Con rể, sổ tiết kiệm này cho con – Chương 4: Họ hàng bàn tán, đều nói tích cóp của ta nên để lại cho hai con trai

Truyện: Con rể, sổ tiết kiệm này cho con

Ngày tháng chẳng đợi người, thoắt cái, ta đã ở nhà con gái đến năm thứ năm.

Trong năm năm này, ta đã thay đổi từ đầu đến chân. Lúc mới đến, chiếc áo bông vừa cũ vừa mỏng đã sớm được con gái cất đi, thay vào đó là một chiếc áo lông vũ màu đỏ sẫm mà Kiến Quốc đặc biệt chọn cho ta khi đi ra ngoài. Mụn đông trên chân cũng đã khỏi hẳn, con gái mỗi ngày đều đun nước nóng canh ta ngâm chân, ngâm suốt một mùa đông, đã dứt gốc rồi. Trong gia đình này, từ sự thấp thỏm lo âu ban đầu, đến dần dần quen thuộc, rồi sau đó, ta lại có một cảm giác vững chãi như đã bén rễ sâu xa.

Nhưng ta đã vững lòng, người ngoài lại không để ta yên.

Năm đó Tết Nguyên Đán, con gái con rể đưa ta về quê thăm họ hàng. Đây là lần đầu tiên ta về làng sau khi chuyển đến nhà con gái. Xe dừng ở đầu làng, ta vừa xuống xe đã thấy mấy bà thím bà chị trong họ vây quanh trước cửa tiệm tạp hóa đầu làng cắn hạt dưa, sưởi nắng. Họ mắt tinh, từ xa đã nhận ra ta, đợi chúng ta đến gần, từng người một vồn vã vô cùng, nắm tay ta, nhìn lên nhìn xuống, miệng chậc chậc khen ngợi: "Chao ôi, chị Trương, sắc mặt chị tốt thật đấy, béo hơn hẳn hồi ở làng mình. Cuộc sống thành phố đúng là nuôi người mà."

Tôi cười đáp lại, nói con gái chăm sóc tốt. Họ lại nắm tay con gái ta, khen nó hiếu thảo. Tôi đứng một bên, mặt treo nụ cười, nhưng tai thì không để rảnh. Quả nhiên, câu chuyện xoay chuyển, có người bắt đầu lái sang chủ đề chính.

"Chị dâu này, chị bây giờ ở nhà con gái, là ở lâu dài luôn sao?" Một bà chị họ ghé sát lại, hạ thấp giọng, "Hai đứa con trai chị đâu? Không quản chị sao? Làm mẹ mà dưỡng già ở nhà con gái, ra cái thể thống gì?"

Tôi cười cười, nói: "Các con trai bận rộn, mỗi đứa đều có cái khó riêng. Ở chỗ con gái cũng tốt lắm."

Bà chị họ bĩu môi, giọng càng thấp hơn: "Tốt thì tốt, nhưng chị phải biết tính toán chứ. Tiền nong trong tay chị, đừng có mà hồ đồ. Con gái là con người ta, bát nước hắt đi, chị ở nhà nó thì ở, nhưng tiền phải để lại cho con trai. Cái lý này đi đâu cũng không đổi được."

Tôi nhìn bà ấy, không đáp lời. Bà chị họ thấy ta không lọt tai, lại thêm dầu vào lửa: "Tôi không phải là khích bác mẹ con chị, ta là vì tốt cho chị thôi. Chị nghĩ xem, chị ở nhà con gái, ăn của người ta dùng của người ta, số tiền này nếu lại đưa cho con gái, sau này chị trăm tuổi rồi, bên phía con trai chị ăn nói thế nào? Chị không sợ người trong làng nói ra nói vào sao?"

Tôi mặt vẫn treo nụ cười, nói: "Chị à, tiền của ta, ta tự biết tính toán."

Lời đã nói đến mức này, bà chị họ cũng không tiện nói tiếp, vỗ vỗ mu bàn tay ta, nói: "Chị biết tính toán là tốt rồi, biết tính toán là tốt rồi."

Trên chuyến xe về hôm đó, ta tựa vào ghế, mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, trong lòng cứ lẩn quẩn những lời của bà chị họ. Con gái ngồi bên cạnh, chắc là thấy tâm trạng ta không tốt, nắm lấy tay ta nói: "Mẹ, mẹ đừng nghe họ nói bậy. Mẹ ở chỗ con, không phải là chiếm tiện nghi, là con tự nguyện nuôi mẹ. Tiền nong gì đó, không liên quan đến tụi con."

Tôi vỗ vỗ mu bàn tay nó, nói mẹ biết rồi. Nhưng ta hiểu rõ, người nghĩ như vậy đâu chỉ có mình bà chị họ.

Dịp lễ tết, hai đứa con trai thỉnh thoảng cũng đến nhà con gái ngồi chơi. Con trai cả đến tương đối nhiều hơn, nó làm ăn buôn bán, quanh năm chạy ở huyện, lúc thuận đường thì ghé vào uống chén trà, ngồi nửa tiếng rồi đi. Con trai thứ đến ít, cả năm gặp được một hai lần là cùng. Mỗi lần đến, đồ mang theo cũng na ná nhau: một thùng sữa, một túi hoa quả, hoặc là một hộp thực phẩm chức năng không biết gom từ đâu. Đặt lên bàn trà, nói vài câu "Mẹ chú ý sức khỏe", "Thiếu gì cứ bảo con", rồi ngồi một lát là đi.

Có một năm Trung thu, hai đứa con trai hiếm hoi mới tụ tập đông đủ. Con gái nấu một bàn thức ăn, mọi người quây quần bên nhau. Kiến Quốc mở chai rượu, chạm ly với hai ông anh vợ. Rượu quá ba tuần, con trai cả bỗng thở dài, nói: "Mẹ, mẹ ở chỗ em gái, làm anh như con, lòng cũng thấy không đành. Nhưng mẹ cũng biết đấy, cửa hàng của con buôn bán cũng chỉ thế thôi, trong nhà hai đứa nhỏ đang tuổi tiêu tiền, thực sự không xoay xở được. Đợi hai năm nữa, con cái lớn rồi, con đón mẹ về chỗ con."

Tôi cười một cái, nói: "Con có lòng thế là được rồi, mẹ không kén chọn."

Con trai thứ bưng ly rượu, bỗng nhiên nói: "Mẹ, nghe nói tiền hưu trí những năm qua của mẹ đều gửi tiết kiệm cả? Chắc cũng để dành được không ít nhỉ?"

Tay gắp thức ăn của ta khựng lại một chút, không ngẩng đầu, nói: "Không có bao nhiêu, đủ cho mình tiêu thôi."

Con trai thứ cười cười, nói: "Mẹ cứ yên tâm, tụi con không phải là dòm ngó tiền của mẹ. Chỉ là nghĩ, mẹ có một mình, trong tay đừng nắm giữ nhiều tiền quá, nên ăn thì ăn, nên uống thì uống, đừng để mình chịu thiệt. Nếu không tiện quản lý, cứ để chỗ con, con quản giúp mẹ cũng được."

Trong lòng ta thắt lại một cái, nhưng mặt vẫn không đổi sắc, nói: "Mẹ già rồi, cũng chẳng có bao nhiêu tiền, tự mình quản được."

Con trai thứ không nói gì thêm. Kiến Quốc ở bên cạnh nói đỡ, rót rượu cho hai ông anh vợ, nói: "Anh, các anh cứ yên tâm, mẹ ở chỗ tụi em, ăn uống không để mẹ chịu thiệt đâu. Các anh có rảnh thì thường xuyên ghé thăm là được rồi."

Con trai cả gật đầu, con trai thứ cười cười. Một bữa cơm ăn trong không khí náo nhiệt, nhưng ta biết, có những tâm tư đã được bày ra trên mặt bàn rồi.

Sau đó, con dâu cả cũng đến một lần. Lần đó là sau Tết Nguyên Đán, nó dẫn hai đứa cháu nội đến chúc Tết bà nội. Tôi ngồi trên ghế sofa, nó ngồi xuống, nắm lấy tay ta, vồn vã nói: "Mẹ, Tết đến rồi, con dâu cũng chẳng có gì mua cho mẹ, biếu mẹ hai trăm tệ, mẹ thích ăn gì thì tự mua nhé.". Tôi từ chối không nhận, nó cứ khăng khăng nhét vào túi ta. Sau đó nó đưa mắt nhìn quanh nhà, nhỏ giọng nói: "Mẹ, tiền hưu trí của mẹ mỗi tháng được bao nhiêu ạ? Con nghe nói những người từ hợp tác xã cung tiêu về hưu như các mẹ, ít nhiều gì cũng có chút đỉnh chứ nhỉ? Mẹ có một mình, cũng chẳng tiêu pha gì mấy, cứ để dành sau này cho các cháu nội đi học chứ."

Tôi nhìn nụ cười trên mặt nó, lòng sáng tỏ. Đứa con dâu này của ta, ngày thường đến cái điện thoại cũng ít, chuyến này đến, vừa đưa tiền vừa cười nói, chắc chắn không đơn giản chỉ là đến chúc Tết. Tôi cười cười, nói: "Chẳng có bao nhiêu tiền, đủ cho mình ăn cơm uống thuốc thôi. Tiền học của các cháu đã có bố mẹ chúng nó lo, không đến lượt bà già này bận tâm."

Mặt con dâu cả cứng đờ lại một chút, ngay sau đó lại cười lên: "Mẹ nói đúng, tụi con cũng chỉ hỏi thăm vậy thôi. Mẹ khỏe mạnh chính là phúc phận của con cháu."

Mấy năm đó, những lời như vậy ta nghe không biết bao nhiêu mà kể. Có người nói thẳng, có người nói vòng vo, có người nói trước mặt ta, cũng có người nói sau lưng ta. Ý chính chỉ có một: Tiền của ta, sau này phải cho con trai, không được cho con gái, càng không được cho Kiến Quốc là người ngoại tộc. Trong mắt một số người, con gái nuôi ta là chuyện đương nhiên, nhưng tiền của ta thì phải cho con trai, như vậy mới là "danh chính ngôn ngữ thuận". Còn chuyện ta ở nhà con gái hơn hai mươi năm, ăn của họ, dùng của họ, lúc ốm đau nằm trên giường họ bưng bô đổ nước, những chuyện đó, họ hoàn toàn không tính đến.

Tôi không trách họ nghĩ như vậy. Người đời, đa phần là lấy thước đo của mình để đo chuyện của người khác. Họ chưa từng ở nhà con gái ta lấy một ngày, không biết Kiến Quốc đối đãi với ta thế nào, tự nhiên sẽ thấy quan hệ huyết thống là lớn nhất. Nhưng ta thì khác. Dưới mái nhà này, ta đã ăn hơn chín nghìn bữa cơm, ngủ hơn chín nghìn giấc ngủ, trong mỗi bữa cơm, mỗi giấc ngủ đó đều có hơi ấm của gia đình này. Hơi ấm này, còn thực tế hơn mười lần câu nói "sau này đón mẹ".

Tiền hưu trí của ta, mỗi tháng hơn bốn trăm tệ. Từ tháng đầu tiên dọn đến nhà con gái, ta đã tự đặt ra quy định cho mình: Mỗi tháng rút ra hai trăm tệ, một trăm tệ tiêu vặt, mua ít thuốc hạ huyết áp, thuốc cảm, rồi mua chút quà vặt cho cháu ngoại gái, số còn lại thì để dành. Để dành đến cuối năm, gom thành một con số tròn, rồi gộp chung với tiền bán nhà cũ, gửi thành tiền gửi định kỳ. Những năm qua, ta chắt bóp từng đồng từng cắc, một chiếc áo mặc bảy tám năm, một đôi giày mòn vẹt đế mới nỡ thay. Con gái thấy vậy luôn nói, mẹ đừng tiết kiệm quá, nên tiêu thì cứ tiêu. Tôi chỉ nói, già rồi, không cầu kỳ mấy thứ đó.

Thực ra ta có cầu kỳ. Cái ta cầu kỳ là, mỗi đồng tiền này đều không được tiêu bừa bãi. Bởi vì ta muốn để dành, không phải cho mình, mà là cho người đã đối đãi với ta như mẹ ruột suốt hai mươi lăm năm qua. Tôi biết ý nghĩ này nói ra, sẽ có khối người nói ta không đúng. Nhưng ta không sợ. Tiền này là ta chắt chiu dành dụm được, dùng thế nào là do ta quyết định. Người ngoài có bàn tán, cũng chỉ có thể nói sau lưng mà thôi.

Năm đó ta bảy mươi tuổi, sức khỏe còn cứng cáp. Có một tối ta ngồi trong phòng mình, lấy sổ tiết kiệm ra, cộng từng khoản một. Cộng xong, lại tính cả tiền lãi, trong lòng đã có một con số đại khái. Tôi lấy một chiếc bút bi, viết một con số lên mặt sau mảnh giấy, rồi gấp mảnh giấy lại, nhét vào vỏ sổ tiết kiệm. Sau đó ta tắt đèn, nằm trong bóng tối, nhìn ánh đèn đường hắt lên trần nhà, lòng thấy đặc biệt bình yên.

Người ngoài đều đang thay ta tính toán nơi chốn của số tiền này. Có người nói nên cho con trai cả, có người nói nên cho con trai thứ, có người nói nên chia đôi cho hai con trai. Còn có người khuyên ta lấy ra mua một căn nhà nhỏ cho mình, dọn ra ở riêng. Chỉ có lòng ta hiểu rõ, số tiền này, ta đã sớm có dự tính cho riêng mình rồi.

Tôi sẽ không cho con trai, cũng không tiêu xài bừa bãi. Tôi muốn để lại cho người chưa bao giờ mở miệng hỏi ta một đồng, nhưng lại cho ta một mái ấm suốt hai mươi lăm năm qua. Ý nghĩ này, từ năm thứ ba ta ở nhà con gái đã bắt đầu nhen nhóm, đến năm thứ bảy, thứ tám thì càng lúc càng rõ ràng. Đến đêm sinh nhật bảy mươi tuổi này, ta cuối cùng đã có thể khẳng định: Chuyện này, ta quyết làm cho bằng được.

Người ngoài đều đang thay ta tính toán nơi chốn của tiền bạc, nhưng trong lòng ta, đã sớm có dự tính cho riêng mình.