【Giải đáp】
Liệu pháp hành vi cảm xúc lý tính
Trước khi học liệu pháp này, xin hãy liệt kê ra những việc thường khiến bạn cảm thấy hoảng sợ và bất an. Ví dụ:
“Tôi nhất định phải chốt được khách hàng lần này!”
“Tôi nhất định phải đạt được thành công trong cuộc thi!”
“Tôi nhất định phải đặt con mình vào một nơi tuyệt đối an toàn!”
Bạn có thể sẽ cảm thấy những điều ta nói đều quá mức vô lý, bạn hoàn toàn chưa từng nghĩ như vậy, bạn chỉ “sợ” thôi — sợ không chốt được khách hàng, sợ mất mặt trong cuộc thi, sợ con cái mình chịu phải một chút tổn thương nhỏ — bạn vốn không yêu cầu bản thân mình “nhất định phải” thế này thế khác.
Nghĩ mà xem, bạn sợ không chốt được khách hàng này, cho nên bạn yêu cầu bản thân thế nào? Bạn yêu cầu bản thân “nhất định phải” làm được! Bạn sợ mất mặt trong cuộc thi, cho nên bạn yêu cầu bản thân “nhất định phải” thể hiện thật hoàn hảo! Bạn sợ con cái bị tổn thương, cho nên bạn yêu cầu bản thân “nhất định phải” bảo vệ chúng cho thật tốt!
Không sai, mấu chốt sự lo âu của bạn nằm ở hai chữ “nhất định”.
Vậy thì, bạn đành phải thừa nhận một sự thật, đó chính là trên thế giới này không có cái gọi là tuyệt đối phải thế, tất cả đều chỉ là có khả năng. Bạn có thể chốt được khách hàng, cũng có thể không; bạn có thể thể hiện xuất sắc, cũng có thể thể hiện kém cỏi; con cái bạn có thể sống an toàn, cũng có thể xảy ra ngoài ý muốn.
Trước tiên, bạn phải cho phép bản thân thất bại.
“Tôi nhất định phải chốt được khách hàng lần này! Nếu biểu hiện của tôi có một chút sai sót nhỏ thôi, khách hàng sẽ bị đối thủ cướp mất! Tôi sẽ phạm phải sai lầm lớn không thể tha thứ! Tôi sẽ không thể ngẩng đầu lên trước mặt đồng nghiệp, tiền đồ của tôi tiêu đời rồi, tôi sẽ chẳng có gì cả! Tôi sẽ mãi mãi không thể trở mình được nữa……”
Sự lo âu của bạn thực sự đã quá mức rồi. Mà sự chú ý của bạn thì vẫn luôn dán chặt vào hậu quả “thất bại” đó, hoàn toàn không có thời gian tâm trí để quan tâm đến việc làm thế nào để thu phục khách hàng, e rằng xác suất thất bại đã bị bạn nâng lên một cách nhân tạo rồi.
Trên thực tế, chi bằng đổi một góc suy nghĩ: “Khách hàng lần này đối với tôi quả thực rất quan trọng, nhưng tôi có thể thành công, cũng có thể thất bại, mặc dù tôi hy vọng thành công hơn, nhưng thất bại cũng chẳng có gì ghê gớm cả. Tôi chỉ cần làm như bình thường là được. Thất bại có lẽ sẽ khiến người ta khó chịu, nhưng cuộc sống của tôi không hề phụ thuộc vào điều này.”
Bạn phải cho phép bản thân thất bại. Bởi vì không ai có thể “nhất định phải” thành công cả! Mà sự thất bại trong một số việc nào đó trong cuộc sống — cho dù có quan trọng đến đâu — thì cũng sẽ không thực sự lấy đi cái mạng của bạn đâu.
Thứ hai, phải có khả năng chấp nhận thái độ của người khác.
“Tôi nhất định phải đạt được thành công trong cuộc thi! Nếu tôi thể hiện không tốt, đám người kia sẽ không ngừng chế giễu tôi, nói tôi là một tên hề vô dụng, bọn họ sẽ nói mãi không thôi, đúng là đáng sợ chết đi được……”
Bạn quả thực không thể thay đổi môi trường xung quanh và những người bên cạnh, những thứ này cùng với bạn cấu thành nên một phần cuộc sống của bạn. Thái độ của bọn họ quả thực sẽ tạo thành ảnh hưởng đối với bạn, trong đó một số có thể khiến bạn chán ghét, đau lòng hoặc nổi cáu, nhưng đừng vội “vận dụng quá đà” sự lo âu, xin hãy thử toàn tâm toàn ý đi tiếp nhận những điều này, cho dù đó là ác ý.
Ban đầu bạn sẽ cảm thấy rất khó khăn, nhưng khi bạn đã tiếp nhận những điều này, cho rằng đây chính là một phần của cuộc sống rồi, thì bạn sẽ không đi để ý đến chúng nữa. Hãy nhớ rằng, bạn chỉ cần nỗ lực vào khoảnh khắc này là tốt rồi.
Cuối cùng, đừng phóng đại quá mức phần tác hại.
“Tôi sợ con mình chịu bất kỳ tổn thương nào. Nó có thể bị bắt nạt, có thể gặp tai nạn xe cộ, cướp giật, lừa đảo, sàm sỡ, động đất, sét đánh…… Tôi không thể để nó chịu một chút tổn thương nào cả, tôi rất lo lắng……”
Trên thực tế, đây đều là những sự kiện ngoài ý muốn có xác suất nhỏ, chỉ cần làm tốt công tác phòng hộ từ trước thì sẽ giảm thiểu được rất lớn rủi ro, ví dụ như tuân thủ quy tắc giao thông, không đến những nơi nguy hiểm, có ý thức tự bảo vệ, chú ý nghe thông tin về thiên tai, v.v.
Trên thế giới này vốn không có cái gọi là “nhất định phải” tuyệt đối. Hy vọng bạn có thể phân tích những điều “nhất định” mà mình đã liệt kê, xem chúng thuộc về trường hợp nào.
Sau khi đã hiểu rõ điểm này, chúng ta tiếp theo sẽ giới thiệu lý thuyết ABC.
Lý thuyết ABC có thể thông qua việc thay đổi mô thức nhận thức của bạn để điều chỉnh cảm xúc và hành vi của bạn. A đại diện cho sự kiện, C đại diện cho kết quả, còn B đại diện cho nhận thức của bạn.
Đầu tiên, A xảy ra như một sự kiện không mấy vui vẻ, tức là điểm kích hoạt cảm xúc. Sau khi trải qua A, bạn sẽ nhận được một kết quả C, chính là sự lo âu bất an của bạn.
Điều này thoạt nhìn hoàn toàn không có bất kỳ vấn đề gì, phải không? Tôi bởi vì trải qua những chuyện không vui, cho nên mới sinh ra sự lo âu quá mức.
Trên thực tế, chúng ta thường bỏ quên một điểm — B. Sau khi trải qua sự kiện A, chúng ta đã tiến hành gia công trong tâm trí, lý giải đối với cục diện sự việc, cuối cùng mới chưng cất ra cái cảm xúc lo âu C này.
Nói cách khác, nguồn cội khơi mào ra C quả thực là A, nhưng suy cho cùng, lại bắt nguồn từ mô thức nhận thức B của bạn. Đây chính là lý do vì sao sau khi trải qua cùng một sự việc, con người ta lại có những phản ứng khác nhau, bởi vì sự lý giải và gia công của mỗi người đối với sự việc này trong lòng là khác nhau.
Sau khi nhận thức được điểm này, kết hợp với việc trước đó đã nói là không có “nhất định phải”, vậy thì trong bất kỳ tình huống nào, bạn hoàn toàn có thể đổi sang một cách tư duy khác.
Cho nên, tại sao lại không đổi ngay một cách tư duy khác chứ?
Ví dụ, sắp phải thi cử rồi, bạn lại bắt đầu lo âu bất an: “Lỡ thi không tốt thì phải làm sao đây? Giáo viên coi thi có cố ý làm khó tôi không? Ngày thi có bị đau bụng không? Tôi có phải không phải là cái mẻ khoẻ đọc sách không? Hay là từ bỏ việc học thì tốt hơn? Cuộc đời tôi coi như xong phim rồi phải không?”
Lúc này, bạn có thể đổi sang một suy nghĩ khác: “Lần thi này tôi sẽ cố gắng hết sức, mặc dù tôi không thể đảm bảo kết quả, thế nhưng thi không tốt cũng không nói lên được vấn đề gì, tôi vẫn có thể thông qua các loại phương thức khác để nâng cao bản thân mình. Hoặc giả cho dù tôi không có thiên phú trong việc đọc sách, tôi ở các phương diện khác cũng có sở trường của riêng mình, tôi vẫn có thể sống rất tốt.”
Hiển nhiên, đổi một cách tư duy thì bạn có thể thu được một loại cảm xúc hoàn toàn khác biệt.
Nếu bạn có thể làm được điểm này, vậy thì xin chúc mừng, bạn đã học được cách suy nghĩ lý tính. Nếu tư duy của bạn lại quay mòng mòng trở về chỗ cũ, vậy thì bạn phải nhanh chóng chuyển hướng sự chú ý, để bản thân được thả lỏng, đồng thời tiến hành suy nghĩ mang tính lý tính như thế này.
Vậy thì, việc cuối cùng bạn phải làm, chính là tìm ra phương thức giải quyết hợp lý cho vấn đề. Ví dụ, lo lắng thi cử không tốt, sau khi suy nghĩ lý tính xong, có thể chấp nhận kết cục tốt hoặc không tốt, thế nhưng điều này không thể né tránh việc bạn phải tham gia kỳ thi. Bây giờ, bạn đã có được tâm thái tốt rồi, có thể đi tìm phương pháp ôn tập thật tốt, hơn nữa không màng kết quả mà lao đầu vào đó. Thành tích thi cử cuối cùng chính là sự hồi đáp dành cho nỗ lực của bạn — cho dù là thành tích gì đi nữa, thì đó cũng là kết quả của sự nỗ lực toàn tâm toàn ý của bạn. Nếu kết quả cuối cùng không được như ý, hãy tự nhủ với bản thân rằng: “Không ai quy định là nhất định phải thành công cả, nhưng tôi quả thực đã từng nỗ lực.”