Cũng vào dạo ấy, Viên Viên gọi điện về, nói con bé đã có đối tượng, chuẩn bị cuối năm đính hôn.
Tôi nghe xong, vừa mừng vừa xót xa. Con gái lớn rồi, đã đến lúc phải gả đi. Miệng ta nói "Tốt tốt tốt, Tết này dẫn về cho bố xem", nhưng giọng nói không kìm được mà hơi run rẩy.
Viên Viên nói trong điện thoại: "Bố, bố yên tâm, người con tìm rất đáng tin, không ham tiền nhà mình, chỉ ham con người con thôi."
Tôi nói: "Con gái, con từ nhỏ đã hiểu chuyện. Bố không có bản lĩnh lớn, chỉ có thể cho con bấy nhiêu thôi. Sau này con sống tốt, bố vui hơn bất cứ ai."
Viên Viên cười: "Bố, bố nói gì vậy, con đã rất mãn nguyện rồi."
Cúp điện thoại, ta ngồi thẫn thờ trên bậu cửa một lúc. Trong lúc mơ hồ, ta nhớ lại dáng vẻ của mình khi còn trẻ. Năm 1993, ta đứng ở ga tàu hỏa, tiễn chị cả đi xa. Khi đó ta cứ ngỡ, việc trọng đại nhất đời người chính là giúp người thân đổi đời. Giờ nghĩ lại, việc trọng đại nhất đời người thực ra là sống tốt những ngày tháng nhỏ bé của chính mình.
Giữa tháng Năm, trong làng có người từ Thâm Quyến về, nói vụ kiện của chị cả đã xong, kết quả không tệ, công ty đã vượt qua được. Lại nói chị ấy gầy đi nhiều, trông già hơn năm ngoái rất nhiều.
Tôi nghe vậy, lòng không gợn chút sóng gió. Chị ấy vượt qua được cũng tốt, không vượt qua được cũng xong, đó đều là chuyện của chị ấy rồi. Tôi đã từng giúp chị, cũng đã từng đau lòng. Đến đây là chấm dứt.
Đầu tháng Sáu, ta đạp xe lên trấn thăm em gái thứ ba. Tiệm tạp hóa nhỏ của em ba mở ở cổng trường trung học, việc làm ăn cũng tạm ổn. Lúc ta đến, em ấy đang lấy kem cho mấy đứa học sinh. Nhìn thấy ta, em vội vàng bưng một chiếc ghế cho ta ngồi.
"Anh, sao anh lại tới đây?"
"Đến thăm cô thôi." Tôi nhìn quanh một vòng rồi hỏi, "Trong tiệm có bận quá không?"
"Cũng được ạ." Em ba rót cho ta ly nước, do dự một chút rồi nhỏ giọng nói, "Anh, mấy hôm trước chị cả có chuyển cho em một khoản tiền."
Tôi ngẩng đầu lên.
"Không nhiều, chỉ có năm vạn tệ thôi." Em ba nói, "Chị ấy bảo để em sửa sang lại cửa tiệm, chỗ còn lại giữ lấy cho cháu đi học. Em không dám nhận, hỏi chị ấy sao không chuyển cho anh, chị ấy nói..."
"Nói gì?"
"Chị ấy nói bảo em đừng nói cho anh biết."
Tôi im lặng một lát rồi mỉm cười: "Chị ấy cho cô thì cô cứ giữ lấy đi, không bảo cô đừng nói cho anh mà cô cũng đã nói rồi đó sao."
Mắt em ba đỏ hoe: "Anh, anh nói xem chị ấy thế này là ý gì? Cho anh thì anh không lấy, cho em lại không cho nói, chị ấy thật sự không biết đối mặt với anh thế nào, hay là căn bản là..."
"Đừng hỏi nữa." Tôi ngắt lời em, "Chị ấy có nỗi khổ của chị ấy. Cô có nhận hay không anh không quản, anh chỉ có một câu: Chúng ta không dựa vào tiền của chị ấy, cũng vẫn có thể sống tốt qua ngày."
Em ba lau nước mắt, gật đầu.
Từ chỗ em ba đi ra, ta cưỡi xe máy, chậm rãi đi trên đường làng. Hai bên đường là những mầm mạ mới cắm, xanh mướt một dải, gió thổi qua mang theo mùi tanh ngọt của ruộng nước. Trời cao và xanh ngắt, mây trắng như bông. Tôi bỗng cảm thấy lòng mình nhẹ nhõm hơn nhiều.
Những năm qua, điều ta canh cánh trong lòng thực ra không phải là tiền, cũng không phải sự lạnh lùng của chị ấy, mà là ta không dám thừa nhận một sự thật: Tôi và chị cả đã không còn là người cùng chung một con đường nữa rồi.
Chị ấy đã bước ra khỏi ranh giới của huyện nhỏ chúng ta, nhìn thấy thế giới rộng lớn hơn, sống một cuộc đời khác. Còn ta, ở lại nơi cũ, giữ lấy ngôi nhà đất cha mẹ để lại, giữ lấy những ngày tháng có thể nhìn thấu đến tận cùng. Khoảng cách này không phải do ai gây ra, mà là do thời đại tạo nên, cũng là do sự lựa chọn của cá nhân.
Tôi không thể yêu cầu chị ấy khi đã trở thành người giàu có mà vẫn giống như năm xưa chia nhau một viên kẹo với ta. Cũng giống như chị ấy không thể yêu cầu ta, rõ ràng trong lòng có khúc mắc mà vẫn phải giả vờ như chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Nửa đời anh em một nhà, đến cuối cùng, không trông mong chị ấy báo đáp ơn nghĩa, chỉ cầu một sự đối diện thẳng thắn cơ bản nhất.
Nếu chị ấy không cho được, thì thôi vậy.
Không phải là ta không quan tâm nữa, mà là ta không còn đủ sức để quan tâm nữa.
Buổi chiều hôm đó, ta đạp xe đến đầu làng, thấy Tố Phân đang đứng dưới gốc hòe già đợi ta. Ánh hoàng hôn chiếu lên người cô ấy, kéo cái bóng dài thượt.
Tôi dừng xe, cô ấy bước tới, đưa cho ta một cái ca tráng men: "Trời nóng, uống miếng nước đi."
Tôi đón lấy uống cạn nửa ca, quệt miệng nói: "Tố Phân, đợi bận xong đợt này, chúng ta lên tỉnh thăm Viên Viên nhé."
Tố Phân cười: "Mặt trời mọc đằng Tây rồi sao? Trước đây bảo ông ra khỏi cửa còn khó hơn giết lợn."
Tôi cũng cười: "Thì chẳng phải là tiếc tiền sao. Sau này không nghĩ nhiều thế nữa, cái gì cần tiêu thì tiêu, chỗ nào cần đi thì đi."
Tố Phân nhìn ta, bỗng nhiên nói: "Tiểu Quân, ông dường như thay đổi không ít."
Tôi dắt xe máy đi về phía nhà, đi được vài bước thì nói: "Nghĩ thông suốt một số chuyện, đơn giản vậy thôi."
Gió chiều thổi từ phương Nam tới, nhẹ nhàng, mềm mại. Tôi ngẩng đầu nhìn lên bầu trời phương Nam, nơi đó có Thâm Quyến, có chị cả, có xe Mercedes và công ty của chị, có tất cả sự vẻ vang và bí mật của chị.
Sau đó ta quay người, bước vào sân nhà mình.
Trong sân, Tố Phân đã bắt đầu bận rộn trong bếp. Tiếng bát đũa lạch cạch, khói bếp bay lên từ mái nhà, bị gió chiều thổi cho xiêu vẹo.
Đây là nhà của ta.
Bình thường, giản dị.
Từ nay về sau, ta sẽ ở lại đây, không đi đâu nữa.
Ngày tháng trôi nhanh, thoắt cái đã đến cuối năm.
Ngày hai mươi ba tháng Chạp, Tết ông Công ông Táo. Tố Phân dậy sớm quét dọn nhà cửa, bảo ta quét mạng nhện trên xà nhà. Tôi lại xếp gọn củi trong sân, quấn một vòng dây thừng cỏ cho gốc hòe già. Em ba gọi điện nói năm nay em sẽ đưa con về nhà ta ăn Tết, chú ba trực ở trên trấn, mùng hai mới qua được. Viên Viên cũng nhắn tin, nói ngày hai mươi tám tháng Chạp sẽ về đến nhà, còn dẫn theo cả đối tượng.
Trong nhà bỗng chốc có không khí Tết. Tố Phân vui mừng, đi lên trấn mua trước câu đối đỏ và chữ Phúc, còn mua một tấm vải đỏ về bọc lại bộ ghế sofa cũ trong phòng khách. Tôi cười cô ấy: "Đã cũ đến mức đó rồi, bọc vải đỏ cũng không biến thành đồ mới được đâu."
Tố Phân lườm ta một cái: "Lấy cái không khí vui vẻ."
Chiều ngày hai mươi tám tháng Chạp, Viên Viên dẫn đối tượng về. Cậu thanh niên tên là Trương Thành, dáng người không cao, đeo kính, trông rất thư sinh, làm kỹ thuật ở một công ty phần mềm trên tỉnh. Tôi trò chuyện với cậu ta vài câu, cảm thấy người này khá chân thành. Viên Viên lén kéo ta ra một góc hỏi: "Bố, thấy sao ạ?"
Tôi cố ý nghiêm mặt: "Cũng được, chỉ là không vạm vỡ bằng bố hồi trẻ thôi."
Viên Viên cười đến mức không đứng thẳng nổi.
Tối hôm đó, em ba cũng đến, mang theo một đống đồ Tết. Cả nhà quây quần trong phòng khách gói sủi cảo, trên tivi đang phát tin tức tổng duyệt chương trình Xuân Vãn náo nhiệt. Đối tượng của Viên Viên không biết gói sủi cảo, nặn ra cái thì méo cái thì vẹo, bị em ba trêu cho một trận. Tố Phân ở bên cạnh luộc sủi cảo, hơi nóng nghi ngút, khắp phòng đều là mùi thơm của nhân hẹ trứng.
Tôi ngồi bên bàn, nhìn cả gia đình trước mắt, lòng cảm thấy ấm áp vô cùng.
Chính vào khoảnh khắc đó, ta chợt nhớ đến chị cả.
Hồi nhỏ nhà nghèo, Tết cũng gói sủi cảo. Nhân hẹ trứng. Lúc đó chị cả luôn bảo ta ăn nhiều vào, nói chị đã ăn ở xưởng rồi. Thực ra ta biết, nhà ăn của xưởng dệt ngày Tết căn bản chẳng có món gì ngon. Chị ấy chỉ là không nỡ ăn nhiều, để dành sủi cảo cho ta và em ba.
Những chuyện đó, ta vẫn nhớ. Nhưng ta cũng chỉ coi đó là chuyện cũ để ghi nhớ mà thôi.
Ngày hai mươi chín tháng Chạp, Đức Thắng sang chơi, tặng một hũ rượu nếp nhà tự nấu. Hai chúng ta ngồi trong sân hút thuốc. Đức Thắng nhắc một câu: "Chị ông năm nay lại không về, đón Tết ở Thâm Quyến."
Tôi "ừ" một tiếng.
Đức Thắng thở dài: "Ông nói xem chị ấy một mình ở Thâm Quyến ăn Tết, cũng thật quạnh quẽ."
Tôi mỉm cười: "Người ta có công ty, có bạn bè, có tiệc tùng, quạnh quẽ gì chứ."
Đức Thắng không nói gì thêm, vỗ vỗ vai ta rồi đi về.
Thực ra ta biết ý của Đức Thắng. Anh ấy muốn ta chủ động gọi điện cho chị cả. Nếu là trước đây, có lẽ ta còn do dự. Nhưng ngày hôm đó, ta nhìn theo bóng lưng Đức Thắng đi xa, lòng không hề có chút dao động nào. Không phải lạnh lùng, mà là hoàn toàn bình thản rồi.
Ba mươi năm trước, ta ở ga tàu hỏa tiễn chị đi xa. Ba mươi năm sau, ta ngồi trong sân nhà mình, tiễn đưa nỗi niềm mong mỏi về chị cũng đi xa rồi.
Đêm giao thừa, nhà nhà đốt pháo. Bầu trời đêm trong làng được pháo hoa thắp sáng, xanh xanh đỏ đỏ, náo nhiệt vô cùng. Viên Viên và Trương Thành đốt pháo hoa nhỏ trong sân, con trai em ba ở bên cạnh vừa reo vừa nhảy. Tố Phân bưng mâm cơm tất niên ra, đầy ắp một bàn. Mọi người quây quần bên nhau, nâng ly nói cười, chúc nhau năm mới tốt lành.
Tôi nâng chén rượu, kính Tố Phân một ly.
"Những năm qua, vất vả cho bà rồi."
Tố Phân ngẩn người, mắt hơi ươn ướt: "Đang yên đang lành, nói cái này làm gì."
"Không có gì, chỉ là muốn nói thôi." Tôi uống cạn chén rượu.
Tiếng pháo bên ngoài hết đợt này đến đợt khác, làm cửa sổ rung lên ong ong. Tôi đặt chén rượu xuống, bước ra sân, ngẩng đầu nhìn trời. Mùa xuân năm 1993 đó đã trôi qua tròn ba mươi năm. Tôi từ một chàng trai trẻ đã trở thành người trung niên hai bên tóc mai bạc trắng. Chị cả từ một nữ công nhân dệt may u uất đã trở thành bà chủ lớn ở Thâm Quyến. Chúng ta lăn lộn trong vận mệnh của riêng mình, tự mình nếm trải những đắng cay ngọt bùi của riêng mình.
Chị ấy có từng nhớ đến ta không? Tôi tin là có. Chỉ là sự áy náy của chị ấy đối với ta đã vượt xa nỗi nhớ nhung dành cho ta. Cho nên chị ấy trốn tránh. Chị ấy sợ nhìn thấy ta, sợ nhớ lại khoản tiền năm đó, sợ nhìn thấy khuôn mặt mang cùng dòng máu với chị ấy, nhắc nhở chị ấy về món nợ tình nghĩa năm xưa.
Nói thật lòng, ta không trách chị ấy nữa. Thật đấy.
Khi một người được tiền tài và địa vị nâng lên quá cao, họ sẽ không bao giờ quay lại được dưới mái hiên thấp bé ngày xưa nữa. Đối với chị ấy, đó không phải là về nhà, mà là rơi xuống. Chị ấy không phải không nhận ta, mà là không nhận cái quá khứ nghèo khổ túng quẫn đó nữa. Mà ta, lại chính là minh chứng rõ rệt nhất cho cái quá khứ ấy.
Đây là nút thắt trong lòng chị ấy, không nên để ta phải gánh vác.
Mùng năm tháng Giêng, ta đi tảo mộ cha mẹ.
Sườn núi phía sau vào mùa đông trơ trụi, gió rất mạnh, thổi vào mặt đau rát. Tôi quỳ trước mộ, đốt ít tiền vàng, rồi bày lễ vật mang theo lên. Tố Phân và Viên Viên đứng sau lưng ta, im lặng không nói.
"Bố, mẹ, con báo với hai người một tiếng." Tôi thấp giọng nói, "Viên Viên đính hôn rồi, nửa cuối năm sẽ tổ chức đám cưới. Tiệm của em ba cũng sửa xong rồi, cuộc sống đều rất tốt. Chuyện trong nhà, hai người cứ yên tâm."
Tôi dừng lại một chút, rồi nói tiếp: "Chị cả cũng tốt. Chị ấy ở Thâm Quyến, mọi thứ đều tốt."
Gió cuốn tro giấy bay lên cao, như đang đáp lời.
Tôi đứng dậy, phủi bụi trên đầu gối. Quay đầu lại thấy Tố Phân và Viên Viên đứng cách đó không xa, ánh nắng lọt qua kẽ mây chiếu xuống mặt họ.