Mùng một Tết, trong nhà có nhiều họ hàng đến hơn.
Buổi sáng còn chưa dậy đã nghe thấy ngoài sân xe cộ qua lại, tiếng người ồn ào náo nhiệt. Tôi khoác chiếc áo khoác đi ra, nhìn thấy ngoài cổng sân đỗ mấy chiếc xe máy điện và hai chiếc xe ô tô con, chặn mất một nửa con đường. Trong nhà chính ngồi đầy người, vỏ hạt dưa, vỏ quýt rải đầy bàn.
"Chúc mừng năm mới Chu lão ca! Nghe nói con cả con gái nhà bác đều lái xe sang về, chúng ta đặc biệt đến để mở mang tầm mắt!"
Người nói chuyện là một người em họ xa của cha ta, theo vai vế ta gọi ông ấy là chú họ. Ông ấy dắt theo đứa cháu nội năm sáu tuổi, vừa vào cửa đã đi thẳng đến hai chiếc xe sang ngoài sân, đi vòng quanh ba vòng, miệng chậc chậc khen ngợi.
Cha ta cười đến không khép được miệng, chào đón họ vào nhà ngồi, lại gọi mẹ ta mau chóng rót trà.
Trong nhà, anh trai chị gái đang ngồi ở chính giữa giống như các ngôi sao vây quanh vầng trăng. Bên cạnh anh trai vây quanh mấy thanh niên trẻ tuổi, mồm năm miệng mười hỏi anh ấy chuyện làm ăn trên thành phố thế nào, có thể dắt díu họ theo không. Anh trai khoát tay một cái thật lớn, nói cái gì mà "có cơ hội thích hợp nhất định sẽ nghĩ đến mọi người", dáng vẻ của một người thành đạt.
Chị gái bị mấy người thím kéo lại, hỏi chiếc áo khoác trên người chị ấy bao nhiêu tiền, chiếc vòng vàng thương hiệu gì. Chị ấy cười nói "không đáng bao nhiêu tiền", nhưng giọng điệu đó ai nghe cũng biết là "đắt tiền lắm".
Tôi đứng ở cửa gian nhà phụ, bưng một cốc nước nóng, lặng lẽ nhìn tất cả những điều này.
"Chu út, qua đây qua đây!" Chú họ tinh mắt nhìn thấy ta liền vẫy tay gọi ta qua, "Anh trai chị gái cháu đều lái xe sang rồi, cháu lái xe gì về thế?"
Giọng ông ấy lớn, tiếng gọi này khiến cả nhà đều nhìn sang, trên mặt mang theo vài phần cười cợt xem trò vui.
"Cháu đi xe khách về ạ." Tôi thật thà trả lời.
"Xe khách?" Chú họ nhíu mày, giống như nghe thấy chuyện gì đó khó tin lắm, "Cháu lăn lộn bên ngoài bao nhiêu năm nay, đến một chiếc xe cũng không kiếm nổi sao? Anh trai chị gái cháu kiếm được thế, sao cháu lại không được?"
"Đúng thế út à, anh trai cháu mở công ty lớn, cháu ở bên ngoài làm cái gì thế?" Một người thím khác tiếp lời.
"Cháu chỉ làm chút việc tay nghề, lắp đặt điện nước này nọ thôi ạ." Tôi nói.
"Ui chao, thế thì kiếm được mấy đồng?" Chú họ bĩu môi, "Bây giờ làm việc chân tay thì có tiền đồ gì chứ? Vẫn phải như anh trai cháu, thế mới gọi là có bản lĩnh."
Tôi cười cười, không nói gì.
"Tôi nói này Chu lão ca, thằng út nhà bác cũng nên biết phấn đấu một chút đi. Con trai con gái đều có xe Mercedes xe BMW rồi, chỉ có một mình nó vẫn đi xe khách về, nói ra cũng không sợ người ta cười cho." Chú họ quay đầu nói với cha ta, giọng điệu mang theo vài phần châm chọc.
Sắc mặt cha ta có chút khó coi, rít một hơi thuốc, không tiếp lời.
Mẹ ta từ trong bếp đi ra, lườm ta một cái, nhỏ giọng nói: "Bảo con bình thường không chịu phấn đấu, bây giờ hay rồi, đến chú họ con cũng nói con."
Tôi đứng ở đó, cốc nước nóng trong tay đã không còn hơi nóng, cốc không làm bỏng lòng bàn tay, chỉ âm ấm, giống như góc duy nhất không nóng không lạnh trong căn phòng đầy ồn ào náo nhiệt này.
Tôi cố gắng khiến bản thân không nghe những lời đó. Nhưng chúng giống như những dây leo đầy gai, từ bốn phương tảm hướng quấn lấy ta, càng lúc càng siết chặt.
"Thực ra Chu út người rất tốt, thật thà chất phác, ở nhà chăm sóc cha mẹ cũng góp không ít sức." Cuối cùng cũng có người nói giúp ta một câu công đạo, là một người cô họ xa của ta.
Nhưng lời vừa dứt đã bị âm thanh bên cạnh đè xuống: "Thế thì có tác dụng gì chứ? Ở nhà trông coi thì kiếm được mấy đồng? Xã hội bây giờ không kiếm được tiền thì nói cái gì cũng bằng thừa."
Cả phòng gật đầu.
Tôi đứng ngoài đám đông, nhìn họ người một câu ta một câu, dễ dàng định nghĩa tất cả những hy sinh của ta những năm qua thành "vô dụng".
Khoảnh khắc đó, ta bỗng nhiên muốn cười.
Thứ "bản lĩnh" mà mọi người khen ngợi kia có thể che mưa che gió, hay có thể dưỡng lão đưa tiễn lúc lâm chung? Sự "thật thà chất phác" mà mọi người coi thường lại là thứ duy nhất cha mẹ ta có thể dựa dẫm vào những năm qua.
Nhưng ta không nói một chữ nào.
Bởi vì ta hiểu, nói cũng vô ích. Người ta chỉ tin những gì họ muốn tin. Cậu không lái được xe sang, không mặc nổi đồ hiệu, không có chức danh, không có thể diện, thì lòng tốt của cậu cũng chẳng đáng một xu.
Người đời xưa nay chỉ kính trọng sự vẻ vang, tâng bốc thể diện, chưa từng nhìn vào lòng người, chưa từng nhìn vào sự hy sinh chân thành.