Con rể, sổ tiết kiệm này cho con – Chương 5: Năm tháng dài đằng đẵng, ta chứng kiến những đắng cay ngọt bùi của gia đình nhỏ

Truyện: Con rể, sổ tiết kiệm này cho con

Ngày tháng như dòng nước chảy, vô tình đã đưa người ta đi qua bao nhiêu năm.

Mười năm đầu ta ở nhà con gái, chính là mười năm gia đình này chật vật nhất, gian nan nhất. Cháu ngoại trai từ cấp hai lên cấp ba, rồi từ cấp ba thi đỗ đại học, chi tiêu năm sau lại nhiều hơn năm trước. Cháu ngoại gái cũng từ một cô bé tóc thắt bím vàng hoe, đã lớn thành một thiếu nữ duyên dáng, đi học, mặc áo, sinh hoạt hằng ngày, thứ gì cũng cần đến tiền. Con gái và Kiến Quốc hai người, như hai con trâu già không biết mệt mỏi, kéo chiếc xe nặng nề này, từng bước từng bước nhích về phía trước.

Năm cháu ngoại trai học lớp mười hai, thành tích cứ trồi sụt thất thường. Thầy giáo nói nền tảng của cháu không tệ, chỉ là tâm lý phòng thi không vững, khuyên nên tìm thầy dạy kèm thêm. Lớp học thêm ở huyện, một tiết năm mươi tệ, một cuối tuần học hai tiết, một tháng là bốn trăm. Số tiền này đối với gia đình lúc bấy giờ không phải là con số nhỏ. Con gái miệng thì nói "để tính cách khác", nhưng nửa đêm ta thức giấc, nghe thấy nó nhỏ giọng gọi điện thoại ở phòng khách, là mượn tiền một bà chị họ bên ngoại. Đầu dây bên kia chắc là không đồng ý, giọng con gái càng lúc càng thấp, cuối cùng nói một câu "không sao không sao, em lại tính cách khác", rồi cúp máy. Tôi nằm trong bóng tối, mắt mở trừng trừng, lồng ngực như bị đá đè.

Ngày hôm sau, Kiến Quốc đi làm về, tay xách một chiếc túi nilon màu đỏ, bên trong là một xấp tiền lẻ lộn xộn. Năm tệ, mười tệ, hai mươi tệ, còn có không ít tờ một tệ. Nó đặt túi tiền lên bàn, nói: "Gom được tám trăm rồi, cứ để thầy giáo xếp lịch học trước đã.". Con gái hỏi nó lấy ở đâu ra, nó nói mượn của mấy anh em công nhân ở nhà máy, tháng này phát lương sẽ trả. Con gái nhìn nó, vành mắt đỏ hoe. Kiến Quốc thì cười, nói: "Khóc gì chứ, có phải không trả đâu. Đợi con thi đỗ đại học, có tiền đồ rồi, chút tiền này đáng là bao."

Cháu ngoại trai cuối cùng đã thi đỗ vào một trường đại học chính quy ở tỉnh. Ngày giấy báo nhập học gửi về nhà, con gái ôm cháu ngoại vừa khóc vừa cười, Kiến Quốc đứng bên cạnh, cứ xoa xoa hai tay, miệng cười đến tận mang tai. Nó đón lấy giấy báo, lật đi lật lại xem mấy lần, nói: "Con trai ta có tiền đồ rồi, nhà mình có sinh viên đại học rồi.". Tối hôm đó, nó phá lệ uống nửa cân rượu trắng, mặt đỏ bừng bừng, khoác vai cháu ngoại, nói một tràng dài những lời như "đến đại học phải học cho tốt", "đừng có so bì với người ta", "thiếu tiền thì gọi điện về nhà". Tôi đứng bên cạnh nghe, lòng vừa mừng vừa xót. Người đàn ông này, luôn treo hai chữ "nhà mình" trên cửa miệng, chưa bao giờ coi ta là người ngoài.

Sau khi cháu ngoại trai vào đại học, gia đình cũng không thong thả hơn là bao. Học phí, tiền sinh hoạt, tiền nội trú, một năm tính ra không phải là con số nhỏ. Con gái để kiếm thêm tiền đã nghỉ việc ở trung tâm thương mại, đến một nhà hàng làm phục vụ, ca sáng ca tối xoay như chong chóng, chân đứng đến sưng phù cả lên. Kiến Quốc ngoài ca làm ban ngày, lại nhận thêm một công việc buổi tối, giúp trông coi camera ở khu dân cư, một đêm kiếm được hai mươi tệ. Những năm đó, hai vợ chồng họ như hai con quay, quay từ sáng đến tối, không lúc nào ngơi nghỉ.

Nhưng chính trong những ngày tháng như thế, họ chưa bao giờ để ta chịu thiệt thòi trong ăn mặc. Thuốc hạ huyết áp của ta chưa bao giờ bị đứt bữa, trời lạnh là sớm đã mang chăn bông ra phơi cho tơi xốp, trời nóng lại lo lắng lắp điều hòa cho phòng ta. Tôi chê tốn điện, nói không cần. Kiến Quốc nói, mẹ, tiền điện này đáng tiêu thì phải tiêu. Mẹ lớn tuổi rồi, không chịu được lạnh cũng không chịu được nóng. Sau đó điều hòa vẫn được lắp, là một chiếc máy cũ, Kiến Quốc nhờ người tìm mua giúp, hiệu quả làm lạnh không tệ, tiếng ồn hơi lớn một chút, nhưng ta không bận tâm. Tiếng vù vù đó, đối với ta mà nói, giống như có người đang thì thầm bên tai: Mẹ ở trong nhà này, có người lo liệu.

Cháu ngoại gái lên cấp hai, việc học cũng căng thẳng. Con bé không hay nói như anh trai, tâm tư tinh tế, luôn giúp ta làm việc này việc nọ. Có đôi khi ta gội đầu xong, con bé đi học về thấy tóc ta chưa khô, liền lấy máy sấy tóc ra, ngồi sau lưng ta, từng chút từng chút sấy cho ta. Tay con bé rất nhẹ, gió ấm áp, ta ngồi đó, nheo mắt lại như một con mèo được gãi tai. Có một lần con bé bỗng nhiên nói: "Bà ngoại ơi, giá mà bà cứ ở nhà cháu mãi thì tốt biết mấy.". Tôi cười, nói: "Cái con bé ngốc này, bà sống được mấy năm nữa đâu.". Con bé bĩu môi nói: "Thế không được, bà phải sống đến một trăm tuổi.". Tôi bị con bé chọc cười, cười mà mắt lại ướt nhòe.

Những năm đó, ta nhiều lần muốn lấy tiền tích góp của mình ra. Không phải một hai lần, mà là rất nhiều lần. Năm cháu ngoại trai vào đại học, ta lấy sổ tiết kiệm ra, nói rút trước hai vạn tệ nộp học phí cho cháu. Con gái và Kiến Quốc đồng thanh ngăn lại, nói không cần. Tôi đập sổ tiết kiệm lên bàn, nói: "Mẹ không phải đang thương lượng với các con, mà là thông báo. Nếu các con còn coi mẹ là người trong nhà này, thì hãy cầm lấy tiền này. Cháu đi học là chuyện đại sự hàng đầu của gia đình. Bà già này cần nhiều tiền thế làm gì? Để dành cho nó đẻ con đẻ cái chắc?". Con gái "bịch" một tiếng quỳ xuống, chảy nước mắt nói: "Mẹ, lòng mẹ tụi con xin nhận, nhưng tiền này thực sự không thể lấy. Mẹ khổ cực cả đời, mới dành dụm được chút tiền dưỡng già này. Tụi con mà động vào, còn xứng làm con cái không?". Kiến Quốc cũng đỏ mắt nói: "Mẹ, mẹ mau cất tiền đi. Tiền của mẹ tụi con không lấy, nhưng lời mẹ nói tụi con ghi tạc trong lòng, còn đáng giá hơn bao nhiêu tiền bạc."

Cuối cùng ta vẫn không đưa được. Sổ tiết kiệm bị con gái nhét lại nguyên vẹn dưới gối ta. Tôi nằm trên giường, hồi lâu không nói nên lời. Trên đời này, có người vì tiền mà có thể trở mặt, lại có người thà mình ăn cám ăn rau, cũng không nỡ động vào một đồng tiền dưỡng già của người già. Trương Tú Lan ta có đức có tài gì, mà gặp được những người con như thế.

Sau đó, ta không ép đưa nữa, nhưng cái cân trong lòng lại càng trĩu xuống. Tôi bắt đầu để dành tiền một cách tỉ mỉ hơn. Tiền hưu trí tăng mấy lần, ta cũng đều cố gắng gửi tiết kiệm. Có đôi khi đi ngang qua ngân hàng, thấy lãi suất chạy trên màn hình lớn trước cửa, ta lại vào hỏi một câu. Tôi không hiểu gì về quản lý tài chính, chỉ tin vào cái lý lẽ cứng nhắc: Tiền gửi trong ngân hàng, chắc chắn ổn định, một xu cũng không thiếu được. Sổ tiết kiệm đến hạn, ta lại đi gửi tiếp, gộp cả tiền lãi vào tiền gốc, rồi lại gửi định kỳ. Cứ thế lăn đi lăn lại, như lăn quả cầu tuyết, năm sau lại lớn hơn năm trước một chút. Đến sau này, ta tính toán lại, cộng cả tiền bán nhà cũ, đã dành dụm được hơn bốn mươi lăm vạn tệ.

Con số này, ta không nói với ai cả. Con gái không nói, Kiến Quốc không nói, hai đứa con trai càng không biết. Đây là bí mật duy nhất ta giữ kín trong gia đình này. Tôi như một con gà mái già, ấp ủ ổ trứng này dưới cánh, từng chút từng chút ấp ủ, chờ một thời điểm thích hợp, sẽ giao nó cho người xứng đáng được nhận.

Năm cháu ngoại trai tốt nghiệp đại học, cả nhà lên tỉnh tham dự lễ tốt nghiệp của cháu. Kiến Quốc mặc chiếc áo khoác màu xanh đậm bình thường không nỡ mặc, giày da đánh bóng loáng. Ngồi trong đại hội đường của trường, nó giữ lưng thẳng tắp, mắt không chớp nhìn lên khán đài. Cháu ngoại trai mặc áo cử nhân, nhận bằng tốt nghiệp từ tay hiệu trưởng, vẫy vẫy tay về phía chúng ta. Kiến Quốc vỗ tay to nhất, lòng bàn tay vỗ đến đỏ ửng. Tan lễ, nó dắt cháu ngoại đi một vòng lớn quanh khuôn viên trường, mỗi khi đi qua một nơi lại cảm thán một câu "trường đại học này thật lớn, thật đẹp". Cháu ngoại nói muốn đưa nó đi ăn một bữa ở nhà ăn sinh viên, nó gật đầu lia lịa, nói: "Ăn, ăn chứ, nhà ăn đại học của con trai ta, ta phải nếm thử."

Tối hôm đó về đến chỗ ở, Kiến Quốc ngồi bên mép giường, bỗng nhiên nói với ta: "Mẹ, cảm ơn mẹ. Những năm qua ở nhà mình, mẹ đã chịu khổ cùng tụi con rồi. Giờ con cái lớn rồi, ngày tháng sẽ ngày càng tốt đẹp hơn thôi.". Tôi cười, nói: "Người một nhà, không nói lời khách sáo.". Nó gật đầu, không nói gì thêm. Nhưng ta thấy nó quay mặt đi, lấy mu bàn tay quệt nhanh qua mắt một cái.

Đứa con rể này của ta ấy mà, lòng dạ mềm yếu hơn bất cứ ai. Nó nuốt hết mọi đắng cay vào bụng, mang hết mọi điều tốt đẹp đến trước mặt người nhà. Hai mươi lăm năm rồi, nó không để ta nhịn đói một bữa, không để ta lạnh một manh áo, không để ta phải chịu một lời nặng nề. Trong hai mươi lăm năm này, gia đình này bao nhiêu lần chao đảo vì thiếu tiền, bao nhiêu lần lo âu đến mất ngủ vì một khoản chi tiêu, nhưng nó chưa bao giờ thở dài trước mặt ta, chưa bao giờ để ta cảm thấy mình là một gánh nặng dư thừa.

Họ luôn nói nuôi ta là chuyện nên làm, nói ta là mẹ, là người già trong nhà, không nuôi ta thì nuôi ai. Họ nói nhẹ tênh, cứ như đó là chuyện đương nhiên của trời đất vậy.

Nhưng lòng ta hiểu rõ hơn ai hết, trên đời này, không có ai là lẽ đương nhiên phải gánh vác gánh nặng này cả. Con gái thì thôi đi, nó là khúc ruột của ta. Nhưng còn Kiến Quốc thì sao? Nó vốn dĩ có thể không quản ta, vốn dĩ có thể coi ta như một người họ hàng bình thường, khách sáo đến thăm hỏi vào dịp lễ tết, thế cũng là trọn nghĩa rồi. Nhưng nó không làm thế. Nó coi ta như một thành viên thực thụ trong gia đình này, suốt hai mươi lăm năm nâng niu ta như báu vật.

Ân tình này, quá nặng rồi. Nặng đến mức cả đời này của ta, cũng không trả hết được.

Họ luôn nói nuôi ta là chuyện nên làm, nhưng lòng ta hiểu rõ, không có ai lẽ đương nhiên phải gánh vác gánh nặng này.