổ họng tôi nghẹn lại.

"Anh giận." Anh nói tiếp. "Giận em đã không tin anh đủ để nói với anh một câu. Nhưng anh không giận vì em bỏ đi. Anh giận vì em nghĩ anh sẽ để em bỏ đi."

"Anh..."

"Anh không ép em đưa tranh ra." Anh ngồi xuống chiếc ghế gỗ, hai tay đặt trên đầu gối. "Anh chỉ đến làm mẫu. Em muốn vẽ gì thì vẽ. Còn hồ sơ trong cặp, anh để ở góc kia. Khi nào em sẵn sàng, em tự mở."

Tôi nhìn anh ngồi đó, giữa một căn nhà đầy mạng nhện và mùi gỗ ẩm, thẳng lưng như đang chờ lên sân khấu. Tôi nghĩ: người đàn ông này đã lái xe ba tiếng, lật hết kho lưu trữ, thức ba đêm liền, chỉ để ngồi vào chiếc ghế và nói rằng anh không ép tôi.

Nước mắt tôi rơi xuống.

"Anh ngốc quá."

"Ừ." Anh dịu giọng. "Nhưng ngốc đúng chỗ."

Tối đó, anh xắn tay áo vào bếp. Căn bếp củi của bà ngoại đã bỏ hoang hai năm, mạng nhện giăng đầy xó. Anh cầm chổi quét sạch, nhóm lửa, nấu một nồi cháo trắng, tay áo đen nhọ nồi. Bà Hai hàng xóm nghe tiếng động chạy sang, thấy một người đàn ông cao lớn đứng khom lưng thổi lửa, tưởng trộm.

"Cậu là ai?"

"Dạ, cháu là người mẫu." Anh đứng dậy, lễ phép cúi đầu.

"Người mẫu cái gì?"

"Người mẫu của cháu Nghi ạ."

Bà Hai nhìn tôi, nhìn anh, rồi thở dài thườn thượt: "Thời nay trai tân nhà giàu lại đi làm mẫu. Thôi thì ăn cháo đi."

Tôi úp mặt vào hai tay, cười đến chảy nước mắt. Đó là lần đầu tiên tôi cười sau bốn ngày.

08

Hôm sau trời mưa.

Từ sáng sớm, mưa rơi đều qua mái hiên, ngoài sân những chiếc lá sen cũ hứng nước, kêu lộp độp. Tôi đứng trước giá vẽ, tay cầm cọ khô, đang nhìn ra khung cửa sổ thì nghe tiếng cửa mở.

Giang Tụng bước vào, áo sơ mi trắng đã ướt sũng. Anh vừa đứng ngoài sân suốt mười phút.

"Anh làm gì thế?"

"Làm mẫu." Anh vuốt mặt, nước mưa chảy dọc quai hàm. "Em vẽ Người Trong Mưa mà chưa lần nào có người mẫu thật đứng trong mưa."

"Anh sẽ cảm lạnh."

"Hợp đồng ghi: người mẫu được ăn cơm đủ bữa, không ghi được tránh mưa." Anh cười. "Ra đây."

Tôi cầm sổ phác thảo, che ô, bước ra hiên. Mưa rơi xiên trong sân nhỏ. Anh đứng giữa sân, quay lưng về phía tôi, đầu hơi ngẩng nhìn mái ngói, tay phải giữ một chiếc mũ bảo hộ cũ mà anh mang từ trong xe ra.

Tôi nhận ra chiếc mũ.

Màu vàng bạc phếch, vành nứt, mặt trong dán một tờ giấy nhớ đã ố: Vân Đỉnh, T4.

Tôi vẽ.

Mười phút. Hai mươi phút. Nét than chì đầu tiên rơi xuống giấy, rồi nét thứ hai. Tôi không còn nghe tiếng mưa. Chỉ còn tiếng bút chì xẹt lên giấy, nhịp tim đập trong tai và dáng lưng thẳng tắp ngoài kia, quen đến mức tôi có thể nhắm mắt mà vẽ.

Khi anh quay lại, tôi đã vẽ xong khuôn mặt.

Lần đầu tiên sau sáu năm, tôi vẽ khuôn mặt anh. Không còn bóng lưng, không còn bàn tay, không còn góc nghiêng. Một khuôn mặt thật, nước mưa chảy trên mi, ánh mắt nhìn thẳng vào người vẽ.

Anh bước đến, nhìn bản vẽ, rồi nhìn tôi.

"Giống không?"

"Giống hơn mọi bản trước."

"Em biết vì sao anh đứng ở đây không?" Giọng anh khàn. "Sáu năm trước, anh cũng đứng như thế này, ở tầng bốn Vân Đỉnh. Mưa bắt đầu từ năm giờ bốn mươi sáng. Anh đang kiểm tra giàn giáo."

Tôi nín thở.

"Anh nhìn xuống bãi phế liệu phía bên kia. Có một cô gái nhỏ che chiếc ô rách, ngồi trên chồng gạch, đang vẽ gì đó, ánh mắt ngước lên, cúi xuống, ngước lên, cúi xuống." Anh mỉm cười, đôi mắt ướt sáng. "Anh biết cô ấy đang vẽ anh. Anh đứng yên, không dám động đậy. Anh sợ động đậy thì cô ấy sẽ bỏ đi."

"Anh... nhìn thấy em?"

"Đến khi anh leo xuống thì cô ấy đã đi, chỉ để lại trên chồng gạch một cây bút chì 2B, nhãn đỏ." Anh đưa tay vào túi quần, lôi ra một vật nhỏ bọc khăn giấy. Anh mở ra.

Một cây bút chì cụt ngủn, đã mòn ngắn một nửa, nhãn đỏ phai màu.

Tay tôi bịt lấy miệng.

"Anh giữ nó sáu năm." Giọng anh khẽ. "Hai năm sau, ông nội anh nhờ người xem mắt cho anh. Khi anh bước vào quán trà, thấy một cô gái ngồi cúi đầu, ngón tay xoay một cây bút chì nhãn đỏ trong hộp bút. Anh biết ngay là em."

"Anh... không nói."

"Anh sợ em không nhớ." Anh cười chua chát. "Anh nghĩ một cô gái vẽ trong mưa sáu năm trước sẽ chẳng nhớ nổi người đàn ông đứng trên giàn giáo. Nên anh chọn cách chậm: cưới em, đối xử với em tử tế, chờ em tự mở miệng."

Tôi khóc.

"Vậy câu hỏi hôm trước." Tôi nuốt khan. "Anh hỏi em nhìn thấy nốt ruồi ở đâu, là anh biết rồi?"

"Anh biết chứ." Anh cúi xuống, trán chạm trán tôi. "Sáng hôm ấy anh nóng, cởi áo, lau người sau cơn mưa, bên cạnh container. Em ngồi cách đó mười lăm mét. Anh chỉ muốn nghe em tự nói."

Tôi đấm nhẹ vào ngực anh, vừa cười vừa khóc.

"Anh biết hết, mà đứng nhìn em ngượng suốt một năm!"

"Ừ." Anh ôm tôi vào lòng giữa màn mưa. "Nhưng anh biết em cũng đã chờ."

09

Hai ngày sau, tôi mở chiếc cặp da.

Tôi ngồi trong căn nhà gỗ, trải bốn mươi ba tờ tranh xuống chiếc chiếu cói. Giang Tụng ngồi đối diện, im lặng, tay cầm tập nhật ký công trình đã đánh dấu. Mưa ngoài hiên đã tạnh, mùi đất ẩm lan vào nhà.

"Em đã nghĩ kỹ." Tôi nói. "Em đồng ý đưa chúng ra."

"Em không phải làm thế."

"Em muốn." Tôi ngẩng lên. "Nhưng có điều kiện. Không đưa lên báo. Không đưa lên mạng. Chỉ cho hội đồng giám định chuyên môn của Hiệp hội Mỹ thuật, trong phòng kín, dưới biên bản."

"Đồng ý." Anh gật đầu. "Anh đã liên lạc với ông Cao Sơn, chủ tịch hội đồng giám định, người từng dạy anh môn lịch sử mỹ thuật. Ông đồng ý mở phiên xác minh vào thứ Năm tuần sau."

"Ông Cao Sơn?" Tôi sững người. "Tên tuổi lớn như vậy mà..."

"Ông ấy không quan tâm tên tuổi." Anh mỉm cười. "Ông chỉ nói: tranh đứng được thì đứng. Không đứng được thì đổ."

Điện thoại tôi bật lại sau ba ngày. Màn hình lập tức nhảy hàng chục thông báo. Dư Lam gọi đến, giọng cô vừa mừng vừa hốt hoảng.

"Cuối cùng cậu cũng mở máy! Nghe tớ nói, Từ Cảnh Hiên vừa đăng bài thứ hai. Ông ta tuyên bố phòng tranh Thiên Mạc đã khóa toàn bộ mười hai bức của cậu vì nghi ngờ nguồn gốc, hoãn triển lãm vô thời hạn."

"Thế còn tranh của tớ?"

"Nằm trong kho của ông ta, không ai được chạm vào." Dư Lam thở dài. "Nghi à, ông ta không chỉ muốn cậu ký hợp đồng. Ông ta muốn nuốt cả bộ tranh."

Tôi cúp máy, cảm thấy máu trong người lạnh dần. Mười hai bức tranh là hai năm của tôi: hai năm tỉnh dậy lúc ba giờ sáng, hai năm pha từng mảng màu cho cơn mưa, hai năm nhìn lại một bóng lưng cho đến khi nhắm mắt cũng tả được. Giờ chúng nằm trong tay một kẻ không biết giá trị của chúng, chỉ biết giá của chúng.

Giang Tụng nhìn tôi, không nói gì, chỉ đưa tay nắm lấy tay tôi.

Chiều hôm đó, khi chúng tôi đang thu dọn tranh vào cặp, điện thoại tôi nhận một tin nhắn từ số lạ, gửi qua tài khoản mạng xã hội của tôi.

[Chị Mặc Nhiên, em là Tần Tiểu An, làm trợ lý tại phòng tranh Thiên Mạc. Em biết sự thật về những bản phác thảo của Lâm Cảnh Sơ. Chị có thể gặp em không? Chỉ mình chị. Đừng nói với ai.]

Tôi đọc lại ba lần.

Giang Tụng nghiêng người nhìn màn hình, nhíu mày.

"Chỉ mình em?"

"Em không đi một mình." Tôi nhìn anh. "Em biết anh đã hứa rồi."

Anh mỉm cười, nhẹ gật đầu. "Anh đứng ngoài cửa. Bốn mươi lăm phút."

"Anh định đứng bao lâu?"

"Hợp đồng người mẫu không ghi giờ giới hạn." Anh vỗ nhẹ lên tay tôi. "Anh đứng bao lâu cũng được."

10

Quán cà phê mở cửa hai mươi bốn giờ nằm cuối con phố nhỏ, ánh đèn vàng mờ, bàn nhựa dính, tiếng nhạc lặng lẽ. Tôi ngồi ở góc trong cùng, đối diện một cô gái trẻ chừng hai mươi ba tuổi, tóc cắt ngắn, đeo kính tròn, hai tay nắm chặt tách cà phê đã nguội ngắt.

Giang Tụng ngồi bàn ngoài cùng, gần cửa, lưng quay về phía chúng tôi, đọc báo. Tôi biết anh đọc ngược tờ báo, vì tôi nhìn thấy tiêu đề lộn đầu xuống dưới. Anh đang căng tai nghe hơn là đọc.

"Chị Mặc Nhiên." Tần Tiểu An nói, giọng nhỏ như muỗi. "Em xin lỗi vì đã nhắn tin kiểu đó. Em sợ."

"Em cứ nói."

"Em làm ở Thiên Mạc được hai năm." Cô cúi đầu. "Em là người phụ trách mua vật tư cho xưởng B. Phía sau phòng tranh có một kho cũ, ông Từ cải tạo thành xưởng. Có sáu họa sĩ trong đó."

"Xưởng làm gì?"

"Sao chép." Cô ngẩng lên, mắt đỏ hoe. "Từ ba tháng trước, ông Từ lấy tranh của chị, ảnh chụp từ báo, từ mạng, bảo họ phục chế lại, dưới dạng phác thảo. Sau đó dùng trà, dùng lò nướng làm cho giấy ngả vàng, rồi ký tên Lâm Cảnh Sơ. Em là người mua giấy."

Tôi nín thở.

Cô rút từ túi ba tờ hóa đơn, trải trên bàn.

"Giấy Hàn Lâm, loại dày một trăm tám mươi gram, mua tại cửa hàng Mỹ Thuật Đông Phương. Ngày mua, tháng trước và tháng trước nữa. Trên mỗi ram giấy có dấu chìm bản quyền, mã năm sản xuất. Năm nay." Cô nuốt khan. "Nhưng ông Từ nói những bản này vẽ chín năm trước."

"Còn gì nữa?"

"Em có nhóm chat nội bộ của xưởng." Cô mở điện thoại, đưa cho tôi. "Em chụp màn hình trước khi bị xóa."

Tôi cầm điện thoại, đọc từng dòng.

[Từ Cảnh Hiên: Làm cũ tiếp. Mép giấy không được sạch, nhớ ngâm trà đậm hơn. Cái chữ ký Lâm, làm nghiêng như lần trước.]

[Họa sĩ A: Sếp ơi, nét chì của bản này giống bản gốc quá, người ta nhận ra thì sao?]

[Từ Cảnh Hiên: Không ai nhận ra. Người đã chếc thì không phản đối. Còn con bé Mặc Nhiên không có bằng chứng gì.]

Tay tôi lạnh buốt. Tôi nhìn cô gái nhỏ trước mặt, giọng nghẹn lại:

"Tại sao em nói với chị?"

"Vì ông Từ nợ lương em ba tháng." Cô cười méo xệch. "Và vì em đã đứng trước tranh của chị ở phòng triển lãm. Bức số bảy. Em đứng đó cả tiếng." Giọng cô vỡ ra. "Em thấy tranh đó là thật. Còn những thứ ở xưởng B thì không."

Tôi nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của cô, nắm chặt.

"Còn một việc nữa." Cô nuốt khan. "Hôm qua em nghe ông Từ nói chuyện điện thoại với ai đó. Ông ấy nói, mười hai bức tranh của chị trong kho tầng hầm sẽ bị 'ẩm mốc' vào cuối tuần này. Có đường ống nước cũ phải sửa. Ông ấy đã báo công ty bảo hiểm." Cô nhìn tôi. "Em nghĩ ông ấy định phá chúng, chị ạ. Vừa nhận bảo hiểm, vừa xóa bằng chứng tranh gốc."

Tôi đứng bật dậy, ghế kêu kèn kẹt.

Giang Tụng đã đứng sau lưng tôi tự lúc nào. Anh nhìn Tiểu An, giọng trầm tĩnh:

"Cô Tần. Cô có đồng ý khai với cơ quan công an không?"

Cô gái run rẩy, nhưng gật đầu.

"Em đồng ý."

"Tôi sẽ có luật sư cho cô." Anh nhìn tôi, ánh mắt kiên định. "Và nhờ những bản hóa đơn này, ta có thể yêu cầu lệnh bảo toàn chứng cứ trước thứ Năm."

11

Thứ Năm, mười giờ sáng, phòng họp nhỏ tầng ba trụ sở Hiệp hội Mỹ thuật.

Căn phòng không rộng, bàn họp hình chữ nhật, trên tường treo một bức ký họa ngựa của một bậc thầy đã mất. Năm thành viên hội đồng giám định ngồi một bên, chủ tịch Cao Sơn ngồi giữa, bảy mươi bốn tuổi, tóc bạc phơ, đeo kính lão, đôi tay đầy nếp nhăn nhưng cầm kính lúp vững như đá. Phía đối diện, Từ Cảnh Hiên ngồi cạnh luật sư, vest bóng loáng, nụ cười chưa tắt.

Tôi ngồi bên này, ngay cạnh Giang Tụng. Trên bàn là bốn mươi ba bản phác thảo, đã sắp theo thứ tự thời gian, và tập nhật ký công trình đã đánh dấu.

"Phiên xác minh bắt đầu." Cao Sơn gõ nhẹ lên mặt bàn. "Mục đích: xác định quyền tác giả chuỗi tranh Người Trong Mưa. Bên Thiên Mạc trình bày trước."

Luật sư của Từ Cảnh Hiên đứng lên, giới thiệu dài dòng về di cảo của Lâm Cảnh Sơ, xuất xứ, niên đại, chữ ký. Những tờ phác thảo ngả vàng được đặt lên bàn. Cao Sơn cầm từng tờ, soi qua kính lúp, không nói gì.

"Mời bên họa sĩ Tiêu Nghi."

Tôi đứng lên. Hai chân hơi mềm.

"Thưa hội đồng. Tôi xin phép trình bày tập bản phác thảo vẽ từ sáu năm trước. Chúng không được thiết kế để triển lãm. Chúng là nhật ký cá nhân." Tôi cố giữ giọng bình tĩnh. "Mong hội đồng thông cảm vì tính riêng tư của nội dung."

Tôi đặt bốn mươi ba tờ lên bàn, từng tờ một. Chồng giấy trải dài trên mặt gỗ. Bờ vai. Bàn tay. Cổ áo. Đường quai hàm. Và rất nhiều lần, từ mọi góc độ, bóng lưng của cùng một người đàn ông đang đứng trong mưa.

Cao Sơn lật tờ đầu tiên, rồi tờ thứ hai. Ông đọc ghi chú ở góc: Vân Đỉnh, 14/6, mưa 5h45. Ông không hỏi gì. Ông tiếp tục lật. Mười tờ. Hai mươi tờ.

Tờ hai mươi bảy.

Ông dừng lại.

Căn phòng im phăng phắc. Tôi nín thở, tai nóng bừng. Ông cầm tờ giấy lên, nhìn rất lâu, rồi chậm rãi nhìn tôi, nhìn sang người đàn ông ngồi bên cạnh tôi, rồi nhìn xuống tờ giấy lần nữa.

"Họa sĩ Tiêu." Giọng ông trầm, khô khan. "Người mẫu của cô, nốt ruồi này... đang ngồi bên cạnh cô?"

Tôi chỉ muốn chui xuống gầm bàn.

Giang Tụng đứng dậy, cúi chào. Gương mặt anh không biến sắc, chỉ có vành tai là hơi đỏ.

"Thưa giáo sư Cao. Vâng, đó là tôi."

Một thành viên hội đồng ho sặc sụa. Một người khác nhìn lên trần nhà. Luật sư của Từ Cảnh Hiên nhếch môi, đứng dậy.

"Thưa hội đồng! Rõ ràng đây là tình cảm cá nhân! Những bản vẽ này có thể được ngụy tạo để biện hộ!"

"Ngụy tạo?" Giang Tụng quay sang ông ta, giọng không cao nhưng từng chữ như thép. "Tôi xin phép trình bày."

Anh mở tập nhật ký công trình, đẩy tới trước mặt Cao Sơn. "Tôi là kiến trúc sư trưởng công trình Vân Đỉnh. Đây là nhật ký thi công bản gốc, có chữ ký giám sát và ảnh chụp từng đợt đổ bê tông. Mỗi bản phác thảo của vợ tôi đều ghi ngày. Mời hội đồng đối chiếu bản số mười hai: ngày mười bốn tháng Sáu, tầng bốn, mưa từ năm giờ bốn mươi lăm."

Cao Sơn mở trang nhật ký. Ông đặt tờ phác thảo cạnh trang giấy.

"Bản vẽ giàn giáo thép hình chữ thập. Nhật ký ghi: lắp giàn giáo chữ thập tầng bốn, ngày mười ba tháng Sáu. Khớp."

"Bản số ba mươi mốt." Giang Tụng tiếp tục. "Ngày hai mươi hai tháng Tám. Tầng tám, cần cẩu tháp bị gió lớn, ngừng làm việc. Bản phác thảo có ghi gió lớn, cần cẩu quay hướng đông. Nhật ký ghi đúng thế."

Anh lần lượt đối chiếu ba, bốn, rồi mười bản. Mỗi lần, Cao Sơn khẽ gật đầu, ghi chép. Mặt luật sư của Từ Cảnh Hiên trắng dần.

"Thưa hội đồng." Cao Sơn đặt kính lúp xuống, quay sang nhóm giám định viên. "Chúng ta kiểm tra phần của bên Thiên Mạc."

Hai giám định viên mang đèn tia cực tím đến. Họ chiếu từng tờ phác thảo mang chữ ký Lâm Cảnh Sơ, soi ở mép giấy. Một người ngẩng lên.

"Thưa chủ tịch. Giấy này không phải giấy ngả vàng tự nhiên. Có vết trà và vết nhiệt không đều. Dấu chìm bản quyền ở góc dưới phải, loại Hàn Lâm một trăm tám mươi gram. Mã năm sản xuất: năm ngoái."

"Chữ ký?"

"Chữ ký Lâm Cảnh Sơ trong lưu trữ của hiệp hội luôn có nét sổ cuối của chữ Sơn cong ra ngoài." Giám định viên giơ lên. "Chữ ký trên những bản này thẳng. Không phải của ông ấy."

Từ Cảnh Hiên bật dậy. "Đây là âm mưu! Cô ta dựng chuyện! Các người..."

"Ông Từ." Giọng Cao Sơn không to, nhưng cả căn phòng chợt lặng. "Mời ông ngồi xuống."

12

Chưa kịp để Từ Cảnh Hiên ngồi, cánh cửa phòng họp mở ra.

Tần Tiểu An đứng ở ngưỡng cửa, tay nắm chặt tập hồ sơ, theo sau là hai cảnh sát mặc thường phục và một luật sư của cô. Cô run đến mức tôi tưởng cô sắp ngã, nhưng cô đã bước vào.

"Thưa hội đồng." Giọng cô vang lên, nhỏ nhưng rõ. "Tôi là Tần Tiểu An, nhân viên phòng tranh Thiên Mạc. Tôi xin làm chứng."

Từ Cảnh Hiên quay phắt lại, nụ cười ngạo mạn cuối cùng cũng vỡ vụn. Ông ta nhìn Tiểu An như nhìn một con chuột nhắt vừa cắn đứt dây thừng của mình.

"Cô nợ tôi hai năm cơm áo!"

"Ông nợ tôi ba tháng lương." Tiểu An đáp, giọng run mà không lùi. "Còn nợ chị Mặc Nhiên một lời xin lỗi."

"Cô..."

Cô trình bày. Hóa đơn giấy. Xưởng B. Sáu họa sĩ làm giả. Nhóm chat. Từng câu, từng chữ, không dừng, không khóc. Khi cô kết thúc, đại úy cảnh sát tiến lên một bước.

"Từ Cảnh Hiên. Anh bị nghi ngờ làm giả tác phẩm nghệ thuật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và hủy hoại tài sản. Chúng tôi có lệnh khám xét phòng tranh Thiên Mạc và kho tầng hầm. Mời anh đi cùng."

"Mười hai bức tranh!" Tôi bật dậy, giọng lạc đi. "Trong kho tầng hầm, ông ta..."

"Chúng tôi có đội đang trên đường." Đại úy nhìn tôi. "Nếu cô muốn đi cùng."

Chúng tôi đi.

Chiếc xe cảnh sát chạy trước, xe của Giang Tụng bám sát. Anh lái nhanh hơn bao giờ hết, tay nắm vô lăng chặt đến mức khớp ngón tay trắng bệch.

"Em đừng lo." Anh nói, mắt không rời đường. "Bọn họ sẽ đến kịp."

"Nếu không kịp thì sao?"

"Thì anh sẽ vẽ lại với em." Anh liếc sang, rất nhanh. "Anh làm người mẫu cho cả mười hai bức."

Tôi bật cười trong nước mắt.

Họ đến phòng tranh Thiên Mạc lúc mười một giờ rưỡi. Cảnh sát chạy vào đầu tiên. Chúng tôi theo sau, xuống hành lang tầng hầm, ẩm thấp và tối om. Cánh cửa kho bị khóa, hai cảnh sát phá khóa. Mùi nước, mùi ẩm xộc lên.

Đường ống nước cũ phía trên đã bị tháo khớp. Nước chảy rỉ rả xuống sàn, tạo một vũng lớn. Ở góc kho, mười hai chiếc khung gỗ bọc nilon dựng ngay dưới đường ống, chân khung đã ngập nước ba phân.

Tôi lao tới, tay run lên, xé lớp nilon.

Bức số một. Bức số hai. Mặt tranh còn khô. Chỉ có góc dưới một vài giọt nước đọng, chưa thấm.

"Đến kịp." Tiếng Giang Tụng bên cạnh khẽ run. "Em, đến kịp rồi."

Tôi ngồi bệt xuống sàn nước ẩm, ôm chặt khung tranh số bảy, bóng người quay lưng trong mưa, vào lòng.

Anh quỳ xuống, ôm lấy cả tôi lẫn bức tranh.

"Không sao rồi." Anh thì thầm. "Anh ở đây."

Chiều hôm đó, Hiệp hội Mỹ thuật ra thông báo chính thức. Chuỗi tranh Người Trong Mưa thuộc quyền tác giả của họa sĩ Mặc Nhiên, tên thật Tiêu Nghi. Những tờ phác thảo mang tên Lâm Cảnh Sơ bị xác định là hàng giả. Phòng tranh Thiên Mạc bị đình chỉ hoạt động. Từ Cảnh Hiên bị bắt giữ, cùng sáu họa sĩ trong xưởng B, trong đó bốn người sau đó được giảm nhẹ vì hợp tác điều tra.

Tối đó, tôi nhận được một cuộc gọi.

"Họa sĩ Tiêu." Giọng Cao Sơn, khàn và chậm. "Tuần sau, hiệp hội tổ chức triển lãm lại cho chuỗi tranh của cô, không phí, không hoa hồng. Tôi muốn trưng bày cả bốn mươi ba bản phác thảo."

Tôi suýt đánh rơi điện thoại. "Giáo sư... những bản đó..."

"Là nhật ký của một người đã nhìn rất kỹ." Ông ngừng một nhịp. "Nghệ thuật chân thật nhất là khi người vẽ không nghĩ có ai sẽ xem. Cô cứ cân nhắc."

Ông cúp máy.

Tôi quay sang nhìn chồng. Anh đang ngồi trên sofa, cởi cà vạt, nhìn tôi cười. Cái nụ cười của người biết trước tất cả.

"Em cân nhắc nhé?"

"Anh muốn bị treo ở triển lãm à?" Tôi trừng mắt.

"Anh đã quen làm mẫu." Anh dang tay. "Lại đây."

13

Đêm ấy, chúng tôi ngồi trên ban công căn hộ, hai tách trà nóng đặt trên bàn nhỏ, đèn thành phố trải dài như một bản vẽ chi chít những điểm sáng.

Tôi dựa đầu vào vai anh. Cơn mệt mỏi của một tuần dài lúc này mới ập tới, nặng như chì. Nhưng nó cũng nhẹ, nhẹ như thể ai đó vừa nhấc một tảng đá khỏi ngực tôi.

"Anh Tụng."

"Ừ?"

"Em xin lỗi vì đã bỏ đi."

"Em xin lỗi ba lần rồi." Anh vuốt tóc tôi. "Anh chấp nhận cả ba."

"Nhưng em muốn nói một lần cho đúng." Tôi ngồi thẳng dậy, nhìn anh. "Em bỏ đi vì em sợ. Từ nhỏ em đã quen việc tự giải quyết mọi thứ một mình, vì không ai hỏi em có cần giúp không. Khi chuyện xảy ra, phản xạ đầu tiên của em là biến mất, để không phiền ai." Tôi hít sâu. "Em xin tập thay đổi."

Anh nhìn tôi rất lâu, mắt sáng lên dưới ánh đèn.

"Anh cũng có điều cần nói." Anh cười, hơi ngượng. "Anh đã giấu em một thứ."

Tôi nhíu mày. "Anh lại giấu em?"

"Là chuyện tốt." Anh đứng dậy, bước vào phòng vẽ, lát sau mang ra một cuộn giấy khổ lớn buộc dây. Anh trải nó lên chiếc bàn tròn nhỏ trên ban công.

Bản vẽ kiến trúc. Nét bút chì cẩn thận, từng đường kẻ thẳng như tia nắng.

Một ngôi nhà một tầng nhìn ra mặt hồ, mái cong nối nhau như những vòng sóng, tường kính cao chạm trần, gian chính hướng bắc đón ánh sáng đều. Một góc nhà là xưởng vẽ lớn, có giá để tranh âm tường, bàn pha màu, bồn rửa cọ. Phía sau là khu vườn, giữa vườn có một mái hiên nhỏ để đứng ngắm mưa.

Ở góc bản vẽ, dòng chữ nhỏ: Nhà của Mặc Nhiên. Kiến trúc sư: Giang Tụng. Bắt đầu thiết kế: một năm trước.

Tôi nhìn bản vẽ, chữ nhòe đi.

"Anh bắt đầu từ lúc nào?"

"Từ ngày hôm sau đêm tân hôn." Anh nói khẽ. "Anh thấy em ngồi trong phòng làm việc nhỏ, bàn vẽ kê sát cửa sổ hướng tây, ánh sáng chiều làm màu sắc lệch. Em không bao giờ than phiền. Anh nghĩ, nếu anh là kiến trúc sư, anh sẽ xây cho em một nơi để vẽ mà không cần chịu đựng gì cả."

"Anh định xây ở đâu?"

"Cạnh nhà bà ngoại ở Lạc Thủy." Anh chỉ vào góc bản vẽ. "Mảnh đất liền kề đang rao bán. Anh mua tháng trước, chuẩn bị tặng em vào kỷ niệm ngày cưới."

Tôi bật khóc. Lần này không phải khóc vì sợ hay vì tủi. Tôi khóc vì quá nhiều thứ đổ dồn một lúc: sáu năm yêu thầm, một năm hôn nhân im lặng, một tuần bão tố, và người đàn ông ngồi bên cạnh đã âm thầm xây từng viên gạch từ trước khi tôi biết mình cần.

Anh kéo tôi vào lòng.

"Anh xin phép đưa ra yêu cầu."

"Anh yêu cầu gì?"

"Hợp đồng người mẫu của anh." Anh nghiêm túc. "Em nói chưa có điều khoản chấm dứt. Anh muốn thêm một điều nữa."

"Điều gì?"

"Điều sáu. Họa sĩ không được phép bỏ nhà đi mà không rủ người mẫu đi cùng."

Tôi cười chảy nước mắt, gật đầu.

"Chấp nhận." Tôi nhìn anh. "Nhưng cây bút chì nhãn đỏ, em muốn lấy lại."

"Không." Anh đặt tay lên túi áo, ra vẻ bảo vệ tài sản. "Đó là vật chứng. Anh giữ sáu năm, có quyền tạm giữ."

"Anh vô lý."

"Ừ." Anh cười. "Nhưng hợp đồng chưa có điều khoản nào quy định họa sĩ được đòi lại bút chì."

Tôi lắc đầu, cười, dựa lại vào vai anh.

14

Triển lãm Người Trong Mưa khai mạc vào một chiều thứ Bảy đầu thu, tại sảnh chính Hiệp hội Mỹ thuật.

Phòng triển lãm rộng, tường trắng, ánh đèn dịu. Mười hai bức sơn dầu treo dọc hai bên, mỗi bức là một bóng người quay lưng trong mưa, từ nhỏ đến lớn, từ mờ đến rõ. Phía cuối phòng là một gian nhỏ riêng, cửa ra vào chỉ vừa một người, bên trên treo bảng: Phòng Nhật Ký.

Bên trong, bốn mươi ba bản phác thảo được đóng khung nhỏ, xếp theo thứ tự thời gian, đèn chiếu từng tờ. Có ghi chú nhỏ bên dưới, nét chữ của tôi: ngày, địa điểm, thời tiết.

Tôi đứng ở cuối phòng, tay nắm chặt tay chồng, không dám nhìn khán giả.

Khách mời rất đông. Dư Lam chạy qua chạy lại, váy đỏ rực, tay cầm micro, giọng vui mừng hơn tôi. Phương Hạo bước tới, ôm lấy Giang Tụng, vỗ vai anh thật mạnh.

"Thủy Vân Hội thắng thầu rồi, ông bạn!" Hạo hét lên. "Ba nhà đầu tư vừa gọi xin lỗi, họ nói đã đọc báo, họ nói... " Hạo liếc tôi, bật cười. "Họ nói muốn làm quen với kiến trúc sư có người vợ đặc biệt."

"Cảm ơn." Giang Tụng nói, giọng bình thản. "Nhưng người vợ này không có giá."

Dư Lam kéo tôi sang một bên, mắt long lanh. "Nghi, cậu biết không, hai trăm vé triển lãm bán sạch từ đêm qua. Có người xếp hàng từ năm giờ sáng chỉ để xem phòng nhật ký."

"Họ xem cái gì?"

"Xem người đàn ông bị vẽ bốn mươi ba lần." Cô cười khanh khách. "Mạng gọi anh ấy là Chồng Quốc Dân."

Khán giả từng nhóm đi qua Phòng Nhật Ký. Một người đàn ông mặc vest nhìn tờ số hai mươi bảy, ngẩng đầu, nhìn quanh. Mắt ông dừng lại ở Giang Tụng đang đứng ngoài cửa. Ông nháy mắt với bạn đồng hành, ghé tai thì thầm. Hai người cười khẽ.

Tôi chỉ muốn tan thành hơi nước.

Một bà mẹ trẻ dắt tay con gái nhỏ đi qua. Đứa bé chừng năm tuổi, ngẩng lên nhìn bức tranh số bảy, rồi quay sang nhìn Giang Tụng.

"Mẹ ơi." Cô bé chỉ tay. "Chú kia là Người Trong Mưa!"

Cả sảnh bật cười. Giang Tụng cúi xuống, nghiêm trang gật đầu với cô bé: "Đúng vậy. Chú là người mẫu."

"Chú mẫu mấy tiếng một ngày?"

"Tám tiếng."

"Chú có được trả lương không?"

"Không." Anh liếc tôi, cười. "Nhưng chú được ăn cơm đủ bữa."

Tôi úp mặt vào lòng bàn tay, vai run lên vì cười.

Cuối buổi, giáo sư Cao Sơn tiến đến chỗ chúng tôi, chống gậy, đứng trước bức tranh lớn nhất ở giữa sảnh. Bức này không có trong chuỗi mười hai bức. Đó là bức tôi vẽ ở Lạc Thủy mấy tuần trước, trong căn nhà gỗ của bà ngoại, sau cơn mưa hôm ấy. Một người đàn ông đứng trong sân, nước mưa chảy trên mi, quay đầu nhìn thẳng vào người vẽ. Lần đầu tiên, Người Trong Mưa có khuôn mặt.

Bên dưới bức tranh, tấm biển đồng ghi: Bản Thật. Mặc Nhiên. Người mẫu: Giang Tụng. Hợp đồng: không có điều khoản chấm dứt.

Cao Sơn đọc dòng chữ, nhướng mày, rồi bật ra tiếng cười khàn khàn.

"Họa sĩ Tiêu." Ông nói. "Ngày xưa tôi dạy học trò một câu: đừng bao giờ vẽ người mình yêu, vì nét bút sẽ phản bội mình." Ông lắc đầu, cười, mắt long lanh. "Nhưng tôi nghĩ ta phải sửa lại. Nét bút phản bội mình, đồng thời cũng chân thật nhất."

Tôi cúi chào ông thật sâu. Khi ngẩng lên, Giang Tụng đã đứng bên cạnh, bàn tay đặt nhẹ lên eo tôi.

Ánh đèn, tiếng người, mùi sơn dầu mới. Tôi nghe tim mình đập, rất khẽ, rất thật.

15

Chúng tôi ở lại Lạc Thủy.

Tháng Mười, căn nhà mới bắt đầu động thổ. Giang Tụng lái xe về mỗi cuối tuần, mặc quần bò, đội mũ bảo hộ vàng bạc phếch, đứng giám sát thợ xây, tay cầm bản vẽ. Tôi ngồi trên bậc thềm căn nhà gỗ cũ, phác thảo anh. Lần này, mọi bản vẽ đều có khuôn mặt.

Mùa đông, mái ngói được lợp xong. Mùa xuân, tường kính được lắp vào. Đến một ngày đầu hạ, một buổi tối trời mưa nhỏ, chúng tôi đứng trong xưởng vẽ mới, giữa gian nhà trống rỗng, ánh sáng từ cửa kính hắt xuống nền gỗ.

Tôi đặt giá vẽ giữa phòng. Giang Tụng kéo chiếc ghế gỗ, chiếc ghế đã theo anh từ Giang gia đến nhà bà ngoại, ngồi xuống như bao nhiêu lần trước.

"Điều ba hợp đồng." Anh nói. "Họa sĩ có quyền yêu cầu tư thế bất kỳ."

"Ừ."

"Điều hai." Anh nghiêng đầu, khóe môi nhếch lên, giọng trầm xuống. "Người mẫu không phải cởi áo, trừ khi họa sĩ yêu cầu."

Tim tôi lỡ một nhịp.

Tôi bước đến trước mặt anh, đầu ngón tay chạm vào cúc áo sơ mi trắng. Cúc đầu tiên. Cúc thứ hai. Ngón tay tôi dừng lại ở xương quai xanh, nơi một nốt ruồi nhỏ nằm im như một chấm bút.

"Anh còn nhớ hôm đó anh nói gì không?" Tôi hỏi.

"Anh nói nhiều lắm."

"Anh nói: đêm nay vẽ lại bản thật đi." Tôi nhìn thẳng vào mắt anh. "Anh làm mẫu."

Anh khẽ bật cười, giọng khàn khàn, nguy hiểm đúng như lần đầu tiên.

"Em đang đòi anh làm lại?"

"Em đang yêu cầu." Tôi cúi xuống thì thầm sát tai anh, lặp lại từng chữ. "Đêm nay vẽ lại bản thật đi. Anh làm mẫu."

Cây cọ rơi khỏi bàn tay tôi, chạm sàn gỗ, lăn một vòng nhỏ rồi nằm im. Bên ngoài cửa kính, mưa rơi đều xuống mặt hồ, từng vòng sóng loang rộng. Trong xưởng vẽ, ánh đèn bàn mờ dần, chiếc áo sơ mi trắng trượt xuống vai.

Tôi không nhớ mình đã vẽ được bao nhiêu nét. Chỉ nhớ rằng nốt ruồi dưới xương quai xanh, sáu năm trước tôi chấm bằng đầu bút, giờ tôi chạm vào bằng môi. Và rằng khi anh khẽ thở dài sát tai tôi, thì thầm một câu rất nhỏ, tôi biết cả đời này mình sẽ không bao giờ vẽ lại được câu nói ấy bằng màu nào.

Đến sáng, trên giá vẽ vẫn chỉ có một khuôn mặt đang dở. Người mẫu không chịu ngồi yên, họa sĩ cũng không muốn nhắc.

(Hết)