Năm 1993 Dốc Cạn Gia Tài Thành Toàn Tỷ Tỷ Theo Đuổi Ước Mơ, 30 Năm Sau Cô Ấy Thân Gia Bạc Triệu, Tết Về Quê Cố Ý Trốn Tránh Ta – Chương 1

Truyện: Năm 1993 Dốc Cạn Gia Tài Thành Toàn Tỷ Tỷ Theo Đuổi Ước Mơ, 30 Năm Sau Cô Ấy Thân Gia Bạc Triệu, Tết Về Quê Cố Ý Trốn Tránh Ta

Năm 93 dốc hết gia tài thành toàn cho chị gái theo đuổi ước mơ, 30 năm sau chị ấy thân giá bất phàm, Tết về quê lại cố ý tránh mặt ta.

01-10-2026 Phúc Bảo Bảo

Mùa xuân năm một chín chín ba, ta hai mươi mốt tuổi. Chị cả ta Lâm Tú Lan làm việc ở nhà máy dệt huyện, một tháng kiếm được khoảng một trăm hai mươi đồng. Cha ta làm việc ở hợp tác xã cung tiêu gần nửa đời người, tiền hưu trí không nhiều, mẹ ta sức khỏe không tốt, quanh năm phải uống thuốc Bắc. Trong nhà một đồng xu cũng phải bẻ làm đôi mà tiêu.

Một gia đình như thế, chị cả lại cứ nhất quyết sắt đá đòi đi Thâm Quyến.

"Thâm Quyến một tháng có thể kiếm được hơn bốn trăm đồng." Chị ấy đỏ hoe mắt nói với ta, "Tiểu Quân, chị không muốn cả đời hao mòn ở cái nơi rách nát này."

Sau đó thì sao?

Sau đó ta đã dốc sạch toàn bộ tiền tiết kiệm trong nhà, ba ngàn hai trăm sáu mươi đồng, đưa hết cho chị làm lộ phí. Ngày tiễn chị đi ở ga tàu hỏa xập xệ, chị thò đầu ra khỏi cửa sổ xe, khóc nhem nhuốc nước mắt, hét lớn về phía ta: "Tiểu Quân! Chị mà lăn lộn ra được hình người, quên ai cũng không bao giờ quên em!"

Tiếng hét đó, ta đã nhớ suốt ba mươi năm.

Giờ đây chị ấy thân giá bất phàm, ở Thâm Quyến có nhà có xe, mở công ty, làm ông chủ, vô cùng vẻ vang. Nhưng chị ấy đã ba năm không về quê ăn Tết rồi.

Mỗi lần về cũng chẳng ở lại quá một hai ngày, chị ở khách sạn trên trấn, mời họ hàng ăn cơm, linh đình náo nhiệt, phô trương đủ bề. Sau đó lái chiếc xe Mercedes đen đó, phóng vụt qua con đường đất trước cửa nhà ta.

Chưa bao giờ bước chân vào cửa nhà ta.

Đến một tiếng "em" cũng chưa từng gọi.

Những năm này, người trong làng nói lời khó nghe gì cũng có. Có người khuyên ta tìm đến cửa đòi một lời giải thích, có người bất bình thay ta, có người nói năm đó ta đã mù mắt rồi. Tố Phân cũng vì chuyện này mà rơi nước mắt, em gái út càng tức giận mắng chửi thẳng thừng.

Tôi không làm gì cả. Không cãi, không náo, không đòi tiền, không lật lại nợ cũ.

Chỉ là chút tình thủ túc trong lòng, giống như bị cơn mưa suốt ba mươi năm thấm đẫm, lạnh đến thấu xương.

Đến tuổi trung niên, nhiều chuyện đã nhìn thấu. Nhưng mỗi năm Tết đến, tiếng pháo bên ngoài vừa vang lên, ta vẫn sẽ nhớ về ga tàu hỏa năm ấy. Nhớ về người chị chen chúc trong đám đông vẫy tay hét lớn với ta, nhớ khuôn mặt đầy nước mắt của chị, và lời hứa nóng bỏng kia.

Câu chuyện của gia đình ta, bắt đầu kể từ mùa xuân năm đó.

Năm đó, ta hai mươi mốt tuổi, làm công nhân tạm thời ở nhà máy nông cơ huyện, một tháng kiếm được tám mươi bảy đồng năm hào.

Tiền không nhiều, nhưng ở cái huyện nhỏ của chúng ta, cũng được coi là một khoản thu nhập chính đáng. Mỗi sáng bảy giờ rưỡi đi làm, đạp chiếc xe đạp sườn ngang, yên sau kẹp hộp cơm nhôm, lạch cạch lạch cạch băng qua hai con phố, rẽ vào khu nhà máy, một ngày cứ thế bắt đầu.

Mùa xuân năm 1993, gió phương Nam thổi mạnh hơn mọi năm.

Khắp đầu đường cuối ngõ, trên loa phát thanh, trên tivi, đâu đâu cũng nói về Thâm Quyến. Nói bên đó nhà cao tầng xây cao hơn núi, công ty tuyển người, một tháng có thể kiếm được mấy trăm đồng, còn mạnh hơn làm ở nội địa nửa năm. Thằng con nhà lão Triệu ở đầu đông làng, năm kia đi Thâm Quyến, năm ngoái về, trên cổ đeo sợi dây chuyền vàng, ngồi trước cửa tiệm tạp hóa đầu làng, thuốc lá mời toàn là loại "Hồng Tháp Sơn". Thanh niên cả huyện chúng ta, mắt ai nấy đều đỏ rực vì thèm muốn.

Chị cả ta, Lâm Tú Lan, là người đầu tiên trong nhà thực sự động tâm.

Cha ta làm ở hợp tác xã cung tiêu huyện cả đời, tiền hưu trí không nhiều, bình thường tiết kiệm chắt bóp. Mẹ ta sức khỏe không tốt, quanh năm uống thuốc Bắc, ngày tháng trong nhà luôn túng quẫn. Ngoài chị cả và ta, bên dưới còn có em gái út đang học cấp hai. Cả nhà năm miệng ăn, dựa vào tiền hưu của cha, tiền lương của ta, và vài đồng bạc lẻ mẹ nuôi gà bán trứng kiếm được, miễn cưỡng qua ngày.

Chị cả làm công nhân đứng máy ở nhà máy dệt huyện, làm ba ca đổi, một tháng kiếm được khoảng một trăm hai mươi đồng. Chị khéo tay, lại có chí khí, năm nào cũng là cá nhân tiên tiến của nhà máy. Nhưng hiệu quả của nhà máy dệt ngày càng kém, đến cuối năm chín mươi hai, đã bắt đầu nợ lương rồi.

Tết năm 1993 vừa qua, chị cả buông một câu trên bàn ăn, giống như dội một gáo nước vào chảo dầu sôi.

"Con muốn đi Thâm Quyến."

Đôi đũa cha ta đang gắp thức ăn khựng lại giữa không trung, không hạ xuống. Mẹ ta ngẩng đầu, há miệng, không nói nên lời.

"Nhà máy dệt mắt thấy không xong rồi, con cứ hao mòn ở đây, cả đời này coi như bỏ đi ở đây thôi." Giọng chị cả không lớn, nhưng mỗi chữ đều như cái đinh, đóng chặt lên bàn ăn.

Cha ta đặt đũa xuống, trầm giọng nói: "Con gái con lứa, chạy đi xa thế, có chuyện gì thì làm sao? Con không xem tin tức à, ga tàu hỏa bao nhiêu người chen chúc như sủi dảo, con gái gặp chuyện trên đường còn ít sao?"

Mẹ ta tiếp lời: "Tú Lan à, an phận thủ thường không tốt sao? Thâm Quyến là nơi nào chứ? Nghe nói loạn lắm, hạng người nào cũng có. Con là con gái, không có ai chăm sóc, bảo mẹ làm sao yên tâm?"

Chị cả không cãi lại, cứ cúi đầu lùa cơm, ngón tay siết chặt vành bát, đốt ngón tay trắng bệch.

Bữa cơm đó ăn trong không khí đặc biệt im lặng. Nhưng chuyện chưa kết thúc.

Nửa tháng tiếp theo, chị cả hầu như ngày nào cũng nhắc đến. Ban đầu là nói trên bàn ăn, sau đó thì tranh luận với cha mẹ trong phòng khách. Về sau nữa, thì cãi nhau to.

"Mọi người cứ để con bám trụ ở cái nhà máy dặt dẹo này, đợi nó sập hẳn rồi mới tính cách khác sao?" Giọng chị cả run rẩy, "Năm nay con đã hai mươi bốn rồi, đợi vài năm nữa, muốn đi cũng không đi nổi nữa!"

"Đi? Con lấy gì mà đi?" Cha ta cũng cuống lên, giậm chân, "Điều kiện trong nhà thế nào con không rõ sao? Tiền thuốc tháng trước của mẹ con còn là thằng em con gom góp khắp nơi mới có, lấy đâu ra tiền cho con làm lộ phí?"

Câu nói này như một chậu nước lạnh dội thẳng xuống đầu.

Chị cả không nói gì nữa, quay người vào phòng trong, đóng sầm cửa lại.

Thật ra trong lòng ta hiểu rõ, cha ta nói là sự thật. Nhưng ta cũng hiểu, chị cả không phải hạng người bốc đồng. Chị đã nói với ta, ở Thâm Quyến có một sư phụ già ở nhà máy dệt của chị, năm kia đã qua đó rồi, làm chủ quản phân xưởng ở một nhà máy điện tử vốn Hồng Kông tại Long Cương. Vị sư phụ đó viết thư cho chị nói, nhà máy đang tuyển công nhân nữ, một tháng có thể kiếm được hơn bốn trăm đồng, bảo chị mau qua, chiếm chỗ sớm.

Hơn bốn trăm đồng.

Tôi một tháng kiếm được tám mươi bảy đồng năm hào.

Chị cả một tháng kiếm được khoảng một trăm hai mươi đồng.

Thâm Quyến một tháng có thể kiếm được hơn bốn trăm đồng.

Khoản tính toán này, chị cả đã tính trong lòng cả trăm lần.

Tối hôm đó, chị cả lặng lẽ đến phòng ta, cửa cũng không gõ, mắt đỏ hoe.

"Tiểu Quân, em nói xem, chị có nên đi không?"

Tôi im lặng hồi lâu, nói: "Nên ạ."

Nước mắt chị cả lập tức rơi xuống.

Thật ra ta hiểu tại sao chị cả nhất quyết phải đi. Thành tích của chị từ nhỏ đã tốt hơn ta, năm đó thi chuyển cấp đứng thứ bảy toàn huyện, nếu không phải vì nhà không nuôi nổi, chị đã đi học cấp ba, thi đại học từ lâu rồi. Sau này vào nhà máy dệt làm công nhân, nhìn thì là bát cơm sắt, nhưng trong lòng chị cả chưa bao giờ cam chịu số phận. Chị thường nói, đời này không thể cứ hao mòn như thế này mãi.

Còn ta, học hành bình thường, tốt nghiệp cấp hai là vào nhà máy. Tôi biết mình nặng nhẹ bao nhiêu, chưa từng xa xỉ mong mỏi tiền đồ gì lớn lao. Nhưng ta không muốn nhìn chị cả cũng giống như ta, cả đời bị đè nén ở cái huyện nhỏ này, không ngóc đầu lên được.

Điều khiến ta hạ quyết tâm, nảy ra ý định dốc hết túi tiền giúp đỡ, là trận cãi vã ba ngày sau đó.

Tối hôm đó, cha ta uống chút rượu, cơn hỏa bốc lên, chỉ vào mũi chị cả mắng: "Mày muốn đi Thâm Quyến, được! Mày tự cân nhắc đi, nhà này không lấy ra được một xu nào đâu. Mày có thể bay thì bay đi, có thể đi bộ thì đi bộ qua đó! Nhưng mày đừng có liên lụy đến em trai mày, nó khó khăn lắm mới đứng vững chân ở nhà máy, mày không được phá sạch gia tài của nó!"

Cha ta nói là "gia tài của nó" —— thật ra lấy đâu ra gia tài. Tôi một tháng tám mươi mấy đồng, nộp xong tiền củi gạo dầu muối trong nhà, trong tay căn bản chẳng dư lại mấy đồng.

Nhưng câu nói đó, như dao đâm vào tim chị cả.

Chị cả đứng giữa phòng khách, toàn thân run rẩy, cắn môi, nước mắt chực trào trong hốc mắt, nhưng nhất quyết không để rơi xuống.

Tôi đứng ở cửa, nhìn dáng vẻ đó của chị cả, lòng như bị ai bóp nghẹt.

Chị không muốn liên lụy ta. Thật ra chị đã nhờ người hỏi thăm tình hình Thâm Quyến bên đó, tính toán dù có đi mượn ít tiền, gom đủ một tấm vé ghế cứng, cũng phải đi.

Nhưng ta biết, chỉ một tấm vé xe là không đủ. Đến Thâm Quyến, ăn mặc ở dùng, cái gì cũng cần tiền. Không có lộ phí, một đứa con gái thân cô thế cô đến nơi đó, ngày tháng sẽ khó khăn biết bao?

Đêm đó ta nằm trên giường trằn trọc không ngủ được. Ngoài cửa sổ có gió, thổi cây hòe già kêu xào xạc.

Trong đầu ta cứ lặp đi lặp lại một khoản tính toán: Tiền tiết kiệm trong nhà, tính toán kỹ lưỡng, đại khái có khoảng ba ngàn đồng. Đó là tiền dưỡng già cha ta tích cóp cả đời, trong đó còn có tiền lương ta nộp vào.

Lấy hết ra đưa cho chị cả, trên đường chị sẽ dư dả hơn chút, đến Thâm Quyến cũng không đến mức phải ngủ ngoài đường.

Nhưng ta cũng biết, một khi số tiền này lấy ra, là thực sự dốc sạch rồi. Trong nhà có chuyện gấp, đến một con đường lui cũng không có.

Nhưng ta càng biết rõ hơn, chị cả đi chuyến này, có lẽ thực sự có thể xông pha ra được. Chị đã kìm nén bao nhiêu năm nay, cái thiếu chính là một cơ hội.

Mà cơ hội này, chỉ có ta, mới có khả năng giúp chị một tay.

Tôi trở mình ngồi dậy, ngồi trong bóng tối rất lâu.

Khi chân trời ngoài cửa sổ hửng sáng, ta đã đưa ra một quyết định.

Giúp. Dù có khuynh gia bại sản, cũng phải giúp.

Không vì gì khác, chỉ vì năm đó ta không được đi học tiếp, chị cả đã khóc vì ta một trận, đưa chiếc cặp sách cũ của chị cho ta, nói: "Tiểu Quân, học cho tốt vào, chị nuôi em."

Mặc dù sau này ta cũng chẳng học thành tài, nhưng tấm lòng đó, ta nhớ cả đời.

Bây giờ, đổi lại là ta thành toàn cho chị một lần.

Quyết định ta đưa ra đêm đó, sau này đã thay đổi vận mệnh của mấy con người.

Cũng khiến ta trong ba mươi năm sau đó, hết lần này đến lần khác nhớ lại, trong lòng không biết là hương vị gì.

Sáng sớm hôm sau, ta ngửa bài với cha ta.

Không phải giọng điệu thương lượng, cũng không phải trưng cầu ý kiến ông đồng ý, mà là thông báo cho ông: "Cha, con dự định rút tiền tiết kiệm trong nhà ra, gom lộ phí cho chị cả."

Cha ta đang ngồi xổm trước cổng viện đánh răng, đầy mồm bọt trắng, ngẩng đầu nhìn ta, tưởng nghe nhầm. "Anh nói cái gì?"

"Hơn ba ngàn đồng trong sổ tiết kiệm của nhà mình, rút ra hết đi, đưa cho chị cả mang đi."

Cha ta ném bàn chải vào cái ca tráng men, nước bắn tung tóe, trên khuôn mặt gầy gò khô khốc của ông, biểu cảm như bị sét đánh. "Anh điên rồi sao?"

Mẹ ta thò đầu ra từ gian bếp, bột mì trên tay còn chưa lau sạch, cuống quýt đến lạc cả giọng: "Tiểu Quân con cũng hồ đồ theo cái gì thế? Đó là tiền quan tài của nhà mình, con đưa hết cho nó, vạn nhất..."

"Mẹ, không có nhiều vạn nhất thế đâu." Tôi ngắt lời bà, "Chị cả có người quen ở Thâm Quyến, vào nhà máy là có tiền ngay. Số tiền này là cho chị ấy mượn để khởi đầu, không phải ném qua cửa sổ."