Đêm giao thừa cay đắng – Chương 2: Thuở nhỏ hiểu chuyện, ta từ nhỏ đã hiểu chuyện nhẫn nhịn không bao giờ tranh sủng

Truyện: Đêm giao thừa cay đắng

Cha mẹ ta đời này, chính là cái số bán mặt cho đất bán lưng cho trời.

Tôi nhớ chuyện sớm. Hơn ba tuổi, đã nhớ mẹ cõng ta xuống ruộng, đặt ta lên đống rơm bên bờ ruộng, bà khom lưng cấy mạ, mồ hôi theo gò má nhỏ xuống bùn nước. Anh trai lớn hơn ta sáu tuổi, chị gái lớn hơn ta bốn tuổi. Đến khi ta biết chuyện, họ đã đi học trên trấn, trên huyện, rất ít khi về nhà.

Tôi ở lại bên cạnh cha mẹ, giống như một mầm cây tự mọc lên từ đất.

Không phải ta ngoan ngoãn đến mức nào, mà là hoàn cảnh ép con người ta phải sớm trưởng thành. Đứa trẻ nhà người ta còn đang lăn lộn ăn vạ vì một viên kẹo, ta đã biết buổi chiều phải ôm củi về bếp trước, đổ đầy lu nước. Cha đi làm ruộng về mệt đến mức không đứng thẳng được lưng, ta bê cái ghế nhỏ ngồi qua đó đấm chân cho ông. Mẹ bị thấp khớp tái phát, ta đứng trên ghế nhỏ trước bếp, thay bà khuấy cháo hết lần này đến lần khác.

Đứa trẻ càng hiểu chuyện, càng không có ai cảm thấy con cần được chăm sóc.

Lời này không lọt tai, nhưng là sự thật.

Anh trai chị gái thỉnh thoảng về nhà, mang theo ít quà vặt thành phố, chia cho lũ trẻ hàng xóm, hào phóng lại thể diện. Cha mẹ luôn gắp những món ngon nhất vào bát của họ, ánh mắt nhìn họ đều sáng lên, miệng lẩm bẩm: "Anh chị con có tiền đồ, ở nơi lớn mở mang tầm mắt, sau này là để làm việc lớn."

Tôi ngồi xổm bên bếp, lặng lẽ lùa bát mì chay, không bao giờ tranh giành.

Cũng không dám tranh.

Không phải ta bẩm sinh độ lượng, mà là trong lòng sớm đã nhận rõ: Trong nhà này, ai có thể làm cha mẹ nở mày nở mặt, người đó được sủng ái. Còn ta, việc duy nhất có thể làm là ít gây rắc rối, làm nhiều việc hơn. Còn về tủi thân, đó không phải là thứ nói ra là có tác dụng, nuốt xuống, hóa vào trong cơ thể, ngày tháng vẫn cứ trôi qua.

Có một năm Tết Nguyên Tiêu, trong thôn đốt pháo hoa. Những đứa trẻ khác đều cưỡi trên cổ cha, tay cầm hồ lô đường, cười vô tư lự. Tôi giúp cha treo đèn lồng trước cửa, không cẩn thận làm thủng một lỗ trên giấy đèn lồng. Cha không mắng ta, chỉ nhíu mày nói một câu: "Chẳng làm được tích sự gì."

Tôi đứng dưới thang, ngẩng đầu nhìn chiếc đèn lồng bị rách kia, ánh nến bên trong lung linh, như sắp rơi xuống.

Khoảnh khắc đó ta hiểu ra một đạo lý: Ở cái nhà này, ta không có vốn liếng để phạm sai lầm. Phải có ích, phải biết điều, phải thu mình lại nhỏ nhất, mới xứng đáng nhận được một chút sắc mặt không mấy tốt đẹp.

Sau này ta hình thành một thói quen — mọi việc dựa vào chính mình. Giày hỏng tự sửa, cơm nguội tự hâm, tâm sự tự nuốt. Không than khổ với gia đình, không đưa tay xin tiền, không mở miệng cầu người.

Người ngoài nói ta trầm ổn, hiểu chuyện, biết điều. Chỉ có chính ta biết, làm gì có sự hiểu chuyện bẩm sinh, chẳng qua là sau lưng không người nương tựa, trước mặt không đường để lùi, chỉ có thể nghiến răng, đục đẽo ngày tháng ra mà sống.

Năm ta mười sáu tuổi, anh trai đã đứng vững chân ở nơi khác, chị gái cũng lấy chồng không xa không gần. Họ càng ít về nhà hơn. Trong điện thoại, cha mẹ luôn dặn dò họ ăn ngon uống tốt, đừng để mệt. Còn đối với ta, câu nói nhiều nhất là: "Cậu út, lo liệu việc nhà cho tốt."

Tôi gật đầu, như tiếp nhận một gánh nặng lẽ đương nhiên.

Gánh nặng này, gánh một cái là bao nhiêu năm.

Đứa trẻ càng hiểu chuyện càng không có ai thương xót, càng âm thầm hy sinh, càng dễ bị phớt lờ theo thói quen.