Lại một mùa xuân nữa đến.
Tôi ngồi ngoài ban công, trên đùi đắp chiếc chăn mỏng mà con gái mới mua cho, bên tay đặt một tách trà hoa nhài âm ấm. Hoa đào dưới lầu nở rộ rực rỡ, gió thoảng qua, từng cánh hoa lững lờ rơi rụng. Tôi nhìn qua khung cửa sổ xuống dưới, thấy Kiến Quốc đang khom lưng chăm sóc mấy gốc hoa hồng tây bên bồn hoa khu tập thể. Đợt trước anh nói với ban quản lý rằng bồn hoa để trống thì uổng quá, nên tự bỏ tiền mua mấy cây giống hoa hồng tây về trồng. Ban quản lý còn khen anh, bảo bác Phùng thật sự coi khu tập thể như sân nhà mình.
Tôi nhìn anh, trong lòng không kìm được mỉm cười. Con người này cả đời chẳng chịu ngồi yên. Lúc trẻ thì liều mạng làm lụng vì miếng cơm manh áo của gia đình, đến lúc già rồi lại đi chăm chút hoa cỏ. Hoa nở, anh hái về hai cành cắm vào chiếc bình đặt ở đầu giường ta, bảo mẹ ngửi xem có thơm không. Tôi ngửi rồi, thơm thật đấy. Anh liền cười, bảo còn mười mấy cây chưa nở, nở rồi con hái cho mẹ cành đẹp hơn.
Con gái đang hầm canh trong bếp, hương thơm nương theo khe cửa bay vào. Cháu ngoại gái tối qua gọi điện bảo hôm nay về ăn cơm. Cháu ngoại trai cũng bảo sẽ dẫn theo chắt ngoại sang chơi. Con trai cả sáng sớm vừa về, nó cứ cách dăm bữa nửa tháng lại ghé qua, có khi ngồi chừng một tiếng, có khi ăn bữa cơm. Con trai thứ hai hôm qua tới, ở bên ta suốt cả buổi chiều, tối mới bắt xe về. Bước chân trong nhà rộn ràng hơn trước, tiếng cười cũng nhiều hơn trước. Những đổi thay này ta đều thu vào mắt, ấm áp tận đáy lòng.
Đôi khi ngồi một mình, ta lại nhớ về mùa đông của hai mươi lăm năm trước. Nhớ tới cái lạnh khi ông nhà ta qua đời, nhớ tới những lời thoái thác qua điện thoại của hai đứa con trai, nhớ ngọn đèn vàng vọt leo lét trong căn nhà cũ, và cả gương mặt đỏ bừng vì gió lạnh khi con gái đẩy cửa bước vào. Tôi cũng nhớ lại lúc ta xách tay nải đứng trước cửa nhà con gái, Kiến Quốc thò đầu ra từ trong bếp cười bảo: "Mẹ đã tới rồi." Khung cảnh của ngày hôm đó và khung cảnh của ngày hôm nay cách nhau hai mươi lăm năm, vậy mà lại rõ ràng như thể chuyện của ngày hôm qua và ngày hôm nay.
Hai mươi lăm năm này, thu hoạch lớn nhất của ta là gì? Không phải là tờ sổ tiết kiệm kia, không phải là số tiền tích góp được. Mà là ở trong gia đình này, ta được đối đãi chân chân chính chính như một "con người", một người già có tôn nghiêm và được yêu thương chăm sóc. Cảm giác được người ta đặt ở trong lòng này đáng giá hơn bất cứ thứ gì.
Tiền ta đã cho Kiến Quốc rồi. Nhưng ta hiểu rất rõ, những gì ta cho và những gì anh ấy cho ta căn bản không thể đem ra so sánh. Thứ anh ấy cho là hai mươi lăm năm năm tháng, là sự túc trực bảo bọc trong vô số đêm khuya, là hơi ấm trong từng bát cháo bữa cơm. Thứ ta cho chẳng qua chỉ là một tờ giấy mỏng manh nhẹ bẫng. Nhưng chính một tờ giấy như thế đã cho ta một cơ hội trịnh trọng nói lời "cảm ơn" ở những năm tháng tuổi già.
Đời người sợ nhất là xem lòng tốt của người khác thành thói quen đương nhiên. Một người ngày ngày bưng nước cho bạn, bạn liền cho rằng bưng nước là bổn phận của người ta. Một người ngày ngày nấu cơm cho bạn, bạn liền nghĩ nấu cơm là việc người ta nên làm. Nhưng làm gì có nhiều chữ "nên" đến thế? Trên đời này, ngoài miếng thịt từ trên người mình rơi ra, có ai nợ bạn, có ai phải có nghĩa vụ với bạn đâu? Con rể đối tốt với bạn suốt hai mươi lăm năm, đó là lòng đôn hậu của anh ấy chứ không phải nghĩa vụ của anh ấy. Con gái nuôi dưỡng bạn, đó là lòng hiếu thảo của nó, nhưng cũng không thể quên việc biết ơn. Hai người con trai không thể phụng dưỡng bạn, đó là sự thiếu sót của chúng nó, nhưng cũng không thể ghi hận cả một đời.
Tôi sống đến tám mươi sáu tuổi mới hoàn toàn nghĩ thông suốt đạo lý này: Gốc rễ của tình thân không chỉ nằm ở huyết thống, mà càng nằm ở sự sớm tối bên nhau thường nhật. Con đối tốt với mẹ, mẹ biết; mẹ đối tốt với con, con ghi nhận. Cứ qua lại như thế thì tình nghĩa mới ngày càng sâu đậm. Nếu chỉ có một bên một mực hy sinh, còn bên kia thản nhiên đón nhận, thì tình nghĩa có sâu nặng đến mấy sớm muộn gì cũng nguội lạnh.
Hai mươi lăm năm qua của Kiến Quốc chính là một ví dụ sống động. Anh chưa từng kể công, chưa từng tính toán. Nhưng ta càng không xem anh là người ngoài thì lại càng cảm nhận được sức nặng của sự hy sinh nơi anh. Sức nặng ấy ta đã ghi nhớ suốt hai mươi lăm năm. Tờ sổ tiết kiệm kia chính là tờ biên nhận mà ta viết cho sức nặng ấy. Chỉ là tờ biên nhận này vẫn còn xa mới đủ bù đắp.
Buổi tối, cả nhà đều đã tề tựu đông đủ. Cháu ngoại trai dắt chắt ngoại chơi đùa ngoài phòng khách, đứa chắt chạy lăng xăng khắp nhà, miệng bi bô líu lo. Cháu ngoại gái ở trong bếp phụ mẹ làm đồ ăn, thái cọng hành thôi cũng thái méo xẹo. Kiến Quốc từ bồn hoa trở về, trên tay quả nhiên lại mang theo hai cành hoa hồng tây, một cành màu hồng, một cành màu đỏ. Anh chia một cành cho cháu ngoại gái, con bé thích thú vô cùng, bảo: "Bố ơi, hoa này đẹp quá." Kiến Quốc bảo: "Đẹp chứ sao không? Sang năm dưới lầu nhà mình sẽ nở cả một khoảng lớn đấy." Cành còn lại anh lấy kéo tỉa tót lại rồi cắm vào chiếc lọ thủy tinh nhỏ đầu giường ta.
Trên bàn ăn, mọi người nói nói cười cười. Cháu ngoại trai kể chuyện ở cơ quan, cháu ngoại gái kể về món ăn mới học được, chắt ngoại thỉnh thoảng lại chen vào một câu ngây ngô khiến cả nhà cười ầm lên. Kiến Quốc gắp thức ăn cho con gái ta, con gái ta gắp cho ta, ta lại gắp cho chắt ngoại. Ở giữa bàn, nồi canh sườn sôi sùng sục bốc khói nghi ngút, làn hơi mờ ảo phả lên mặt làm gương mặt ai nấy đều ửng hồng.
Tôi gắp một miếng sườn bỏ vào miệng, thịt hầm nhừ mềm rụm, vừa ngậm vào đã tan ra. Tôi nhai chầm chậm, ánh mắt lướt từ gương mặt con gái sang gương mặt Kiến Quốc, rồi lại sang gương mặt cháu trai, cháu gái, chắt ngoại, cuối cùng dừng lại ở vầng trăng vừa mới nhô lên ngoài cửa sổ. Trăng rất tròn, trong trẻo sáng ngời như vừa được gột rửa.
Trong lòng ta bỗng bật ra một câu tục ngữ xưa: Trăng tròn người đoàn viên. Nhưng ta biết, sự đoàn viên này không phải tự trên trời rơi xuống, mà là từng người trong gia đình này đã dùng từng chút từng chút ân tình để từ từ vun vén cho tròn vẹn.
Ăn xong bữa tối, ta ngồi trên ghế sofa, đứa chắt ngoại trèo lên đùi ta, cất giọng non nớt đọc bài thơ Đường vừa mới học: "Đầu giường ánh trăng rọi, ngỡ mặt đất phủ sương..." Tôi đọc theo nó từng câu từng chữ, sợi dây đàn căng như dây cung suốt hai mươi lăm năm trong lòng ta cuối cùng đã hoàn toàn thả lỏng.
Tôi quay đầu lại bảo với Kiến Quốc: "Kiến Quốc, mẹ muốn nói với con một chuyện."
Anh vội ngồi lại gần, vẻ mặt nghiêm túc: "Mẹ, mẹ nói đi ạ."
Tôi cười bảo: "Đừng căng thẳng. Mẹ chỉ muốn bảo với con rằng mấy cây hoa hồng con trồng đẹp lắm. Đợi khi hoa nở rộ hết, con hái một bó đặt vào phòng mẹ nhé. Mẹ muốn ngắm nhìn mỗi ngày."
Kiến Quốc thở phào nhẹ nhõm, cười tươi như một đứa trẻ: "Chuyện đó còn phải nói sao mẹ? Ngày nào con cũng hái cho mẹ, hái đến khi nào mẹ ngắm chán thì thôi."
Tôi nhìn nụ cười dưới mái tóc hoa râm của anh, trong lòng tràn ngập ấm áp. Người con rể này, ta đã công nhận cả một đời. Anh đã cho một người già một tuổi xế chiều thể diện nhất, ấm áp nhất. Giờ đây, chuyện tờ sổ tiết kiệm cũng coi như đã viên mãn rồi. Tiền nhiều hay ít sớm đã không còn quan trọng nữa. Điều quan trọng là gia đình này không còn bất kỳ khoảng cách ngăn cách nào nữa. Con đối tốt với mẹ, mẹ hiểu lòng con. Con che chở cho mẹ, mẹ thương yêu con. Cùng nhau vun vén, trọn vẹn chẳng phụ lòng nhau.
Khóm hoa hồng ngoài cửa sổ đang lặng lẽ nở rộ. Cây hoa quế dưới lầu cũng đã đâm chồi nảy lộc non. Gió từ ngoài cửa sổ thổi vào, mang theo hương hoa thoang thoảng và mùi đất thơm lành.
Tôi nhắm mắt lại, cảm nhận ngọn gió mùa xuân ấm áp vô ngần, giống hệt như một vạt nắng rọi vào gian phòng lúc con gái đẩy cánh cửa căn nhà cũ bước vào vào buổi chiều muộn của hai mươi lăm năm về trước.